حجاب؛ تفکیک مسئله فرهنگی، عادیسازی و سازمانیافتگی
حجاب را نمیتوان با یک نسخه واحد تحلیل کرد. بخشی از مسئله، فرهنگی و هویتی است؛ بخشی نتیجه تغییرات سبک زندگی و عادیشدن تدریجی یک رفتار در جامعه؛ و بخشی نیز ممکن است به کنشهای سازمانیافته و هدفمند مربوط باشد. خطای راهبردی آنجاست که این سه را یکی ببینیم؛ زیرا برای هرکدام، ابزار و پاسخ متفاوتی لازم است.
حجاب پیش از آنکه یک مسئله انتظامی باشد، یک موضوع فرهنگی، اجتماعی و هویتی است. وقتی بخشی از جامعه نسبت به یک ارزش دینی فاصله پیدا میکند، نمیتوان انتظار داشت صرفاً با تذکر، جریمه یا برخورد انتظامی، این فاصله از میان برود. فرهنگ با اقناع، تجربه زیسته، الگو و اعتماد عمومی ساخته میشود؛ نه با دستورالعمل.اما در کنار «مسئله فرهنگی»، پدیده دیگری نیز وجود دارد که باید آن را عادیسازی نامید. عادیسازی یعنی رفتاری که در ابتدا برای بخشی از جامعه نامتعارف تلقی میشد، بهتدریج در اثر تکرار، بازنمایی رسانهای، سکوت اجتماعی و کاهش حساسیت عمومی، به امری معمول تبدیل شود. اینجا مسئله فقط رفتار یک فرد نیست؛ مسئله تغییر مرزهای ذهنی جامعه درباره «هنجار» و «ناهنجار» است.با این حال، نباید هر رفتار ناهماهنگ با هنجارهای رسمی را فوراً «پروژه دشمن» یا «حرکت سازمانیافته» تلقی کرد. چنین نگاهی هم تحلیل اجتماعی را ضعیف میکند و هم سرمایه اجتماعی را کاهش میدهد. سازمانیافتگی، بر اساس گزارشات و شواهد بعضی ارگانها؛ از شبکهسازی و هماهنگی گرفته تا هدایت رسانهای، تأمین منابع یا الگوی کنش مشترک را عواملی انجام میدهند. البته تفاوت بزرگی است میان فردی که سبک پوشش متفاوتی انتخاب کرده و شبکهای که آگاهانه برای تغییر یک هنجار اجتماعی برنامهریزی میکند.بنابراین سه سؤال باید از یکدیگر جدا شوند:یک؛ چرا بخشی از مردم حجاب را کمتر رعایت میکنند؟این سؤال، عمدتاً فرهنگی و اجتماعی است و پاسخ آن را باید در خانواده، آموزش، رسانه، سبک زندگی، شکاف نسلی و کیفیت ارتباط نهادهای دینی با نسل جدید جستوجو کرد.
دو؛ چگونه یک رفتار به تدریج عادی میشود؟اینجا باید به قدرت تکرار، رسانه، الگوسازی و محیط اجتماعی توجه کرد. اگر یک رفتار هر روز دیده شود، اما هیچ روایت اقناعی و جذابی در برابر آن وجود نداشته باشد، طبیعی است که حساسیت اجتماعی نسبت به آن کاهش یابد.سه؛ آیا در مواردی سازمانیافتگی وجود دارد؟این سؤال امنیتی و اطلاعاتی است و باید با داده و شواهد پاسخ داده شود، نه با حدس و کلیگویی و متاسفانه دستگاه های فوق الذکر از راه اندازی ngo هایی در داخل و خارج برای نهادینه سازی بی حجابی گزارش های مفصلی ارائه کرده اند.این تفکیک یک نتیجه مهم دارد: برای مسئله فرهنگی، ابزار فرهنگی؛ برای عادیسازی، روایتسازی و حضور اجتماعی؛ و برای سازمانیافتگی واقعی، ابزار دقیق قانونی و امنیتی لازم است.اشتباه آن است که با مسئله فرهنگی مانند پرونده امنیتی برخورد کنیم یا با کنش سازمانیافته مانند یک اختلاف سلیقه فرهنگی.حجاب اگر قرار است دوباره به یک انتخاب ارزشمند و درونی تبدیل شود، باید از «موضوعی برای منازعه روزمره» به «بخشی از سبک زندگی معنادار» بازگردد. این کار بیش از آنکه به بخشنامه نیاز داشته باشد، به خانواده، هنر، رسانه، الگوی اجتماعی، گفتوگوی نسلی و ساختن تجربهای محترمانه و جذاب از زیست مؤمنانه نیاز دارد.مسئله حجاب را باید دقیق فهمید؛ چون هر تشخیص اشتباه، نسخه اشتباه تولید میکند.#حجاب_مسئله_فرهنگی#حجاب_و_سرمایه_اجتماعی#عادی_سازی_بی_حجابی#فرهنگ_اقناع_نه_تقابل#حجاب_و_سبک_زندگی#رضا_معممی_مقدم#سنت_حسنه_وقف
08:28 - 22 شهریور 1405
169 بازدید