مقبرهالشعرا؛ «سنگ محک» کفایت مدیریتی
فارغ از هیاهو و فرافکنیهای غیرمسؤولانه برخی، «مقبرهالشعرا»ی تبریز امروز به سنگ محک مهمی برای سنجش کفایت و صداقت مدیریتی مدیران شهری و استانی تبدیل شده است؛ مجموعهای زخمی، اما بینظیر در عرصه فرهنگ و هنر کشور که صیانت از آن، آزمونی جدی برای ارزیابی عملکرد و میزان پایبندی مدیران به مسؤولیتهایشان است.
زخم ناسور بر تن تبریز
خبرگزاری فارس ـ تبریز؛ مجموعه «مقبرهالشعرا»ی تبریز با پیشینهای دیرینه در عرصه فرهنگ، هنر، ادب و تاریخ، قرنها میزبان مفاخر، ادیبان، شاعران و عارفانی بوده است که اکنون در خاک سرخفام سرخاب آرمیدهاند؛ اما این میراث گرانسنگ، امروز به پیکری گرفتار فلج فرهنگی و هنری میماند که همچنان چشمانتظار تیمارداری متولیانی است که عملکرد برخی از آنان را میتوان از عوامل شکلگیری یکی از بزرگترین زخمهای تاریخی بر پیکره فرهنگی تبریز دانست.با وجود اقدامات مقطعی و مُسکنگونه در سالهای اخیر، بیصاحبی و رهاشدگی مقبرهالشعرا صدای اعتراض طیف گستردهای را بلند کرده است؛ از شهروندان ساکن محلات پیرامونی تا تبریزدوستان و تاریخپژوهان، از نخبگان و استادان فرهنگی تا رسانهها. گویی تاریخ دیرپای تبریز و آذربایجان نیز از وضعیت بغرنج این مجموعه گلهمند است؛ زخمی عمیق که تاکنون هیچ مرهمی برای آن کارساز نبوده است.پیگیریهای رسانهای و مطالبهگری نخبگانی درباره وضعیت اسفبار مقبرهالشعرا نیز، بهدلیل نبود تفاهم و تعامل میان بازیگران و متولیان متعدد این مجموعه بزرگ تاریخی و فرهنگی، نهتنها به نقطه روشنی از اجماع مدیریتی نرسیده، بلکه در تلخترین شکل ممکن، به عرصه تقابل دستگاههای مسؤول از یک سو و تداوم قصور، بیتوجهی، انفعال و ترک فعل برخی متولیان دولتی و شهری از سوی دیگر تبدیل شده است.
شهرداری؛ مداخله ای ارزشمند اما ناقص
در یک سوی ماجرای مقبرهالشعرای تبریز، شهرداری این شهر ایستاده است؛ نهادی که طی سه سال گذشته، با صرف هزینههای قابلتوجه، مسؤولیت بازسازی و بهسازی صفههای شمالی و جنوبی این مجموعه را بهصورت مستقیم و غیرمستقیم بر عهده داشته است.فارغ از ضعفها و نواقص متعدد عمرانی و مرمتی که اندکی پس از بهرهبرداری از این پروژه نمایان شد، ورود مدیریت شهری به این عرصه، دستکم گامی فراتر از عملکرد ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی و دولتهای پیشین و فعلی در ایفای مسئولیت نسبت به این میراث فرهنگی به شمار میرود.با این حال، آنچه امروز در محوطه مقبرهالشعرا به چشم میآید، تصویری نگرانکننده از کیفیت مداخله مدیریت شهری در این مجموعه فرهنگی و تاریخی ترسیم میکند؛ از شکلگیری محوطهای نامتقارن و ناهمگون با هویت و ماهیت فرهنگی مجموعه گرفته تا تخریبهای گسترده در بخشهای بازسازیشده موسوم به صفههای شمالی و جنوبی، نیمکتهای آسیبدیده، فضای زیرزمینی نیمهکاره و رهاشده، ترکخوردگیها و فرونشستهای متعدد در بستر صفهها، آسیبهای گسترده به دیوارها و بدنه المان و رهاسازی مصالح و تجهیزات ساختمانی در نقاط مختلف محوطه.مجموعه این نشانههای آشکار، از ضعف در اجرای پروژه مرمت و بهسازی مقبرهالشعرا و ضرورت بررسی دقیقتر عملکرد مدیریت شهری حکایت دارد؛ موضوعی که نمیتوان بهسادگی از کنار آن گذشت و ابعاد مختلف آن، از کیفیت اجرا و نظارت فنی گرفته تا نحوه هزینهکرد اعتبارات و میزان پایبندی به اصول مرمت آثار تاریخی، نیازمند پیگیری و واکاوی جدی است.
