سلاح خاموش جنگ اخیر
در دو جنگ اخیر آمریکا و رژیم صهیونی علیه ایران، داده و اطلاعات در کنار موشک و پهپاد، به سلاحی راهبردی تبدیل شدند؛ واقعیتی که از ورود جهان به عصر «جنگهای هوشمند» حکایت دارد.
دو جنگ دوازدهروزه و چهل روزه ، ایالات متحده آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه کشورمان بار دیگر نشان داد که نبردهای قرن بیستویکم تنها در زمین، هوا و دریا جریان ندارند. در کنار موشکها، پهپادها و سامانههای پدافندی، جبههای خاموش اما تعیینکننده شکل گرفته است؛ جبهه فناوری اطلاعات. در این جنگ، داده، اطلاعات و هوش مصنوعی به اندازه تسلیحات نظامی در طراحی، هدایت و مدیریت عملیات نقشآفرین بودند.همزمانی روز ملی فناوری اطلاعات با زادروز محمد بن موسی خوارزمی، دانشمند بزرگ ایرانی و بنیانگذار علم جبر و الگوریتم، یادآور این حقیقت است که ریشه بسیاری از فناوریهای نوین جهان به میراث علمی تمدن ایران بازمیگردد.برتری اطلاعاتی؛ نخستین هدف هر عملیات نظامییکی از مهمترین ابعاد جنگ اخیر، تلاش برای دستیابی به برتری اطلاعاتی بود. هر طرف تلاش کرد با جمعآوری، تحلیل و پردازش سریع اطلاعات، چرخه تصمیمگیری خود را کوتاهتر و دقت عملیات را افزایش دهد. تصاویر ماهوارهای، سامانههای شناسایی، پهپادهای هوشمند، شبکههای ارتباطی امن و مراکز پردازش داده، به بخش جداییناپذیر عملیات نظامی تبدیل شدند.امروزه کشوری که بتواند اطلاعات را سریعتر دریافت، تحلیل و منتقل کند، در بسیاری از موارد پیش از شلیک نخستین گلوله، برتری عملیاتی خود را به دست آورده است.جنگ سایبری؛ نبردی بدون دود و آتشهمزمان با عملیات نظامی، حملات سایبری نیز به یکی از مهمترین ابزارهای تقابل تبدیل شد. تلاش برای نفوذ به شبکههای ارتباطی، اختلال در زیرساختهای حیاتی، حمله به سامانههای دیجیتال و مقابله با عملیات نفوذ سایبری، بخشی از واقعیت جنگهای امروز است.
کارشناسان امنیت سایبری معتقدند که درگیریهای اخیر نشان داد مرز میان جنگ سخت و جنگ سایبری تا حد زیادی از میان رفته و عملیات نظامی و دیجیتال بهصورت همزمان و مکمل یکدیگر اجرا میشوند.جنگ روایتها؛ میدان جدید قدرتاگر در گذشته رسانهها تنها روایتگر جنگ بودند، امروز خود به بخشی از میدان نبرد تبدیل شدهاند. شبکههای اجتماعی، رسانههای آنلاین و سامانههای مبتنی بر هوش مصنوعی در انتشار اخبار، مدیریت افکار عمومی و عملیات روانی نقشی تعیینکننده ایفا میکنند.سرعت انتشار اطلاعات، گاهی از سرعت تحولات میدانی نیز بیشتر است؛ از همین رو، مدیریت روایت و مقابله با اخبار نادرست، به یکی از ارکان امنیت ملی تبدیل شده است.
