خاطره زن خواننده دربار پهلوی درباره سانسورهای ساواک

هرچند در سال‌های گذشته «ساواک» همواره از سوی پهلوی‌ها به‌عنوان یک سازمان امنیتی معرفی شده، اما خاطرات خوانندگان لس‌آنجلسی نشان می‌دهد که این سازمانِ شکنجه‌گر به‌جای تمرکز بر امنیت ملی، مشغول سانسور شعر و موسیقی بوده است.
گروه فارس پلاس: در روزهای اخیر، برخی از کاربران شبکه اجتماعی اکس، با بازنشر خاطرات و روایت‌های هنرمندان مشهور پیش از انقلاب، به موضوع سانسور و محدودیت‌های اعمال‌شده از سوی ساواک در دوره پهلوی پرداخته‌اند؛ روایت‌هایی که نشان می‌دهد دستگاه امنیتی رژیم پهلوی، حتی بر محتوای ترانه‌ها، فیلم‌ها و اظهارنظرهای هنرمندان نیز حساسیت ویژه‌ای داشته است.بر اساس این روایت‌ها، برخی خوانندگان و بازیگران آن دوران به دلیل خواندن بعضی اشعار صرفاً عاشقانه یا ایفای نقش در برخی فیلم‌های سینمایی، با برخوردهای غیرمنطقی ساواک مواجه می‌شدند.
خواننده دربار پهلوی هم از سانسور ساواک در امان نبوددر یکی از این موارد، گوگوش در خاطرات خود نقل کرده است که پس از به کاربردن عبارت «به غیر از ما کسی به فکر ما نیست» که بخشی از یک شعر عاشقانه بوده، از سوی ساواک مورد بازخواست قرار گرفته و مأموران از او پرسیده‌اند: «کسی به فکر شما نیست؟ پس اعلیحضرت چیه؟».
۲ MB
برخورد ساواک با داریوش؛ پریا بی‌ پریا!همچنین کاربران به ماجرای ترانه «پریا» اشاره کرده‌اند؛ اثری که اجرای آن توسط داریوش اقبالی با واکنش ساواک مواجه و پخش آن از رسانه‌ها ممنوع شد. به گفته این کاربران، با وجود استقبال گسترده مردم از این ترانه در آن مقطع، ساواک در نهایت از انتشار صفحه گرامافون آن جلوگیری کرده بود.ممنوعیت شغلی برای فریدون فرخزاد فریدون فرخزاد نیز در بخشی از خاطرات خود گفته است که به دلیل نگارش پایان‌نامه‌ای درباره مارکس و مسائل سوسیالیستی، امکان اشتغال در بسیاری از مراکز را از دست داده و مدتی طولانی بدون کار و درآمد مانده است.
۱ MB
ساواک به بازیگر فیلم فارسی: این کار را نکن!در روایتی دیگر، بهروز وثوقی از تهدیدهایی سخن گفته که به دلیل حضور در برخی فیلم‌ها متوجه او شده بود. به گفته وی، به او هشدار داده بودند که در صورت ادامه این مسیر، ممکن است به شکل ساختگی دچار حادثه شود.درواقع در حکومت پهلوی، سانسور و کنترل بر سینما و سینماگران آن‌قدر شدید بود که حتی برخی بازیگران به‌علت ایفای نقش در فیلم‌های سینمایی، توسط ساواک تهدید به مرگ می‌شدند.یکی از نمونه‌های بارز درباره تهدید به مرگ هنرمندان توسط ساواک، «بهروز وثوقی» است که به گفتهٔ خودِ او، بعد از بازی در فیلم «گوزن‌ها» برای بازجویی به ساواک احضار می‌شود. مأمور بازجو، صراحتاً به وثوقی گفته بود که نیمه‌شب با کامیون به اتومبیلِ او می‌زنند و جانش را خواهند گرفت!
عصبانیت ساواک از واژه قفسهوشمند عقیلی نیز نقل کرده است که پس از اجرای ترانه‌ای با مضمون «خسته‌ام، من از این قفس می‌روم»، از سوی ساواک مورد پرسش قرار گرفت و مأموران از او خواستند توضیح دهد که آیا منظورش از «قفس»، کشور بوده است یا خیر.
۴ MB
بازداشت سیاوش قمیشی و داریوش اقبالی به جرم «گلِ سرخ بارون‌زده‌ی من»در این زمینه می‌توان به برخی خوانندگان همچون «سیاوش قمیشی» و «داریوش اقبالی» نیز اشاره کرد؛ خوانندگانی که فقط به‌خاطر به‌کاربردن کلاماتی که از نظر ساواک ممنوع بوده، مورد بازداشت و بازجویی قرار گرفته بودند.
۳ MB
تیغ ممیزی بر پیکر قیصرهمین‌طور، «قیصر» اثر جنجالی مسعود کیمیایی نیز به دلیل پرداختن به مفاهیمی چون انتقام‌جویی نسبت به فضای ابتذال و نقد غیرمستقیم نهادهای اجتماعی، به‌سختی موفق به عبور از ممیزی شد و بخش‌های قابل‌توجهی از آن سانسور شد.برخی فیلم‌سازان برجسته آن دوران، نظیر بهرام بیضایی، بارها از تأخیر در صدور مجوز یا رد فیلمنامه‌هایشان گلایه داشتند؛ اتفاقی که باعث شد برخی آثار او هرگز ساخته نشود یا با تأخیرهای طولانی به مرحله تولید برسند.
وقتی «آرامش در حضور دیگران» به سد سانسور خورداز جمله مصادیق سانسور در آن دوران، فیلم «آرامش در حضور دیگران» به کارگردانی ناصر تقوایی است؛ اثری که تصویری روان‌کاوانه و انتقادی از یک افسر بازنشسته ارتش ارائه می‌داد.فیلم بلافاصله پس از اکران توقیف شد و سال‌ها اجازه نمایش نیافت. به‌طور مشابه، فیلم «گاو» ساخته داریوش مهرجویی، هرچند با حمایت برخی چهره‌های فرهنگی دربار ـ مانند فرح پهلوی ـ مجوز اکران گرفت، اما در ابتدا با مقاومت نهادهای نظارتی مواجه شده بود.
۳ MB
توقیف دایره مینا؛ وقتی خون‌فروشی هم خط قرمز شدالبته جالب است که داریوش مهرجویی، فیلمساز و کارگردان ـ که در یک قتل از دنیا رفته است ـ در دوره پهلوی فیلمی به نام «دایره مینا» ساخته بود که موضوع «خون‌فروشی» را به‌طور مفصل مورد پردازش قرار داده بود.اما فیلم «دایره مینا» نیز به سرنوشت مستند «تهران پایتخت ایران است» دچار و نهایتاً توقیف شد. داریوش مهرجویی درباره توقیف این فیلم، چنین گفته است: «این توقیف هم مانند توقیف‌های دیگر بود؛ از همان ابتدا بر حسب تجربه فیلم «گاو» می‌دانستم که در یک جامعه استبدادی زندگی می‌کنیم و هیئت سانسورچی‌ها، متأسفانه شعور لازم را نداشند».
در مجموع، طرح دوباره این روایت‌ها در فضای مجازی، بار دیگر بحث درباره حدود آزادی بیان و میزان دخالت نهادهای به اصطلاح امنیتی در حوزه فرهنگ و هنر در دوره پهلوی را به موضوعی مورد توجه در میان کاربران تبدیل کرده است.
با دنبال کردن صفحه فارس پلاس، از به‌روزترین تحلیل‌ها در حوزه سیاست داخلی و خارجی باخبر شوید.
19:53 - 22 مرداد 1405
فارس پلاس