هرچند در ماههای گذشته و در پی انتشار گزارشهای خبرگزاری فارس درباره وضعیت مقبرهالشعرای تبریز، سعید مطلبی، شهردار منطقه ۱۰ تبریز و متولی اجرای پروژه بازسازی و کفسازی صفههای شمالی و جنوبی این مجموعه، با حضور در محل و بازدید از مشکلات موجود، برای رفع نواقص و معضلات قول مساعد داد، اما بهرغم این وعده، تاکنون اقدام مؤثری برای رفع این مشکلات گزارش نشده است؛ موضوعی که در کنار تداوم آسیبها و نارساییهای موجود، پرونده مصائب مقبرهالشعرا را همچنان باز نگه داشته و ضرورت پیگیری وعدههای مدیریت شهری را دوچندان میکند.
شهردار هم به جمع منتقدان پیوست
«آش» مقبرهالشعرا و مصائب متعدد آن این روزها آنقدر شور شده است که شهردار تبریز، بهعنوان یکی از مسئولان مرتبط با وضعیت فعلی این مجموعه تاریخی و فرهنگی، خود نیز به صف منتقدان وضعیت بلاتکلیف آن پیوسته است.«یعقوب هوشیار» روز یکشنبه ۱۹ مهر ۱۴۰۵ در نشست علنی شورای اسلامی شهر تبریز، با تشریح روند ساماندهی مقبرهالشعرا و وضعیت تالار تئاتر شهر، بر ضرورت حلوفصل مسائل حقوقی و تعیین تعهدات دستگاههای مسؤول برای تکمیل این پروژهها تأکید کرد.وی با بیان اینکه تکمیل این پروژه به بیش از ۲ هزار میلیارد تومان اعتبار از سوی ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی نیاز دارد، گفت: باید سهم و تعهد هر دستگاه بهصورت شفاف مشخص شود و نمیتوان بدون تعیین تکلیف تعهدات و منابع مالی، مسئولیتهای جدیدی را بر عهده شهرداری گذاشت.شهردار تبریز افزود: در سال نخست فعالیت شورای ششم، مرحوم خرم، استاندار وقت آذربایجان شرقی، از شهرداری درخواست کرد اجرای سقف ضلع شمالی و ساماندهی این بخش را بر عهده بگیرد.هوشیار ادامه داد: بر همین اساس، مقرر شد شهرداری اجرای ضلع شمالی و ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان اجرای ضلع جنوبی را بر عهده بگیرند، اما بخش مربوط به ارشاد عملیاتی نشد و در نهایت، شهرداری برای پیشبرد پروژه، اجرای ضلع جنوبی را نیز بر عهده گرفت.
هرچند انتقادات و به تعبیر دقیقتر، رمزگشایی شهردار تبریز در هفتههای اخیر از روندها و فرآیندهای اجرای پروژههای مرمت و بهسازی مقبرهالشعرا و تشریح سهم هر یک از دستگاهها در تکمیل پروژه بازسازی و مناسبسازی این مجموعه، به مذاق برخی مدیران دولتی و جریان رسانهای وابسته به آنان خوش نیامده است، اما چه کسی است که نداند وضعیت اسفبار این روزهای مقبرهالشعرا، معلول ترک فعل و قصور مدیرانی است که حتی از نگهداری و بازسازی آبرومندانه بخشهای داخلی و زیرین این مجموعه نیز عاجز ماندهاند و در حوزه مسئولیتهای حکمرانی خود، صرفاً به واگذاریهای رفعتکلیفی بخشها و واحدهای نمایشگاهی و گردشگری مقبرهالشعرا بسنده کردهاند.
انفعال دولتیها، از وزیر تا استاندار
در این میان اما سکوت و نظارهگری منفعلانه دولتمردان، از وزیر و معاونین وزارت ارشاد گرفته تا شخص استاندار بهعنوان رئیسجمهور استان در قبال مصائب و مطالبات بحق فرهنگی، هنری و عمرانی مقبره الشعرا، تعجببرانگیزتر از هر اتفاق دیگری است؛ سکوتی که البته فرصت و اجازه تقابل و دوقطبیسازی های شخصی با منتقدان وضع موجود را به برخی بادمجان دور قابچین های سیاسی، رسانهای نزدیک به تیم مدیریت استان داده تا میدان مطالبهگری اصولی و وظیفهمندی را با عقدهگشایی های قبیله گرایانه خویش غبارآلود کنند.آنچه در ماجرای پی گیری های رسانهای و نخبگانی دو سال گذشته، بیش از مصادیق دیگری خودنمایی کرده و همچنان بهعنوان سوالی بی پاسخ باقی است، سکوت و بی عملی شخص استاندار نسبت به مشکلات و نیازهای اعتباری، عمرانی، مرمتی و صیانتی مقبره الشعراست؛ مجموعهای که انتظار میرفت پس از دیدارها و پیگیریهای 6 ماه قبل جناب سرمست با وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و همچنین، یک سال پس از بازدید میدانی"سیدعباس صالحی" از مجموعه مقبره الشعرا، هم ردیف ویژه اعتبارات ملی این مجموعه مجدداً احیا شود و هم اعتبارات ویژهتر در سال جاری برای رفع معضلات و مشکلات مجموعهای که اصالتاً متعلق به خود وزارت ارشاد هست، تخصیص یابد، نه این که تمامی دیدارها و بازدیدهای تهران تا تبریز آقایان، همچنان اندر خم کوچه سکوت و سکون زمینگیر بماند!
