اندیشکده آمریکایی: واکنش ایران به حمله، غیرقابل کنترل است
اندیشکده آمریکایی هشدار میدهد که استفاده از حملات هوایی، نهتنها تضمینی برای دستیابی به اهداف نیست؛ بلکه میتواند پیامدهایی غیرقابل پیشبینی و حتی معکوس برای طراحان آن به همراه داشته باشد.
گروه تحلیل بینالملل: درست یک روز پس از حضور کمسابقه مردم ایران در 22 دی ماه سال جاری و محکوم کردن اغتشاشات و طراحان آمریکایی آن، مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی توضیح داد که ایران یک بازیگر منزوی نیست که با حمله هوایی بتوان مناسبات سیاسی آن را تغییر داد و چنین اقدامی میتواند نتایج معکوس برای مهاجم به دنبال داشته و منافع آمریکا را به شدت زیر ضربه ببرد.پیامدهای داخلی و منطقهای: انسجام بیشتر/ تشدید حملات علیه منافع آمریکاتحلیلگران اندیشکده آمریکایی با اشاره به ساختار امنیتی و اجتماعی ایران، هشدار میدهند که تأثیر حملات هوایی بر تحولات داخلی، بهشدت غیرقابل پیشبینی است. در حالی که برخی طراحان ممکن است تصور کنند فشار نظامی میتواند نارضایتیها را تشدید کند، تجربه نشان داده که تهدید خارجی اغلب به همگرایی اجتماعی و تقویت روایت مقابله با دشمن بیرونی میانجامد. افزون بر این، گزارش به پیامدهای منطقهای چنین حملاتی اشاره کرده و یادآور میشود که هرگونه اقدام نظامی میتواند زنجیرهای از واکنشها را در سطح منطقه فعال کند که کنترل آن برای آمریکا و متحدانش دشوار خواهد بود.
مخاطرات راهبردی: تقویت مشروعیت محور مقاومتبخش محوری گزارش به تشریح محدودیتهای جدی این گزینه اختصاص دارد و تأکید میکند که در مورد ایران، این خطر وجود دارد که حملات خارجی به جای تضعیف حاکمیت، به تقویت انسجام داخلی، افزایش حس ملیگرایی و تقویت مشروعیت گفتمان مقاومت منجر شود.از منظر نویسندگان، ایران در برابر چنین حملاتی صرفاً یک بازیگر منفعل نخواهد بود، بلکه ابزارهای متنوعی برای پاسخ نامتقارن در اختیار دارد؛ از افزایش فشار در جبهههای منطقهای گرفته تا اقدامات بازدارنده غیرمستقیم. افزون بر این، گزارش تصریح میکند که حملات خارجی، بهویژه در شرایط تنش داخلی، میتوانند فضای سیاسی داخل ایران را به نفع گفتمان امنیتی و انسجام حول حاکمیت تغییر دهند و عملاً ظرفیتهای اجتماعی برای اعتراض یا شکاف داخلی را کاهش دهند. پیامدی که از دید نویسندگان، یکی از پرهزینهترین مخاطرات راهبردی این گزینه به شمار میآید.
استفاده از گزینه حملات هوایی: بازتاب یک سادهانگاری خطرناکگزارش با طرح این پرسش آغاز میشود که آیا حملات هوایی، بهتنهایی، میتوانند اهداف کلان سیاست خارجی در قبال ایران را محقق کنند یا خیر. نویسندگان با مرور تجربههای تاریخی و تطبیق آن با شرایط سیاسی، اجتماعی و امنیتی ایران، تأکید میکنند که قدرت هوایی اگرچه ابزاری مهم در سبد نظامی کشورهاست، اما ذاتاً برای حل مسائل پیچیده سیاسی و اجتماعی طراحی نشده است. به باور آنان، تصور کارآمدی مطلق حملات هوایی، بیش از آنکه ریشه در واقعیتهای میدانی داشته باشد، بازتاب یک سادهسازی خطرناک از معادلات قدرت است.نویسندگان یادآور میشوند که در مورد ایران، ساختار قدرت نه بر یک نقطه یا نهاد منفرد، بلکه بر شبکهای چندلایه از نهادهای رسمی، غیررسمی، امنیتی و اجتماعی استوار است؛ شبکهای که توان جذب ضربه و بازتولید کارکرد خود را دارد. از این منظر، حملات هوایی ممکن است صرفاً موجب جابجایی یا بازآرایی این شبکهها شود، نه حذف آنها. این مسئله باعث میشود که اثرگذاری حملات، به هدف راهبردی مورد نظر مهاجم نرسد.
گزارش در تکمیل این بخش تصریح میکند که یکی از مهمترین پیامدهای مغفول در سناریوی حملات هوایی، اثر سرایتی بحران در سطح منطقه است؛ اثری که معمولاً در محاسبات اولیه طراحان نظامی دستکم گرفته میشود. به باور نویسندگان، ایران بازیگری منزوی و منفک از محیط پیرامونی خود نیست، بلکه در شبکهای از روابط امنیتی، سیاسی و عملیاتی در منطقه عمل میکند و هرگونه اقدام نظامی مستقیم علیه آن، بهاحتمال زیاد واکنشهایی فراتر از جغرافیای ایران به دنبال خواهد داشت. این واکنشها میتوانند از تشدید ناامنی در مسیرهای حیاتی انرژی و تجارت گرفته تا فعال شدن کانونهای تنش در چندین جبهه بهصورت همزمان را شامل شوند. گزارش هشدار میدهد که چنین وضعیتی، نهتنها هزینههای امنیتی و اقتصادی سنگینی بر متحدان آمریکا تحمیل میکند، بلکه خطر درگیریهای زنجیرهای و خروج بحران از سطح کنترلپذیر را افزایش میدهد؛ وضعیتی که در نهایت میتواند منطقه را وارد چرخهای از بیثباتی پایدار کند، بیآنکه دستاورد سیاسی روشنی برای طرف مهاجم به همراه داشته باشد.جمعبندی و نتیجهگیریدر جمعبندی، گزارش تصریح میکند که حملات هوایی، اگر بهعنوان ابزار مستقل و بدون راهبرد جامع سیاسی به کار گرفته شوند، نهتنها اهداف اعلامی را محقق نخواهند کرد، بلکه میتوانند هزینههای پیشبینینشدهای به همراه داشته باشند. نویسندگان نتیجه میگیرند که اتکا به قدرت نظامی، بدون درک عمیق از تحولات داخلی ایران و پیامدهای پس از حمله، نشانهای از خطای محاسباتی است؛ خطایی که ممکن است پیامدهای آن فراتر از چارچوب مورد نظر طراحان عمل کند و به بیثباتی گستردهتری در منطقه بینجامد.
09:07 - 6 بهمن 1404