10 ایراد مؤثر در شکست طرح بنزینی کیش‌

هر چند ایده تخصیص بنزین به هر فرد به جای هر خودرو مطلوب به نظر می‌رسد اما بررسی طرح بنزینی کیش نشان می‌دهد که این نسخه آزمایشی بدون کار کارشناسی وارد مرحله اجرا شد که اجرای آن ناترازی بنزین را تعمیق می‌کرد.
گروه اقتصادی خبرگزاری فارس: خرید و واردات 3 میلیارد دلار بنزین در سال جاری درحالی رقم خورده که طبق روند فعلی مصرف، ناترازی بنزین در سال آینده روزانه 10 میلیون لیتر تشدید خواهد شد و تا 10 سال آینده، ایران مجبور می‌شود معادل کل درآمد نفتی خود را صرف واردات بنزین کند.از ابتدای دولت سیزدهم و افول کرونا، ناترازی بنزین یک موضوع قابل پیش‌بینی بود و طرح‌های مختلفی برای حل آن مطرح شده است، یکی از این طرح‌ها، طرح «بنزین برای همه» بود که با ایده تخصیص بنزین به هر کارت ملی به جای هر خودرو در دستور کار قرار گرفت.

طرح بنزین برای همه چیست؟

ایده اصلی این طرح، بر مبنای توزیع عادلانه یارانه بنزین بین همه مردم تعریف شده بود، چرا که هم‌اکنون حدود 50 درصد از خانوارها فاقد خودرو هستند و از سوبسید بنزینی دولت بی‌بهره‌اند. همچنین از دیگر اهدافی که می‌توان برای این طرح متصور بود این است که با ایجاد بازار انرژی، قیمت بنزین در یک سازوکار تعاملی بین خود مردم تعیین شود و دولت از این موضوع کنار برود.ایده کلی طرح «بنزین برای همه» بر این منطق استوار است که اگر ناترازی بنزین به دلیل مصرف غیربهینه سه دهک بالای جامعه رخ داده، دلیلی بر واردات بنزین توسط دولت و اعطای سوبسید به این دهک‌های ثروتمند نیست و در بازار انرژی، دهک‌های بالا می‌توانند بنزین مازاد بر تولید داخل را از طریق بخش خصوصی واردکننده بنزین و یا مردم عادی و به قیمت واقعی خود خریداری کنند.البته هر چند ایده وزارت اقتصاد برای طرح «بنزین برای همه» در وهله اول یک ایده مطلوب به نظر می‌رسد اما در حوزه اجرا با پیچیدگی‌ها و چالش‌های فراوانی همراه است. در این راستا برای اجرای آزمایشی این طرح 12 دستگاه دولتی با محوریت وزارت اقتصاد در سه کمیته فنی-اجرایی، اطلاع‌رسانی و امنیتی تشکیل شده و جزیره کیش به عنوان محلی برای اجرای آزمایشی طرح انتخاب شد.نسخه آزمایشی ایده «بنزین برای همه» با عنوان طرح بنزین کیش از اسفندماه سال 1400 به مدت 4 ماه اجرایی شد ولی بعد از آن خبری از موفقیت یا شکست این طرح و جوانب فنی آن به صورت در رسانه‌ اعلام نشد و حال در این گزارش به آن پرداخته می‌شود.