10 بازنشر18 واکنش
110٫4k بازدید



13 پاسخ

@nobahary51 روز پیش
در پاسخ به
سیاوش قمیشی خواننده ای هست که تکرار نخواهد شد ایکاش ایران بود ♥️♥️♥️♥️♥️

@user170910175080865222423 ساعت پیش
در پاسخ به
اتفاقا کار درستی میکرد کاش ماهم دهن سلبریتی وطنفروش جماعتو میبستیم

@user17842071612422 ساعت پیش
در پاسخ به
ساواک ظلمای زیادی کرده . بعضیاشو اینجا نمیشه گفت ولی بخوام تو پاکت بگم . حتک حرمت شدید نسبت به نوامیس بعضی از زندانی های معترض در حضور خود آن ها . بریدن اعضا و جوارح نوامیس بعضی از زندانی ها

@user170910170745259736322 ساعت پیش
در پاسخ به
البته بعداز انقلاب هم کلا سر تا ته فیلمها و ترانه های قبل انقلاب سانسور که چه عرض کنم بایکوت و خانه نشین و یا مهاجرت داده شدن 😐

تصویر نمایه‌ی ‌سعید ..‌
@Saeed322 ساعت پیش
خاطرات بهروز وثوقی را خواندم ، فیلم هایی را که ایشون بازی می کرد در دربار به نمایش می گذاشتند ، گاهی تشویق و گاهی هم تهدید می شده ، اشرف پهلوی هم سر فیلم هایی با موضوع فقر و بدبختی که بازی کرده به ایشون گیر داده ... ساواک هم همینطور

تصویر نمایه‌ی ‌سعید (ره)‌
@Kamtarin22 ساعت پیش
در پاسخ به
آخرالزمان که میگن اینه؛ خود گوگوش و قمیشی باورشون نمیشه تو فارس فیلمشون منتشر بشه :))

@user17658788466321 ساعت پیش
در پاسخ به
داریوش مجبور شد دو تا آهنگ سفارشی برای شاه بخونه که آزاد شه

تصویر نمایه‌ی ‌خلیج فارس‌
@user17683787584721 ساعت پیش
در پاسخ به
نپردازید به وطن فروش ها

تصویر نمایه‌ی ‌مجید روشن زاده‌
@MAJIDROSHANZADEH20 ساعت پیش
در پاسخ به
قانون دولت وقت را میبایست رعایت کنن.. همینجوری الان ما از قانون کشور پیروی میکنیم..

@user17846967608819 ساعت پیش
در پاسخ به
ای کاش داریوش مهرجویی به قتل نمی رسید .امنیت در کشور باید بالا رود .

@user17730438529613 ساعت پیش
در پاسخ به
مواردی هم به انحرافات اخلاقی خاندان پهلوی مثل اشرف پهلوی بر می گرده که از هر مردی خوشش میومد و میخواست به هدفش برسه و نمی رسید به قول خودشون میدادند ساواک گوش کشی اش کنه

@user17683720633112 ساعت پیش
در پاسخ به
خدارو شکر که درس گرفتیم و آزادی بیان رو سر لوحه کارمون قرار دادیم

تصویر نمایه‌ی ‌جواد حسنی‌
@Javadhassani10 ساعت پیش
در پاسخ به
بکار بردن اسامی این افراد داخل گزارش تبلیغ برای آنها نمیشود؟؟؟