این گورستان همچنان متروک است ...
امروز، دردناکترین تصویری که از مقبرهالشعرای سلاخیشده و همچنان زخمخورده پیش چشم مخاطبان و دوستداران فرهنگ، هنر و تاریخ این مرز و بوم قرار دارد، تصویر غربت و تنهایی بزرگان و مفاخر آرمیده در خاک «سرخاب» است؛ مجموعهای که قربانی اجرای طرح توسعه و بازسازی شده و اکنون، مدعیان تیمارداری آن، تنها «در فکر نقش ایوان» هستند و همچنان توجهی درخور به مناسبسازی و نجات این میراث فرهنگی ندارند!کاری به این نداریم که از نیمقرن پیش، قرار است «پردیس مقبرهالشعرای تبریز» بر بقایای تاریخی گورستان سرخاب ایجاد شود؛ اما دلمان میخواست بهجای تکرار ادعاها، سخنرانیها و وعدهها، روزی با دیدن مقبرهالشعرا در سیمایی آراسته، نوسازیشده، آبرومند و زیبا و در شأن جایگاه تاریخی و فرهنگی آن، از منظر عمران، فضای سبز، زیباسازی و توسعه فرهنگی، به «حافظیه» و «سعدیه» شیراز فخر بفروشیم.دلمان میخواست باور کنیم که در این شهر و استان، هنوز مدیرانی دلسوز هستند که فرهنگ و ادب و میراث تاریخی پیوندخورده با آن را نه برای بهرهبرداریهای سیاسی و شخصی، بلکه برای اعتلای نام تبریز و آذربایجان و پاسداشت این میراث فراموششده میخواهند؛ آرزویی که فعلاً همچنان بر زمین مانده است.
خوی از تبریز جلو زد
از «خوی» تا «تبریز» نیمفرسنگ بیش فاصله نیست؛ بهانه هر دو سوی این راه نیز شعر است و غزل و عرفان، و مشاطهگریِ درهمتنیده شاعران، ادیبان و عارفانی که در خاک این دو سرزمین آرمیدهاند؛ اما داستان «همت و حمیت» آدمهای مسئول این دو شهر، هزاران فرسنگ با یکدیگر فاصله دارد.آیین بهرهبرداری از طرح بازسازی و احیای مقبره «شمس تبریزی» در شهرستان خوی، هفته گذشته در حالی با حضور وزیر میراث فرهنگی و جمع کثیری از مسؤولان محلی و ملی، با شور و شعور و وقار فرهنگی و هنری برگزار شد که در این سوی شمالغرب، جدال نیمقرنی بر سر احیا و تعیین تکلیف پروژه بازسازی، مرمت و تکمیل مقبرهالشعرای تبریز، میان مطالبهگران فرهنگی، هنری و رسانهای از یک سو و متولیان دولتی این «فلج فرهنگی» شمالغرب از سوی دیگر، به اوج خود رسیده است؛ بیآنکه مسئولی از دایره دولت و حاکمیت، مسئولیت این مقبرهالشعرای بیصاحب را بر عهده بگیرد.البته که ماجرای خوی و تبریز نیست؛ هر دو فرزندان ایران و خاک آذربایجاناند. شمس و شهریار و خاقانی و اسدی و ظهیر فاریابی و مجیر بیلقانی و همام و... هم ندارد؛ همه این مفاخر، ستارگان تابناک همین خطهاند. اما بیایید بپذیریم که زیبنده نیست بارگاه حضرت «شمس» با شور و غرور و شکوه، تولد دوباره خود را جشن بگیرد و مقبرهالشعرای تبریز همچنان زمینگیر بماند؛ زیبنده تبریز نیست که مفاخرش در غربت و انزوا بمانند و میراث فرهنگیاش قربانی بیمسؤولیتی و وعدههای بیسرانجام شود.بمنظور دسترسی پایدار به اخبار و مطالب ما، آخرین نسخه اپلیکیشن خبرگزاری فارس را میتوانید از اینجا و در فروشگاههای «کافه بازار» و «مایکت» دانلود و نصب کنید.#مقبره_الشعرا#وزارت_ارشاد #شمس_تبریزی #میراث_فرهنگی #تبریز #آذربایجان 02:49 - 21 مهر 1405