بوق نزنید، زندگی کنید!

ترافیک کلافه‌کننده است، اما بوق‌های ممتد و عصبانیت، راه را باز نمی‌کنند!

گروه زندگی: در هیاهوی ترافیک‌های سنگین که گویی قرار نیست پایانی داشته باشند، بسیاری از ما ناخودآگاه به خشم و پرخاشگری روی می‌آوریم. اما دکتر «معصومه حاتمی»، روان‌شناس سلامت، معتقد است که این زمان‌های پرفشار، نه یک فاجعه، بلکه فرصتی برای تمرینِ خویشتن‌نوازی است. او با ارائه یک تکنیک ساده روان‌شناختی، زاویه دیدمان را نسبت به ترافیک تغییر می‌دهد.

تفکیکِ آنچه در کنترل ماست

بسیاری از ما ریشه ناراحتی‌هایمان را در بیرون از خود جستجو می‌کنیم؛ در رفتار راننده‌های دیگر یا گره‌های کورِ ترافیکی. دکتر حاتمی با طرح یک پرسش بنیادین، ریشه این استرس را نشانه می‌رود:« ما می‌توانیم ترافیک تهران را کنترل کنیم؟ آیا من و شما می‌توانیم ترافیک تهران را کنترل کنیم؟ اگر شما شهردار شوید شاید بتوانید! حالا سؤال بعدی، آیا می‌توانید رانندگی راننده‌های دیگر را کنترل کنید؟ اما آیا می‌توانید رفتار خودتان را کنترل کنید؟ همیشه من در موقعیت‌های مختلف می‌گویم: چه چیزی در کنترل من است و چه چیزی در کنترل من نیست؟»چرا ترافیک ما را به مرز انفجار می‌رساند؟این روان‌شناس سلامت، دلیل اصلی عصبانیت‌های شدید پشت فرمان را تمرکز روی عوامل غیرقابل کنترل می‌داند:«می‌دانید چرا این‌قدر به هم می‌ریزیم و خشم ما به پرخاشگری تبدیل می‌شود؟ چون درباره مسائلی فکر و نظر می‌دهیم که اصلاً در کنترل ما نیستند. ترافیک تهران در کنترل من نیست. راننده‌هایی هستند که ممکن است درست رانندگی نکنند. آن‌ها هم در کنترل من نیستند. اما حداقل چیزی که در کنترل من است، رفتار خودم است. من می‌توانم بوق بزنم، سرم را از ماشین بیرون بیاورم، فحاشی کنم یا خودم را بی‌قرار نشان بدهم؛ اما این رفتارها چه کمکی می‌کنند؟»

هنرِ مدیریت زمان‌های مرده

دکتر حاتمی برای عبور از این لحظات، یک استراتژی کاربردی دارد: استفاده از زمان‌های مرده. او می‌گوید: «خیلی از مواقع پیشنهاد می‌کنم اگر واقعاً ترافیک شما را اذیت می‌کند، از این زمان استفاده کنید. یک موسیقی خیلی لایت گوش بدهید. با کسی که دوستش دارید تماس بگیرید. پیام‌هایتان را بررسی کنید. یا اگر شرایطش فراهم است، لحظه‌ای استراحت کنید و چهار تکنیک ریلکسیشن انجام دهید. ما به این‌ها می‌گوییم زمان مرده.»این متخصص با تأکید بر اینکه تحقیقات روان‌شناسی، این زمان‌ها را فرصتی طلایی می‌داند، اضافه می‌کند: «پژوهش‌های روان‌شناسی می‌گویند یکی از مهم‌ترین موقعیت‌ها برای خویشتن‌نوازی، زمان مرده است. یعنی شما کار دیگری نمی‌توانید انجام بدهید، اما حداقل می‌توانید چشم‌هایتان را ببندید و یک حرکت ریلکسیشن انجام دهید.»پیشنهاد عملی برای رانندگاناین روان‌شناس در پایان، توصیه‌ای ساده برای جایگزینی رفتارهای پرخاشگرانه دارد: «اگر داخل ماشین آب دارید، یک لیوان آب بخورید، چیزی گوش بدهید یا یک پیام صوتی را پاسخ بدهید.»او با تأکید بر اینکه خودش نیز از همین روش برای مدیریت شرایط استفاده می‌کند، خاطرنشان می‌کند: «خیلی از مواقع من خودم پشت ترافیک این کارها را انجام می‌دهم. به جای اینکه بوق ممتد بزنم یا سرم را از ماشین بیرون بیاورم و بگویم: «اه، لعنتی! چرا نمی‌روی؟ برو جلو! چه خبر شده؟» سعی می‌کنم از آن زمان استفاده کنم.»