در فرهنگ غنی زاگرسنشینان، «مِـینا» تنها یک روسری بلند و ابریشمی نیست؛ نمادی از اصالت، عفاف و پیوند زیبایی با معنویت است. در شبهای رمضان، اهتزاز این حریر رنگین در صفوف نماز، تصویری بدیع از بندگی و نجابت زنان زاگرسنشین خلق میکند.
خبرگزاری فارس، چهارمحال و بختیاری| اگر در شبهای ماه مبارک رمضان سری به امامزادگان یا مساجد تاریخی استان بزنید، شکوه پوشش زنان بختیاری با آن «مِـیناهای» بلند و «لچکهای» الماسنشان، نگاه هر بینندهای را خیره میکند. «مِـینا» در اینجا، زبانِ گویایِ نجابتی است که با ایمان گره خورده است.پوشش سنتی زنان بختیاری با «مِـینا» همچنان در روستاها و میان نسلهای جوان حفظ شده و نشانهای از پایبندی به سنت و عفاف است.
مِـینا؛ پرچمِ وقار در مصلای بندگی
واژه «مِـینا» در زبان محلی به معنای روسری بسیار بلندی (گاهی تا ۵ متر) است که با ظرافت خاصی دور سر و گردن پیچیده میشود. خاله ماهبانو، از شیرزنان ساکن در منطقه «صمصامی»، در حالی که گوشه مِـینای فیروزهایاش را روی صورت میکشد، به خبرنگار فارس میگوید: «مِـینا برای ما حرمت دارد. پیرزنان ما معتقدند وقتی زن با مِـینا رو به قبله میایستد، فرشتگان به وقار او درود میفرستند. در رمضان، ما مِـیناهای روشنتر میپوشیم تا نشان شادیمان از مهمانی خدا باشد.»
او ادامه میدهد: «وقتی مِـینا را روی سرم میپیچم، گویی بخشی از تاریخ و اصالت زنان زاگرس در من جاری میشود. هر رنگ و هر پیچش آن، قصهای از صبر، وقار و نجابت را برایم روایت میکند. این حریر بلند، تنها پوشش نیست؛ نمایانگر پیوندی است میان سنت و زیبایی و جلوهای از زنانگی اصیل در دل نسلها.»
تلاقی اصالت و شریعت
یکی از ویژگیهای برجسته پوشش زنان در چهارمحال و بختیاری، انطباق کامل آن با حدود شرعی و عرفی است.زهرا احمدی، پژوهشگر مردمشناسی پوشاک اقوام در گفتگو با فارس گفت: «مِـینا یکی از کاملترین پوششهای ایرانی است که هم زیبایی بصری دارد و هم به بهترین شکل، عفاف و حجاب را تامین میکند. در ماه رمضان، این پوشش به یک ابزار عبادی تبدیل میشود.»وی افزود: «حفظ این پوشش در ماه رمضان توسط نسلهای جوانتر در روستاهای استان، نشاندهنده مقاومت فرهنگی در برابر مدهای گذرا و پایبندی به ارزشهای دینی است.»
راویِ صبوری و معنویت
زنان بختیاری با همین مِـیناهای رنگین، نان سحر میپزند، مشک میزنند و در عین حال روزه میگیرند. مِـینا در این ماه، شاهدِ خستگیهای مقدس و شبزندهداریهای مادرانی است که دعای خیرشان را پشتوانه ایل میکنند. رنگهای شاد مِـینا (قرمز، سبز، آبی) در شبهای رمضان، تضادی زیبا با سیاهی شب میسازد و گویی پیامی از امید و پویاییِ زندگی مومنانه را مخابره میکند.
«مِـینا» در بام ایران، روایتگر قصهی زنانی است که عفت را در حجاب و عزت را در ایمان جستوجو میکنند. در ماه مبارک رمضان، این پوشش اصیل، بیش از هر زمان دیگری یادآور این حقیقت است که زیبایی واقعی، در سادگی و پوشیدگی نهفته است. زنی که مِـینا بر سر دارد، جلوهای از پوشیدگی، نجابت و پایبندی به سنت را به صفوف نماز میآورد.
در فرهنگ بختیاری، «بِـهون» تنها یک سرپناه نیست؛ بلکه محرابِ قناعت است. رمضانِ امسال که با سوزِ اسفندماه و انتظارِ ایل برای کوچِ بهاره همزمان شده، زیر سقفِ این سیاهچادرها روایتی از بندگی جاری است که در آن، سرمای دشت در برابر گرمای ایمان زانو میزند.
در فرهنگ غنی چهارمحال و بختیاری، «تَش» (آتش) نماد روشنی، پاکی و تداوم زندگی است. در روزهای بندگی ماه رمضان، این واژه رنگ و بویی سلوک گونه به خود میگیرد؛ چرا که روزهداران این دیار معتقدند همان گونه که آتش، ناخالصیِ زر را میزداید، عطش روزه نیز زنگار گناه را از آیینهٔ جان میشوید.
کاسهپِـه؛ سنت همبستگی در سفرههای رمضان بختیاریها
در دل فرهنگ دیرپای مردم چهارمحال و بختیاری، واژهای به نام «کاسهپِـه» (کاسه پسین/کاسه همسایه) وجود دارد که معنای واقعی «بنیآدم اعضای یک پیکرند» را در سفرههای افطار تعبیر میکند. این آیین دیرینه، نه فقط یک جابجایی ساده غذا، بلکه پیوندی ناگسستنی میان قلوب مردم است تا در ماه بندگی، هیچ سفرهای تنها …