رمزگشایی از 10 ایراد طرح بنزین کیش

بررسی‌ها نشان می‌دهد که طرح «بنزین برای همه» یا نسخه آزمایشی آن یعنی طرح «بنزین کیش» برخلاف ادعاهای مطرح شده برای حل ناترازی بنزین، نه تنها مشکلی را حل نمی‌کند بلکه به دلیل غیردقیق بودن طرح تبعات سنگینی برای کشور در پی خواهد داشت.نخستین ایراد این طرح، نبود مطالعات پشتیبان، برنامه جامع برای اجرای گام به گام و حتی هدفگذاری‌های کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت توسط وزارت اقتصاد برای آن بود، بدین صورت که از همان ابتدا مشخص نبود هدف از اجرای طرح بنزین کیش چیست، چه موضوعی در این طرح قرار است آزمایش شود و گام‌های بعدی آن چگونه تعریف شده است.دومین ایراد مربوط به محل انتخاب شده برای اجرای این طرح یعنی «کیش» است، زیرا رفتار مصرفی ساکنان جزیره کیش، اصلا نمونه مناسبی از کل کشور نیست. به عنوان مثال در این جزیره 69 هزار نفر ساکن هستند که 80 درصد آنها خانواده تک‌نفره‌اند و 80 درصد ساکنان کیش نیز فاقد خودرو هستند و این جزیره جنبه توریستی با ساکنان غیردائم دارد که هیچ شباهتی با کل کشور ندارد.سومین ایراد این طرح، سهمیه 20 لیتری تعیین شده برای اعطا به هر فرد (کد ملی) بود. در صورت تعمیم طرح کیش به کل کشور، سهمیه 20 لیتری بنزین 1500 تومانی باعث می‌شود 16 میلیون لیتر در روز مصرف بنزین 1500 تومانی افزایش یابد که به معنای تحمیل هزینه حدود 9 هزار میلیارد تومانی به دولت است. به بیان دیگر طرح بنزین کیش نه تنها کمکی به حل ناترازی بنزین نمی‌کند که با مختصات تعیین شده باعث تشدید آن نیز خواهد شد.
چهارمین ایراد مربوط به تخصیص همزمان بنزین به هر فرد و هر خودرو در کیش بود. ایده اصلی طرح «بنزین برای همه» جایگزینی سهمیه کد ملی با سهمیه هر خودرو است نه اینکه بنزین به هر دو شیوه و به صورت همزمان تخصیص یابد. بدین ترتیب با اجرای طرح بنزین کیش، مجموعا 4 میلیون لیتر بنزین بیشتری در کیش مصرف شد و 3 میلیون دلار منابع کشور هدر رفت.پنجمین ایراد این طرح، تعیین قیمت ثابت لیتری 3000 تومان به جای «قیمت شناور کشف شده» بود. در ایده «بنزین برای همه» دولت بنزین را به هر کد ملی تخصیص می‌دهد و صاحبان خودرو برای مصارف مازاد، بنزین را از بازاری خریداری می‌کنند که قیمت آن تحت تاثیر عرضه و تقاضا کشف شده باشد درحالیکه در طرح کیش قیمت ثابت 3000 تومان در نظر گرفته شده بود.
ششمین ایراد مربوط به اطلاع‌رسانی ضعیف در اجرای این طرح برای حتی ساکنان خود جزیره کیش بود، به گونه‌ای که جایگاه‌داران در مواجهه با مردمی که با کارت سوخت به پمپ بنزین مراجعه می‌کردند مجبور به ارائه طرح و پاسخ به شبهات آنها بودند. به بیان دیگر مردم جزیره کیش تا مدت‌ها اصلا با بستر ارتباطی به نام «بنزینِ من» برای خرید و فروش بنزین آشنایی نداشتند.هفتمین ایراد این طرح این بود که در طول 4 ماه اجرای آن اصلا مبادله‌ای بین مردم به معنای خرید و فروش صورت نگرفت! و خودروها بدون سهمیه مازاد، وارد جایگاه شده و متقاضی بنزین بودند. بدین ترتیب با سازوکار تعبیه شده، در صورتی که متقاضی بنزین، سهمیه بنزین نداشت، مبادله به صورت خودکار از افراد دارای سهمیه انجام میشد که در طول 4 ماه 821 مورد مبادله به میزان 36 هزار لیتر بنزین انجام شد.
هشتمین ایراد مربوط به بستر ارتباطی خرید و فروش بنزین بود که موردتایید دستگاه‌های امنیتی قرار نگرفت. در واقع معماری ناقص سازوکار و بدون مشورت با وزارت نفت می‌توانست منجر به چالش‌های امنیتی در مسیر اجرا شود. اتصال به سیستم آنلاین بانکی برای اجرای این طرح، احتمال حمله سایبری را افزایش داده و همچنین امنیت کارت بانکی در موضوع جعل از امنیت کارت سوخت بسیار کمتر است. ضمن اینکه قطعی‌های مکرر در سیستم آنلاین بانکی نمی‌تواند در حوزه تامین سوخت پذیرفته شود، به عنوان مثال فرض کنید یک ساعت به دلیل قطعی سیستم، امکان سوختگیری در کل کشور وجود نداشته باشد، چه تبعات امنیتی برای کشور ایجاد می‌شود؟نهمین ایراد طرح بنزین کیش این بود که هزینه‌های مربوط به اجرا و تعمیم این طرح در کل کشور در نظر گرفته نشده بود. به عنوان مثال اجرای این طرح نیازمند ایجاد بستر فیبر نوری در 4500 جایگاه کشور و تغییر ترمینال 56 هزار نازل سوخت‌گیری از PT به UPT بود. در طرح کیش برای اتصال 3 جایگاه به فیبری نوری 600 میلیون تومان هزینه شد، حال در صورت تعمیم این طرح به کشور هزینه‌ها چقدر خواهد بود؟دهمین ایراد مربوط به مشخص نبودن نسبت طرح بنزین کیش و تعمیم آن با قوانین فعلی کشور مثل طرح کدینگ در استان‌های مرزی یا مصوبه قانون بودجه برای ساماندهی کارت سوخت جایگاه‌ها و الزام به استفاده از کارت سوخت شخصی است. به عنوان مثال در صورت توقف طرح کدینگ، ایده این طرح برای حل مشکل قاچاق چیست؟ وقتی هر فردی می‌تواند بنزین را از سایر افراد خریداری کند و در استان‌های مرزی، میزان خریداری شده را صادر و قاچاق کند. یعنی حتی اجرای این طرح، کمبود بنزین در کشور را می‌تواند تشدید ‌کند.
البته میزان سوالات و ایرادات درباره طرح بنزین کیش بیش از این 10 مورد است اما بررسی اجمالی این طرح از فقدان کار کارشناسی جامع درباره ایده «بنزین برای همه» و اجرای یک طرح ناپخته به صورت آزمایشی در جزیره کیش حکایت دارد که در نهایت باعث توقف این طرح توسط دولت سیزدهم شد. #بنزین#بنزین_برای_همه#ناترازی_بنزین
13:21 - 5 اسفند 1402

