با این سؤالات ساده به فرزندتان شخصیت بدهید
باور به توانمندی فرزندان از انتخابهای کوچک روزمره آغاز میشود؛ از پرسیدن اینکه چه لباسی دوست دارند بپوشند تا مشورت گرفتن درباره تصمیمهای خانوادگی.
گروه زندگی: احترام به فرزند صرفاً در بهکاربردن کلمات مؤدبانه یا پرهیز از تندی خلاصه نمیشود؛ یکی از عمیقترین و ماندگارترین شیوههای احترام، به رسمیت شناختن اراده و هویت او در بستر زندگی روزمره است. والدینی که به فرزندشان احساس «دیده شدن» و «مؤثر بودن» میبخشند، پایههای اعتمادبهنفس و مسئولیتپذیری را در وجود او محکم میکنند. زهرا قنبری، روانشناس و کارشناس خانواده، در ادامه سلسلهمباحث مربوط به مهارت احترام به فرزند، به تکنیک کاربردی و کلیدی «حق انتخاب و نظرخواهی» اشاره کرده و معتقد است همین رفتارهای بهظاهر کوچک و مداوم، روان فرزند را ایمن و رشدیافته بار میآورد.وقتی حق انتخاب میدهیمریشه احساس ارزشمندی در سنین خردسالی شکل میگیرد و والدین بدون هزینههای گزاف، میتوانند با روشهایی ساده این بذر را در جان فرزند بکارند. قنبری در این باره میگوید: «یکی از نکات خیلی مهمی که باید به آن اشاره کرد، بحث حق انتخاب دادن به بچههاست؛ این موضوع بسیار اهمیت دارد. شاید وقتی یک بچه سهساله میخواهد لباسی بپوشد، به نظر ما نیاید که این مسئله چقدر مهم است. اما همین اندازه که ما دو لباس مقابلش بگذاریم و بگوییم: کدام را دوست داری بپوشی؟ باعث میشود احساس بزرگی در شخصیت خودش بکند. یا مثلاً موقع خرید لباس، خرید اسباببازی و امثال اینها، میتوانیم بهراحتی به بچهها حق انتخاب بدهیم.» تفاوت دو سبک والدگری؛ تحمیل تصمیمها یا مشارکت دادن فرزند؟
با افزایش سن فرزند، این رویکرد باید از انتخابهای فردی به سمت مشارکت در تصمیمگیریهای خانوادگی ارتقا پیدا کند. این روانشناس خانواده با مقایسه دو رفتار متفاوت والدین توضیح میدهد: «حالا این موضوع را در سنهای بالاتر بیاوریم؛ خیلی تفاوت دارد خانوادهای که در آن فقط پدر و مادر تصمیم میگیرند؛ مثلاً تصمیم میگیرند به مهمانی بروند یا مهمانی بگیرند و در آخر به بچهها میگویند بلند شوید برویم، با خانوادهای که میگویند: من دو هفته دیگر میخواهم اقوام را به خانه دعوت کنم؛ به نظرت چه کسانی را دعوت کنم خوب است؟ برای مهمانی چه غذایی بپزیم بهتر است؟ چه تدارکاتی و از کجا بخریم خوب است؟»زهرا قنبری در ادامه با تأکید بر نقش اعتبار بخشیدن به سلیقه و توانمندی فرزندان میگوید: «وقتی از فرزند سؤال میکنیم: به نظرت کدام غذاها را درست کنیم بهتر است؟ یا مثلاً اگر پدر نمیتواند برود خرید، به فرزند میگوید: تو میتوانی کار خرید را به عهده بگیری؟، شما ببینید همین جملهها چقدر باعث میشود فرزند احساس بودن و بزرگی بکند؛ چون دارد مورد خطاب قرار میگیرد و نظرش در خانه اهمیت پیدا میکند.»
مشورت در خریدهای شخصی والدین؛ اوج اعتماد و احترام
یکی از ظریفترین ابعاد احترام به فرزند، شریک کردن او در انتخابهای فردی خود والدین است؛ رفتاری که مرزهای ارتباطی را دوستانه و صمیمیتر میکند. این کارشناس خانواده توضیح میدهد: «اینها مثالهایی از حق رأی دادنهایی است که ما در خانه داریم؛ حتی حق رأی نسبت به کارهای شخصی خودمان. به فرض، من میخواهم بروم فلان وسیله شخصی را بخرم یا لباسی برای خودم تهیه کنم؛ میآیم مقابل بچه و میپرسم: به نظرت کدامش بهتر است؟ دوست دارم تو برایم نظر بدهی، چون نظر تو برایم مهم است.اینها راهکارهای کوچک، درست و مستمری هستند که خیلی هم ساده به نظر میرسند. مادری که میخواهد برای خرید لباس یا لوازم شخصی خودش برود، میتواند کاملاً مستقل این کار را انجام دهد، اما میتواند قبل از آن با فرزندش مطرح کند. پدر هم همینطور؛ مثلاً وقتی میخواهد وسیلهای برای کارش بخرد، میتواند قبلش با فرزند مشورت کند. حتی اگر بخواهد دکوراسیون دفتر کارش را تغییر بدهد، میتواند بپرسد: به نظرت چه رنگی بگذارم بهتر است؟ چه رنگی بهتر است و جوانها بیشتر میپسندند؟»
15:51 - 6 آبان 1405