لباسهای قدیمی که دوباره مد شدهاند!
مزونها و برندهایی را که دنبال میکنید، شروع میکنند به معرفی مدلهای جدیدشان. لباسها را که نگاه میکنید، طرح پارچهها و مدلها آشنا به نظر میرسند. کمی که فکر میکنید یادتان میآید مادر یا پدرتان هم وقتی همسنوسال شما بوده، شاید با لباسی شبیه همینها عکس داشته باشد.
گروه نوجوان: جلوی آینه ایستادهاید. شلوار جینی که قبلاً خریدهاید را پوشیدهاید، کیف کوچکی روی شانهات انداختهاید. چند وقت پیش، همین شلوار برگ برنده استایلتان بوده؛ آنقدر که یکی از دوستانت پرسیده: «وای اینو از کجا خریدی؟»حالا همان شلوار را بپوشید، ممکن است ماجرا برعکس شود. کسی که تا چند ماه پیش دنبال همان مدل میگشت، این بار نگاهی به لباسهایتان بیندازد و با خودش بگوید: «چقدر دمده؟» شلوار که عوض نشده. اما امروز مد تاریخ انقضایش را اعلام کرده است.مد یک روز چیزی را جلوی چشممان میگذارند و میگویند تازه، جذاب و روی مُد است؛ چند ماه بعد همان چیز کنار میرود و مدل دیگری جایش را میگیرد. ما هم ممکن است بیآنکه متوجه باشیم، از «این خیلی خوبه باید داشته باشم» به «این دیگر قدیمی شده» برسیم و این بار مد برود سراغ سه دهه قبل.
مُد چرخشیپژوهشگران مدتهاست درباره چرخشی بودن مُد تحقیق میکنند. یک تحلیل در Scientific American با بررسی دادههای بیش از ۱۵۰ سال پوشاک نشان داده است که برخی ویژگیهای مُد الگوهای دورهای دارند و بعضی سبکها پس از گذشت چند دهه دوباره محبوب میشوند. این البته یک قانون قطعی نیست؛ مُد به عوامل اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی زیادی وابسته است، اما نشان میدهد بازگشت شلوارهای گشادچندان هم تصادفی نیست.تفاوت امروز اینجاست که این چرخه با سرعت بیشتری جلوی چشم ما اتفاق میافتد. شبکههای اجتماعی دیگر فقط ویترین مُد نیستند؛ خودشان بخشی از موتور آن شدهاند. هر بار که صفحه را بالا میکشیم، چیزی تازه منتظرمان است. یک مدل لباس، یک کفش، یکرنگ، یک اکسسوری یا سبکی که ناگهان همهجا دیده میشود. چند هفته بعد، چیز دیگری جای آن را میگیرد.
نوستالژی برای گذشتهای که ندیدهایمممکن است کسی امروز لباس سبکی را انتخاب کند که زمانی مُد بوده، درحالیکه خودش آن سالها را اصلاً به یاد نمیآورد.پژوهشی در سال ۲۰۲۶ در Korean Fashion & Textiles Research Journal از مفهوم «نوستالژی نمادین» برای توضیح چنین پدیدهای استفاده میکند. میشود از طریق عکسها، موسیقی، فیلمها و روایتهای دیگران به دورهای احساس نزدیکی کرد که خودش آن را زندگی نکرده است.چه کسی از این رفتوبرگشت دائمی سود میبرد؟صنعت مُد فقط لباس تولید نمیکند؛ میل به لباس تازه را هم تقویت میکند. اگر یک شلوار سالها نشانه خوشپوشی باقی بماند، دلیل چندانی برای کنارگذاشتنش نداریم. اما اگر «بهروز بودن» مدام تغییر کند، همان شلوار میتواند در مدت کوتاهی از یک انتخاب جذاب به چیزی تبدیل شود که فکر کنیم دیگر نباید بپوشیم.
مُد با منطق مصرفگرایی گره میخوردبرای فروختن چیز تازه، گاهی لازم نیست محصول قبلی خراب شده باشد؛ کافی است احساس کنیم دیگر بهروز نیست.شبکههای اجتماعی این چرخه را سریعتر کردهاند. میلیونها تصویر، تبلیغ، ویدئو و توصیه هر روز برای گرفتن چند ثانیه از توجه ما با یکدیگر رقابت میکنند. چیزی که بیشتر دیده میشود، آشناتر و مطلوبتر به نظر میرسد و وقتی تصویر تازهای جای آن را میگیرد، ممکن است همان چیزی که تا دیروز دوستش داشتیم، ناگهان قدیمی به نظر برسد.یک روز جین گشاد، یک روز چیزی دیگردیروز برای پیداکردن همان شلوار جین گشاد چند مغازه را زیرورو میکردیم؛ امروز اگر همان را بپوشیم، ممکن است در جمعی که میرویم، قدیمی به نظر برسیم. فردا هم احتمالاً چیزی دیگر قرار است «ترند» شود و ما دوباره باید تصمیم بگیریم که این یکی را میخواهیم یا نه.پژوهشی در سال ۲۰۲۵ درباره خرید لباسهای وینتیج میان نسل Z در ایتالیا، با بررسی ۳۹۲ نفر، نشان داد میل به متفاوتبودن و علاقه به مُد از انگیزههای مهم این خریدها بوده است و انگیزههای محیطزیستی نقش محدودتری داشتهاند.حتی وقتی سراغ لباس قدیمی میرویم، الزاماً از بازی مُد و مصرف بیرون نرفتهایم. گاهی میخواهیم متفاوت باشیم و برای متفاوتبودن، چیزی را انتخاب میکنیم که دیگران هم آن را متفاوت بدانند.
سلیقههای یکرنگچرا ممکن است یک مدل لباس که کیلومترها دورتر از ما محبوب شده، ناگهان تبدیل به چیزی شود که ما هم میخواهیم؟فرهنگهای قدرتمندتر به دلیل دسترسی بیشتر به رسانه، سرمایه و صنعت سرگرمی میتوانند بیش از دیگران در معرض دید قرار بگیرند و در شکلگیری سلیقه و سبک زندگی جوامع دیگر اثر بگذارند.یک خواننده مشهور در آمریکا با مدل خاصی از شلوار ظاهر میشود. عکسش در شبکههای اجتماعی پخش میشود، برندها همان مدل را تبلیغ میکنند، اینفلوئنسرها دربارهاش محتوا میسازند و الگوریتم هم، چون دیدهای به این سبک علاقه داری، دوباره همان تصویر را جلوی چشمت میگذارد. چند وقت بعد، نوجوانی در تهران، استانبول یا توکیو همان شلوار را میپوشد و میگوید: «این دقیقاً همون چیزیه که میخواستم.»این اثر فقط در لباس هم نیست. موسیقی، فیلم، غذا، مدل مو، زبان، شیوه تفریح و حتی تصویری که از «زندگی خوب» داریم، میتوانند از همین مسیر جابهجا شوند. وقتی بخش بزرگی از تصاویری که هر روز میبینیم از چند صنعت سرگرمی، برند و پلتفرم بزرگ جهانی میآید، طبیعی است که سلیقهها هم بیتأثیر نمانند.
15:13 - 22 شهریور 1405
0 بازدید