3 بازنشر10 واکنش
21٫8k بازدید



26 پاسخ

@Javadyasemi475 اسفند 1402
در پاسخ به
اتباع روزی بیست میلیون لیتر بنزین مصرف میکنند به قیمت تقریبا مفت سریع یارانه هارا به کدملی بدید اکثر اتباع وهابین ونجومی زادوولدمیکنند تورا خدابااخراج اتباع ترمز تورم رادرسفره طبقه پایینمون را بکشید نون همینطور میلیونهاخونه اتباع اب برق گاز مفت میگیرن امسال گاز وبرق صنایع را به علت ناترازی قطع بود

تصویر نمایه‌ی ‌سیدسعید مهینی‌
@saeedook5 اسفند 1402
در پاسخ به
همش قابل حله جوری تیتر دیدم گفتم انگار شکست حتمی ست

@user1707890752865 اسفند 1402
در پاسخ به
حتی در همون وهله اول هم طرح خوبی نیست .افزایش قیمت بنزین برای همه کشور تورم ایجاد می کنه حتی همون 50 درصدی که ماشین ندارن بنابراین بنزین داره به همه مردم کشور خدمت رسانی می کنه حتی اون هایی که ماشین ندارن از طرفی افزایش قیمت بنزین یعنی افزایش کرایه حمل و نقل و این یعنی ضرر کردن همون 50 درصدبی ماشین

@Javadyasemi475 اسفند 1402
در پاسخ به
این روش دادن یارانه باعث شده اتباع بیان داخل عطر یارانه ها کل مردم کشورهای همسایه را کوچ داده وخواهددادبطرف ایران اگه یارانه ها به کدملی داده نشه اتباع داخل از صد میلیون نفر خواهند گذشت

@user1708522505715 اسفند 1402
در پاسخ به
ای کاش ۳میلیارد دلار را برای قاچاقچی های سوخت و آن استان‌های محروم هزینه می کردند که باعث اشتغال مولد آنها می شد و جلوی قاچاق مقدار قابل توجهی از سوخت گرفته می شد در نتیجه آن پول برای آبادانی کشور هزینه شده و دیگر کسری تولید سوخت هم جبران می شد.

