راه حل رسول خدا برای کنترل قدرت در خانواده
«اختلافهای خانوادگی از نبود محبت نیست؛ از مدیریت نادرست هیجان است. اما پیامبر(ص) ما در روایتی فرمودهاند کدام سه خصلت میتواند حتی در اوج عصبانیت، عدالت را در خانواده حفظ کند...»
گروه زندگی: در زندگی خانوادگی، بسیاری از اختلافها نه از نبود محبت، بلکه از شیوه نادرست مدیریت احساسات شکل میگیرند. در همین زمینه، با طاهر قلیزاده، کارشناس مباحث خانواده و اجتماع، درباره کنترل هیجانات در محیط خانواده بر اساس آموزه معطری از رسول خدا(ص) پای گفتگو نشستهایم.در این گفتوگو، قلیزاده با تأکید بر اینکه هیجانها بخش جداییناپذیر زندگی خانوادگی هستند، توضیح داد که مسئله اصلی، حذف یا سرکوب احساسات نیست؛ بلکه بحث از چگونگی شناخت و مدیریت آنهاست.
صمیمیت، بیمسئولیتی نیست!
قلیزاده بیان داشت: «خانواده نزدیکترین محیط عاطفی انسان است و به همین دلیل، هیجانها در آن با تعداد و شدت بیشتری تجربه میشوند. انسانها معمولاً در برابر اعضای خانواده راحتتر ناراحتی، عصبانیت یا دلخوری خود را نشان میدهند؛ چون احساس میکنند اینجا جایی است که میتوانند خود واقعیشان باشند.اما صمیمیت نباید به معنای بیضابطه بودن رفتار باشد. اتفاقاً هرچه رابطه نزدیکتر باشد، مسئولیت هر فرد در کنترل رفتار و مراقبت از احساسات طرف مقابل بیشتر است.»
اصول اخلاقی کجای خانواده ماست؟
این استاد دانشگاه در ادامه با اشاره به یکی از آموزههای مهم اخلاقی، روایتی از رسول خدا را درمورد مدیریت هیجانها بیان کرد:«سه خصلت است که هر کس آنها را داشته باشد، خصلتهای ایمان را کامل کرده است: هنگامی که خشنود است، خشنودیاش او را به باطل وارد نمیکند؛ هنگامی که خشمگین میشود، خشمش او را از حق خارج نمیسازد؛ و هنگامی که قدرت مییابد، به چیزی که حق او نیست دست نمیبرد»قلیزاده در توضیح این حدیث اظهار داشت: «این روایت در واقع به یک مهارت مهم انسانی اشاره میکند: اینکه رفتار ما نباید با تغییر حال و شرایط، از اصول اخلاقی فاصله بگیرد.»
دلخوریها در رفت و آمدند!
«شخص ممکن است در یک لحظه خشنود و در لحظهای دیگر خشمگین باشد، اما قرار نیست با تغییر احساس، معیار درست و نادرست نیز در ذهن او تغییر کند. در روابط خانوادگی، این ثبات اهمیت زیادی دارد؛ زیرا اعضای خانواده بیش از دیگران با جنبههای مختلف شخصیت یکدیگر مواجهاند و ممکن است در طول یک رابطه، بارها میان رضایت، دلخوری، محبت و خشم جابهجا شوند.»
قدرت در خانواده
او ادامه داد: «بخش پایانی حدیث نیز نکته مهمی دارد؛ آنجا که از «قدرت» سخن میگوید. قدرت در خانواده لزوماً به معنای قدرت اقتصادی یا جایگاه رسمی نیست؛ گاهی کسی فقط به دلیل سن، تجربه، موقعیت والد بودن یا وابستگی عاطفی طرف مقابل، قدرت بیشتری در یک رابطه دارد. مسئله مهم این است که این برتری نباید به ابزاری برای تحمیل خواستهها، نادیده گرفتن حق دیگری یا سوءاستفاده از ضعف او تبدیل شود. رابطه سالم زمانی شکل میگیرد که حتی در موقعیت قدرت نیز مرزهای اخلاقی حفظ شود.»انصاف به خرج دادناین کارشناس مباحث خانواده افزود: «اگر این سه بخش را در کنار هم ببینیم، یک اصل مهم به دست میآید: انسان در خانواده باید بتواند هم هنگام دوست داشتن، هم هنگام ناراحتی و هم هنگام برخورداری از قدرت، همچنان منصف بماند. این همان نقطهای است که مدیریت هیجان با اخلاق پیوند میخورد؛ یعنی هدف فقط این نیست که عصبانی نشویم، بلکه باید یاد بگیریم حتی در اوج احساسات نیز حقوق و کرامت اعضای خانواده را فراموش نکنیم.»
اینجا همه چیز رنگ و بوی ویژهای دارد
وی افزود: «این نگاه در خانواده، حساسیت بیشتری خواهد داشت؛ زیرا اعضای خانواده معمولاً بیشترین قدرت عاطفی را بر یکدیگر دارند. یک جمله از پدر یا مادر میتواند برای فرزند بسیار سنگینتر از همان جمله از یک فرد غریبه باشد. سکوت یا بیاعتنایی همسر نیز ممکن است بیش از یک اختلاف معمولی آسیب ایجاد کند. بنابراین هرچه رابطه عمیقتر است، لازم است مراقبت بیشتری از کلمات، لحن و واکنشهای خود داشته باشیم.»قلیزاده در ادامه به یک تمرین ساده برای لحظات تنش اشاره کرد و گفت: «در لحظههای ناراحتی، سه سؤال میتواند کمککننده باشد: «الان دقیقاً چه احساسی دارم؟»، «چه چیزی باعث این احساس شده است؟» و «اگر همین حالا واکنش نشان بدهم، فردا از رفتار خودم راضی خواهم بود؟» همین چند ثانیه تأمل، گاهی مانع یک ساعت دعوا میشود.»مطالب مشابه را از صفحهٔ زندگی خبرگزاری فارس دنبال کنید.#اختلاف_خانواده#پیامبر_اکرم#هیجان_اشتباه
22:01 - 20 مرداد 1405
0 بازدید