پژوهش تازه: زمین دیگر کاملا گرد نیست
زمین آنقدرها هم که فکر میکنیم ثابت و تغییرناپذیر نیست؛ پژوهش تازه نشان میدهد شکل سیاره ما در حال دگرگونی است، آن هم به شکلی که دانشمندان را غافلگیر کرده است.
به گزارش گروه علم و پیشرفت خبرگزاری فارس به نقل از ساینس آلارت، زمین برخلاف تصور ما یک کره کاملاً گرد نیست. چرخش زمین باعث شده بخش میانی آن در ناحیه استوا کمی برآمده و قطبها اندکی تخت باشند. با این حال، پژوهش تازهای نشان میدهد شکل بخش سنگی زمین در حال تغییر است؛ بهطوریکه سرعت بالا آمدن مناطق قطبی طی کمتر از ۲۰ سال تقریباً دو برابر شده و همزمان زمین در اطراف خط استوا بیشتر به سمت پایین فرو میرود. کریستوفر کوتساکیس، زمینشناس دانشگاه ارسطو در تسالونیکی یونان، در پژوهشی که ۲۶ شهریور ۱۴۰۵ در نشریه «ژئوفیزیک زمین جامد» منتشر شده، نوشته است این تغییرات نشان میدهد شکل کلی بخش جامد زمین در حال کمتر تخت شدن است.پوسته زمین برخلاف ظاهر کاملاً سخت خود، در مقیاسهای زمینشناسی میتواند بالا و پایین برود. وقتی جرم زیادی مانند یخ روی یک منطقه قرار میگیرد، پوسته زیر آن بهتدریج پایین میرود و با برداشته شدن این جرم دوباره بالا میآید. امروزه این روند در مناطقی مانند گرینلند و جنوبگان دیده میشود؛ زیرا با آب شدن سریع یخها، فشار از روی پوسته برداشته شده و زمین زیر آنها بالا میآید. در مقابل، آب حاصل از ذوب یخها وارد اقیانوسها شده و با توزیع مجدد جرم، وزن بیشتری به بخشهای دیگر زمین و بستر اقیانوسها وارد میکند. دانشمندان از دهه ۱۳۵۰ این جابهجایی جرم را با بررسی شکل گرانشی زمین دنبال کردهاند.
کوتساکیس برای بررسی اینکه آیا خود بخش سنگی زمین نیز مانند میدان گرانشی آن تغییر میکند یا نه، از اطلاعات ایستگاههای جهانی سامانههای ناوبری ماهوارهای استفاده کرد. این دادهها تغییرات بسیار کوچک ارتفاع سطح زمین را بین سالهای ۱۳۷۶ تا ۱۳۹۴ نشان میدادند. بر اساس این اندازهگیریها، بین سالهای ۱۳۷۶ تا ۱۳۷۹، مناطق قطبی سالانه حدود ۰.۵ میلیمتر بالا میآمدند، اما تا سال ۱۳۹۴ این سرعت به حدود یک میلیمتر در سال رسید. همزمان، زمین در اطراف استوا با سرعت فزایندهای در حال فرونشست بود؛ بنابراین قطبها بالا میآمدند و استوا پایین میرفت و در نتیجه بخش سنگی زمین بهتدریج کمتر تخت میشد.اما بخش جالب ماجرا این است که شکل گرانشی زمین روندی برعکس نشان میدهد و در حال تختتر شدن است. دلیل این تناقض ظاهری، جابهجایی آب حاصل از ذوب یخهاست؛ با آب شدن یخهای قطبی، زمین زیر آنها بالا میآید، اما آب به سمت عرضهای جغرافیایی پایینتر منتقل میشود و جرم بیشتری در این مناطق قرار میگیرد. از آنجا که گرانش به توزیع جرم وابسته است، این جابهجایی باعث میشود شکل گرانشی زمین تختتر شود، در حالی که خود بخش سنگی زمین به دلیل بالا آمدن قطبها و فرونشست استوا، کمی گردتر میشود. پژوهشگران تأکید میکنند برای درک دقیق تغییرات زمین باید همزمان تغییرات سطح جامد و جابهجایی جرم و آب را بررسی کرد.#زمین #گرانش #فضا--------------آخرین رویدادهای مهم فناوری را در صفحه اصلی علم و پیشرفت بخوانید.
11:39 - 26 شهریور 1405