چالش سگهای بلاصاحب در سنندج و راهکاری که باید تدبیر کرد
سگهای بلاصاحب سالهاست به یکی از چالشهای مدیریت شهری سنندج تبدیل شدهاند؛ چالشی که یکسو پای سلامت و امنیت شهروندان در میان است و سوی دیگر، موضوع حقوق و رفاه حیوانات قرار دارد.
خبرگزاری فارس - سنندج؛ گاهی یک شهر فقط از ساختمانها، خیابانها و چراغهای روشن تشکیل نشده است؛ بخشی از چهره شهر را موجوداتی رقم میزنند که بیصدا در کوچهها و حاشیه خیابانها پرسه میزنند. سگهای بلاصاحب سالهاست به یکی از چالشهای مدیریت شهری سنندج تبدیل شدهاند؛ چالشی که یکسو پای سلامت و امنیت شهروندان در میان است و سوی دیگر، موضوع حقوق و رفاه حیوانات قرار دارد.در چنین شرایطی، راهکارهای مقطعی و برخوردهای جزیرهای نمیتواند مسئله را برای همیشه حل کند. عبدالله قوامی، کارشناس سازمان مدیریت پسماند شهرداری سنندج، معتقد است حل این معضل نیازمند همکاری واقعی دستگاههای متولی، اجرای برنامههای علمی و مستمر و البته اصلاح نگاه عمومی به پدیده سگهای بلاصاحب است.پایان روشهای سنتی و آغاز یک مسیر متفاوتقوامی با اشاره به سابقه ورود شهرداریها به موضوع کنترل حیوانات شهری میگوید: با تصویب قوانین مربوط به شهرداریها از دهه ۱۳۳۰، موضوع کنترل جمعیت حیوانات در محدوده شهرها عملاً در حیطه وظایف شهرداریها قرار گرفت؛ اما با گذشت زمان، مدیریت این حوزه بدون برخورداری از ظرفیت تخصصی کافی در ساختار شهرداریها با چالشهایی مواجه شده است.به گفته وی، طی چند سال اخیر موضوع کنترل جمعیت سگهای بلاصاحب در سنندج به شکل جدیتری دنبال شده و روشهای سنتی کنار گذاشته شدهاند.وی میافزاید: در حال حاضر چهار مرحله زندهگیری، عقیمسازی، رهاسازی و واکسیناسیون در دستور کار قرار دارد؛ روشی که در بسیاری از نقاط دنیا نیز مورد استفاده قرار میگیرد.
مشکل اصلی؛ «نشتی» از بیرون سنندج اما حتی موفقترین برنامه شهری نیز اگر در محدوده اطراف شهر ادامه پیدا نکند، نمیتواند نتیجه پایدار داشته باشد.قوامی یکی از مهمترین مشکلات موجود را اجرای جزیرهای طرح عنوان میکند و میگوید: اگر در سنندج جمعیت سگهای بلاصاحب کنترل شود اما همین اقدام در روستاها، بخشها و مناطق پیرامونی انجام نشود، عملاً امکان ورود دوباره سگها به شهر وجود دارد.وی این وضعیت را به نوعی «نشتی جمعیتی» تشبیه میکند؛ به این معنا که ممکن است جمعیت سگها در داخل شهر کاهش یابد، اما ورود سگ از مناطق اطراف دوباره شرایط را به نقطه اول بازگرداند.سه افق برای حل یک معضل شهریبه گفته این کارشناس سازمان مدیریت پسماند شهرداری سنندج، برای کنترل این وضعیت سه برنامه کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت تعریف شده است.در برنامه کوتاهمدت، هدف اصلی جمعآوری سگهای موجود در سطح شهر با استفاده از روشهای تعریفشده و علمی است.در برنامه میانمدت، همکاری دستگاههای اجرایی برای کنترل جمعیت سگها در مناطق پیرامونی و روستاهای نزدیک شهر اهمیت ویژهای دارد.اما برنامه بلندمدت فراتر از جمعآوری است؛ ایجاد سایتهای مناسب، ساماندهی حیوانات، فرهنگسازی و افزایش آگاهی عمومی از جمله اقداماتی است که میتواند به کاهش پایدار این معضل کمک کند.قوامی تأکید کرد: شهرداری به تنهایی قادر به حل این مسئله نیست و دستگاههای مختلف باید متناسب با شرح وظایف خود وارد میدان شوند.
به گفته وی، کارگروههای استانی و شهرستانی برای بررسی این موضوع تشکیل شده و در جلسات برگزارشده نیز وظایفی برای دستگاههای مختلف از جمله مجموعههای مرتبط با دامپزشکی، بهداشت، محیط زیست و سایر دستگاهها تعیین شده است.وی با اشاره به مصوبات این جلسات میگوید: یکی از پیشنهادها و مصوبات مهم، استفاده از ظرفیت فرمانداری سنندج، بخشداریها،دهیاریها، بهویژه بخشداری مرکزی و شهروندان برای اجرای طرح زندهگیری در روستاها و مناطق نزدیک شهر است تا مشکل ورود مجدد سگها به سنندج کاهش پیدا کند.همچنین استفاده از ظرفیت نیروی انتظامی و پلیس راهور برای جلوگیری از جابهجایی و ورود سگها از سایر شهرها و روستاها از دیگر موضوعاتی است که مورد تأکید قرار گرفته است.