هوش مصنوعی؛ فرمانده جدید میدان نبردهوش مصنوعی امروز تنها یک فناوری آیندهنگر نیست، بلکه به یکی از ابزارهای عملیاتی ارتشهای مدرن تبدیل شده است. تحلیل میلیونها داده، شناسایی الگوهای تهدید، پردازش تصاویر ماهوارهای، هدایت سامانههای بدون سرنشین و پشتیبانی از تصمیمگیری فرماندهان، بخشی از ظرفیتهای این فناوری در جنگهای نوین است.کشورهایی که در توسعه هوش مصنوعی و فناوری اطلاعات سرمایهگذاری بیشتری انجام دادهاند، از توان بالاتری در مدیریت بحران و افزایش قدرت بازدارندگی برخوردارند.امنیت سایبری؛ خط مقدم امنیت ملیتجربه جنگ اخیر نشان داد که امنیت شبکههای بانکی، انرژی، مخابرات، حملونقل و خدمات عمومی، دیگر یک موضوع صرفاً فنی نیست؛ بلکه بخشی از امنیت ملی کشورها به شمار میرود. هرگونه آسیب به زیرساختهای اطلاعاتی میتواند آثار اقتصادی، اجتماعی و امنیتی گستردهای به همراه داشته باشد.از این رو، سرمایهگذاری در امنیت سایبری، توسعه زیرساختهای بومی، آموزش نیروی انسانی متخصص و ارتقای تابآوری دیجیتال، ضرورتی راهبردی برای کشورها محسوب میشود.فناوری اطلاعات ایران؛ ستون پنهان تابآوری جنگ میان ایران، آمریکا و رژیم صهیونیستی، آزمونی برای سنجش تابآوری زیرساختهای فناوری اطلاعات، امنیت سایبری و مدیریت اطلاعات کشور نیز به شمار میرفت. بررسی گزارشهای منتشرشده از سوی مراکز بینالمللی نشان میدهد که همزمان با حملات نظامی، فضای سایبری و اطلاعاتی به یکی از مهمترین عرصههای تقابل تبدیل شد.
حوزه اطلاعات به میدان اصلی رقابت تبدیل شد؛ جایی که عملیات سایبری، مدیریت افکار عمومی، عملیات روانی و کنترل روایتها، نقشی همتراز با عملیات نظامی ایفا کردند.هدف اصلی بازیگران، تنها وارد کردن خسارت فیزیکی نبود، بلکه اثرگذاری بر تصمیمگیری، افکار عمومی و اراده سیاسی طرف مقابل نیز دنبال میشد.در این میان، فناوری اطلاعات ایران در چند حوزه نقش کلیدی ایفا کرد. نخست، حفظ تداوم خدمات زیرساختی و ارتباطی در شرایط بحران بود. در جریان جنگ، شبکههای حیاتی کشور از جمله سامانههای بانکی، ارتباطی و خدمات عمومی، به طور مستمر هدف تهدیدهای سایبری قرار داشتند و مدیریت موفق این تهدیدها به یکی از مهمترین مأموریتهای حوزه فناوری اطلاعات تبدیل شد.خوارزمی؛ میراثی که امروز به قدرت ملی تبدیل شده استواژه «الگوریتم» که امروزه اساس علوم رایانه، هوش مصنوعی، رمزنگاری و فناوری اطلاعات را تشکیل میدهد، از نام محمد بن موسی خوارزمی گرفته شده است. بیش از هزار سال پس از او، همان اندیشه علمی به زیربنای اقتصاد دیجیتال، امنیت سایبری و جنگهای هوشمند تبدیل شده است.روز ملی فناوری اطلاعات تنها بزرگداشت یک دانشمند نیست؛ بلکه یادآور مسئولیتی ملی برای توسعه علم، فناوری و نوآوری است؛ مسیری که میتواند اقتدار علمی، امنیتی و اقتصادی ایران را در جهان آینده تضمین کند.
آینده جنگها در اختیار صاحبان دانش استتجربه جنگ اخیر نشان داد که اقتدار ملی در عصر جدید، تنها به تجهیزات نظامی وابسته نیست؛ بلکه توسعه زیرساختهای بومی فناوری اطلاعات، امنیت سایبری، هوش مصنوعی، مراکز داده، ارتباطات امن و سرمایه انسانی متخصص، از ارکان اصلی بازدارندگی و تابآوری کشورها به شمار میرود. این جنگ نشان داد که قدرت آینده، تنها در زرادخانههای نظامی خلاصه نمیشود؛ بلکه در مراکز داده، آزمایشگاههای هوش مصنوعی، زیرساختهای ارتباطی، امنیت سایبری و دانشگاهها شکل میگیرد. جهان امروز، هر کشوری که بتواند بر فناوری اطلاعات، داده و دانش مسلط باشد، از قدرت بازدارندگی و قدرت ملی بیشتری برخوردار خواهد بود.در چنین شرایطی، روز ملی فناوری اطلاعات و بزرگداشت میراث علمی محمد بن موسی خوارزمی، بیش از آنکه یادآور گذشته باشد، تأکیدی بر ضرورت سرمایهگذاری در فناوریهایی است که آینده امنیت و قدرت ملی را رقم خواهند زد.روز ملی فناوری اطلاعات یادآور این واقعیت است که در عصر جنگهای هوشمند، اقتدار ملی از مسیر دانش، فناوری و سرمایه انسانی متخصص عبور میکند.#فناوری_اطلاعات#ایران#جنگ #محمدمهدی_مومنی_ها
12:58 - 22 تیر 1405