درآمدهای نفتی که اوج گرفت، برق چرا قطع شد؟

«شکم گرسنه ایمان ندارد»؛ وزیر دربار شاه این را در آخرین نامه‌اش نوشت تا به او هشدار دهد، چراکه رژیم پهلوی در اوج درآمدهای افسانه‌ای نفت، حتی از تأمین برق بیمارستان‌ها و نانواخانه‌ها عاجز بود.
خبرگزاری فارس_گروه تاریخ: «سرما را نمی‌شود به نزاکت خورد و شکم گرسنه هم نمی‌تواند ایمان داشته باشد»؛ این جملات هشداری است که اسدالله علم، وزیر دربار و محرم‌ترین مرد شاه، در آخرین روزهای حکمرانی پهلوی در نامه ۲ مرداد ۱۳۵۶ به محمدرضا پهلوی نوشت. علم پرده از خیانت‌ها و نابسامانی‌هایی برداشت که زندگی روزمره مردم را فلج کرده بود: «مسئله برق ما مبتلا به عموم است؛ به طوری که کلفت منزل غلام در بیمارستان بود که به علت سرطان انژکسیون ماده رنگی بزند که عکس غده‌های سرطانی را بگیرند و برق قطع شده و او را به هفته دیگر حواله داده‌اند؛ بنابراین عموم مردم چه در خانه، چه در بیمارستان، چه در آسانسور و چه در ترافیک و حتی نانواخانه‌ها و در همه حال گرفتار آن‌اند و غلام واقعاً بیم آن دارد که اگر این کار به زمستان بکشد، بالاخره خدای نکرده عواقب ناراحت‌کننده داشته باشد. چون از قدیم گفته‌اند سرما را نمی‌شود به نزاکت خورد و شکم گرسنه هم نمی‌تواند ایمان داشته باشد…»
این آشفتگی مدیریتی و قطعی‌های پیاپی برق در پایتخت کشور در حالی اتفاق می‌افتاد که حکومت ایران به دلیل جهش بی‌سابقه قیمت نفت در نهایت ثروت و درآمد قرار داشت. اما علم در تیرماه ۱۳۵۵، پس از مشاهده خدمات اولیه در شوروی، با تلخی و حسرت از شعارهای توخالی پهلوی یاد کرد: «از حق نباید گذشت که [شوروی] سرویس‌های اولیه را به مردم رسانده‌اند؛ مثل سوادآموزی، حمل‌ونقل، تا حدی مسکن، آب و برق و این بود که باز سفر را بر من تلخ کرد؛ زیرا به فکر اینکه در مرز تمدن بزرگ، پایتخت کشور ما هنوز خاموشی برق داشته و واقعاً ننگ است. واقعاً ننگ است. هیچ سرویس صحیحی نه آب، نه برق، حتی در پایتخت نتوانیم به مردم بدهیم.» ریشه این ناکارآمدی ساختاری را باید در خودشیفتگی شاه و انکارهای دربار جست‌وجو کرد. حتی فرح پهلوی نیز در ۱۹ خرداد ۱۳۵۳ اعتراف کرد که «پیشرفت‌ها را مردم قدر نمی‌دانند؛ چون بعضی مسائل مایحتاج مردم مثل گوشت، نان، برق، قند و شکر و وضع ادارات و غیره و غیره مرتب نیست». علم می‌گوید من چون به این امر اعتقاد دارم، حرف‌های فرح را تصدیق کردم، اما شاه خوششان نیامد. او هرگز حاضر نبود شنونده واقعیت‌های جامعه باشد.
همین خودفریبی در پروژه‌های بزرگ کشوری مانند مبارزه با بی‌سوادی نیز فاجعه آفرید. در ۲ شهریور ۱۳۵۴، زمانی که علم گزارش کارشناسی ۱۶۰۰ صفحه‌ای دربار را به شاه عرضه کرد، آمارها تکان‌دهنده بود: «با تمام مبارزات ما با بی‌سوادی و تصمیمی که برای ریشه کن ساختن آن در ده سال گذشته داشتیم، حالا که هفت سال از شروع مبارزه می‌گذرد بر تعداد بی‌سوادهای کشور دو میلیون نفر هم افزوده شده… که هفت سال قبل دوازده میلیون نفر بود، حالا به چهارده میلیون رسیده… وضع دانشگاه‌ها هم به عرض مبارک رسیده که چندان تعریفی ندارد.» پاسخ محمدرضا پهلوی به این شکست فاحش این بود: «خلاصه‌اش را بگو» علم گفته است: خودش خلاصه است و لازم است که شاهنشاه بخوانند» فرمودند: به پیشخدمت خوابگاه بده جلوی تخت خواب من بگذارد!» در کتاب «جعبه سیاه» محمدحسین راجی آمده است: «فرار شاه از حقایق تلخ، نه تنها جلوی افزایش ۲ میلیونی بی‌سوادان را نگرفت، بلکه فروپاشی رژیمی را رقم زد که لایه‌های فساد و ناکارآمدی‌اش، حتی محرم‌ترین نزدیکانش را هم به فغان آورده بود». پایان پیام/#پهلوی #محمدرضا_پهلوی #اسدالله_علم #بی_سوادی #فرح #برق
20:58 - 24 اوت 2026
فرهنگ
تاریخ

2 بازنشر3 واکنش
26٫9k بازدید



5 پاسخ

@user1749642148653 ساعت پیش
در پاسخ به
شکم گرسنه ایمان نداشته باشه همون بهتر اصلا نباشه، تا نباشد چوب تر.....

@mynameisx1 ساعت پیش
در پاسخ به
در مورد مسئولان با وجودی که خودشان و فرزندانشان تمام امکانات و اختیارات را دارند اما باز فرزندانشان را به آمریکا و غرب میفرستند، نباید انتظار داشت مردم حرفهای آنها را باور کنند که ما باید تحریمها و بدبختیها را تحمل کنیم و آمریکا شیطان بزرگ است. ما فیلتر باشیم و آنها آزاد! ما چینی و آنها کالای غربی!

@user17091016340029257571 ساعت پیش
در پاسخ به
تا منظورت از شکم گرسنه چی باشه کسی گرسنه هست که مجبور میشه هزینه سفر گردش پارک مهمانی گرفتن، آرایشات و لباس های مختلف را برای خوردن و شکم حذف کنه اگه گرسنهداینجوری وجود داشت باید از طرف دوات کمک بشه وگرنه که با کافر شدن کسی سیر نمیشه

@user17091016340029257571 ساعت پیش
در پاسخ به
جناب یاعلی مدد: باید واضح بفرماییددولت پزشکیان تمام کسانی راکه غرب زده بودن درنظام‌ جای دادتمام تجزیه طلب سلطنت طلب و‌ مزدورکافر را آزادگذاشت تادرخیابان جنگ به نفع اسرائیل آمریکا راه اندازنداحکام اسلام را فقط میخواندبدون آنکه اجراکند و وظایفش‌ را رهاکرده چون راحت گردن رهبرو مومنان می‌اندازد

@user170910001160362256829 دقیقه پیش
در پاسخ به
این مطالب را مسئولین جمهوری اسلامی باید بخوانند و عبرت بگیرند. پهلوی که شاه مملکت بود با ناکارآمدی حکومتش سرنگون شد. این مسیری که حکومت ما در پیش گرفته عاقبتی بهتر از حکومت پهلوی ندارد.