شیخ فضلالله؛ مشروطه کجا رفت؟
نامهای به شیخ فضلالله نوری؛ در روزگار جنگهای پیچیده و مسئولیتهای فراموشنشدنی!شیخ بزرگ!اگر امروز از دل تاریخ برخیزی و در خیابانهای تهران قدم بزنی، بهارستانی را خواهی دید که روزی بر سر بودن یا نبودنش ایران دستخوش طوفان شد. اما پرسش امروز دیگر آن نزاع قدیمی نیست؛ پرسش این است که: کارکرد آن نهاد تاریخی در برابر مسائل سرنوشتساز امروز چیست؟!در روزگار شما، مجلس یک آرمان بود؛ آرمانی که موافق و مخالف، هر دو برای آن هزینه میدادند. نزاع بر سر این بود که قدرت چگونه مهار شود و قانون چگونه معنا پیدا کند. اما امروز، مسئله از جنس دیگری است: مسئله، کارآمدی نهادها در مواجهه با بحرانهای پیچیدهای است که هم در بیرون مرزها جریان دارد و هم در درون زندگی مردم.شیخ!زمانه تغییر کرده است. جنگها دیگر فقط در میدان نظامی تعریف نمیشوند؛ جنگ اقتصادی، جنگ روایتها، جنگ امنیتی و جنگ تصمیمسازی، همه در هم تنیده شدهاند. در چنین شرایطی، نهادهای ملی نه یک نماد تشریفاتی، بلکه بخش زنده و فعال از امنیت و انسجام کشورند.اگر در روزگار شما بیم آن بود که قانون از مردم جدا شود، امروز بیم آن است که تصمیم جمعی از زیست روزمره مردم فاصله بگیرد. و این فاصله، اگر شکل بگیرد، آرام و بیصدا اما عمیق عمل میکند.شیخ!مردم امروز ایران را اگر ببینی، آنان را در نقش تاریخی جدیدی خواهی دید؛ نه در قالب شعار، بلکه در قالب واقعیت. آنان در اقتصاد، در معیشت، در تابآوری اجتماعی و در تحمل فشارهای چندلایه، بار اصلی کشور را به دوش میکشند. این مردم، بیآنکه نامی بخواهند، در حال ایفای نقش همان قهرمانان خاموش تاریخاند.
در چنین شرایطی، پرسش اساسی این است: نهادهای برخاسته از اراده ملت، تا چه اندازه در متن این واقعیت حضور دارند؟ و تا چه اندازه میتوانند به زبان مشترک میان حاکمیت و جامعه تبدیل شوند؟تاریخ ایران یک درس روشن دارد: هرگاه فاصله میان نهادهای رسمی و زیست واقعی مردم کم بوده، کشور در مسیر ثبات و قدرت حرکت کرده است؛ و هرگاه این فاصله افزایش یافته، حتی قویترین ساختارها نیز دچار فرسایش ادراک عمومی شدهاند.شیخ!مشروطه برای ساختن یک ساختمان نبود؛ برای ساختن یک نسبت جدید میان قدرت و مردم بود. و امروز، شاید مهمترین مسئله همین نسبت باشد: نسبت میان تصمیمگیری و زندگی، میان قانون و واقعیت، میان نهاد و مردم.این پرسش را تاریخ به آرامی میپرسد، اما پاسخ آن را ...!!!
22:42 - 20 خرداد 1405