غذا دادن؛ محبت یا تشدید یک بحران؟یکی از بخشهای مهم اظهارات قوامی به نقش رفتار شهروندان در تشدید یا کاهش این معضل مربوط میشود.وی معتقد است غذا دادن بدون ضابطه و حمایتهای نادرست از سگهای بلاصاحب میتواند پیامدهای ناخواستهای داشته باشد.قوامی توضیح میدهد که سگها در گروههای خود ساختار اجتماعی و قلمرو مشخصی دارند و تجمع منابع غذایی در یک نقطه میتواند باعث تجمع تعداد بیشتری از حیوانات در همان محدوده شود؛ مسئلهای که در برخی موارد احتمال بروز رفتارهای تهاجمی و درگیری را افزایش میدهد.از نگاه وی، حمایت از حیوانات باید به شکل مسئولانه، علمی و تحت نظارت انجام شود، نه به گونهای که امنیت شهروندان یا سلامت خود حیوانات به خطر بیفتد.آموزش؛ حلقهای که نباید فراموش شودقوامی در بخش دیگری از سخنان خود بر نقش رسانهها در آگاهیبخشی عمومی تأکید دارد و معتقد است آموزش شهروندان باید به صورت مستمر و نه مقطعی دنبال شود.برگزاری دورههای آموزشی در سطح شهرستان به شکل فصلی و در سطح استان هر شش ماه یکبار، دعوت از کارشناسان دامپزشکی، مرکز بهداشت و محیط زیست و آغاز آموزشهای تخصصی در ادارات از جمله پیشنهادهای مطرحشده است.وی همچنین بر استفاده از ظرفیت مدارس برای ارتقای آگاهی نسل آینده تأکید دارد و میگوید در صورت بازگشایی مدارس، امکان حضور کارشناسان برای آموزش دانشآموزان نیز وجود خواهد داشت.
اگر سگ گاز گرفت چه کنیم؟قوامی با اشاره به خطر بیماری هاری تأکید میکند که در صورت گزش یا تماس مشکوک با سگ، شستوشوی سریع محل آسیب اهمیت زیادی دارد.به گفته این کارشناس، محل گزش باید دستکم حدود ۱۵ دقیقه با آب و صابون بهطور کامل شسته شود و فرد پس از آن در سریعترین زمان ممکن برای دریافت مراقبت و واکسیناسیون لازم به مرکز درمانی مراجعه کند.وی همچنین با اشاره به وضعیت سگهای جمعآوریشده در سنندج تصریح میکند: در روند فعالیت سازمان مدیریت پسماند، کشتار سگها انجام نشده و فرآیند موجود مبتنی بر جمعآوری است.به گفته قوامی، در مواردی که سگ به دلیل شرایط رفتاری امکان زندهگیری عادی نداشته باشد، از تجهیزات و داروهای بیهوشی مجاز استفاده میشود؛ این فرآیند نیز با نظر دامپزشکان طرف قرارداد شهرداری انجام میگیرد.
پایان یک چرخه با مشارکت همگانی؛ سنندج منتظر یک تصمیم جمعی استبحران سگهای بلاصاحب نه فقط مسئله یک سازمان است و نه با یک عملیات جمعآوری به پایان میرسد. اگر امروز بخشی از سگها از سطح شهر جمعآوری شوند اما فردا از روستاها و مناطق پیرامونی وارد شوند، چرخه همچنان ادامه خواهد داشت.راهحل، در نقطهای میان مدیریت علمی، همکاری دستگاهها، مسئولیتپذیری شهروندان، آموزش عمومی و اجرای مستمر برنامهها قرار دارد.سنندج برای عبور از این چالش، بیش از هر چیز به یک اقدام هماهنگ نیاز دارد؛ اقدامی که در آن شهرداری تنها نماند، دستگاههای مسئول به وظایف خود عمل کنند و شهروندان نیز بدانند که رفتار آنها، حتی یک ظرف غذا در گوشه خیابان، میتواند بخشی از معادلهای بزرگتر باشد.شاید پایان واقعی این ماجرا زمانی رقم بخورد که دیگر جمعآوری سگها یک «عملیات تکرارشونده» نباشد، بلکه نتیجه یک نظام جامع مدیریت حیوانات شهری باشد؛ نظامی که هم امنیت و سلامت شهروندان را جدی بگیرد و هم با حیوانات، علمی، مسئولانه و انسانی رفتار کند.
11:14 - 10 اوت 2026