@user1708684318915 اسفند 1402
در پاسخ به
عزیز بنزین کالای باکشش بسیار بالا در ایران است و با تغییر قیمت، میزان مصرف آن تغییر نمی کند.برای کاهش مصرف، باید جلوی قاچاق گرفته شود که با سیاستهای لیبرالی امکان ندارد.همزمان هم حمل و نقل عمومی جایگزین حمل و نقل شخصی و خصوصی شود.استاندارد سازی بنزین و ماشین های بنزین سوز، تکمیل کننده است.

@Hosseinf5 اسفند 1402
در پاسخ به
جز این انتظاری نداشتیم!تخصص ما اجرای افتضاح طرح های خوب و بستن پرونده آن طرح است!مع الوصف هیچ کدام از این ایرادات به اصل طرح بر نمی گردد بلکه مربوط به نحوه اجرا و همچنین ضعف زیر ساختی است.البته حتی انتظار اعلام نتایج طرح را هم نداشتیم که خبرگزاری فارس خرق عادت کرد🙏

تصویر نمایه‌ی ‌جاده مارپیچ‌
@WavyRoad5 اسفند 1402
در پاسخ به
سوالی که مطرح هست چطور کشورهایی نظیر کویت و عربستان و برخی کشورهای عربی درآمد نفت را به مردم خود می رسانند و آنجا چه کار می کنند ؟

@user1707926272305 اسفند 1402
در پاسخ به
باید و باید ! قیمت بنزین برای خودرو دوم به بعد پلکانی شود .خودروهای فرسوده کلا جمع اوری گردند.فقط خودرو برقی وارد گردد با خدمات کامل و موثر در نظر گرفتن تشویقها و تنبیه های مناسب جهت قاچاقچیان سوخت .

تصویر نمایه‌ی ‌محمدحسین‌
@AraAriStSrk5 اسفند 1402
در پاسخ به
در متن نوشتید خبری از موفقیت یا شکست ان منتشر نشد ولی تیتر میزنید دلالیل شکست طرح؟؟؟

تصویر نمایه‌ی ‌علی‌
@altest5 اسفند 1402
در پاسخ به
ایجاد تورم برای عدالت... بشتابید... بنزین را گران میکنیم تا همه بهره مند بشوید.. فقط هم ۱ قلم بنزین گران میشود...

تصویر نمایه‌ی ‌حسین آشوری‌
@h_ashury5 اسفند 1402
در پاسخ به
بنزین باید به قیمت کاملاً آزاد و مطابق قیمتهای بین المللی ارائه شود که این کار منافع بسیار زیادی دارد و بعد منابع حاصل از آن به صورت هدفمند نقدی و غیرنقدی در اختیار مردم و به ویژه اقشار محروم قرار گیرد. یکی از منافعش این است که یارانه به اتباع تعلق نمی گیرد.

@Javadyasemi475 اسفند 1402
در پاسخ به
جناب اشوری واقعا حرف شما درسته همه یارانه ها را باید به کدملی بدن میلیونها خونه اتباع اب برق گاز نون وووو مفت میگیرن که خیانت به ایرانه مفت بودن همه چیز برا اتباع باعث شده پشت سرهم پای حساب ملت ایران بچه بیارن

@abbasaz5 اسفند 1402
در پاسخ به
یارانه باید به کدملی اعطا بشه نه کارت سوخت..کی میخواید به این نتیجه برسید؟ هر فرد باید به میزان سهم کدملی خودش یارانه دریافت کنه..در این صورت فرقی نمیکنه اگه کسی سهمیه خودش رو بفروشه تا وقتی این اتفاق نیوفته همین آش و همین کاسه است..قیمت بنزین رو آزاد کنید بعد بزارید مردم سهمیه اشون رو بفروشن

تصویر نمایه‌ی ‌آرش اشجعی‌
@aashjaee716 اسفند 1402
در پاسخ به
قیمت های دستوری و پیروی از اقتصاد کمونیستی در نهایت منجر به ونزوئلایی شدن کشور از نظر تورم خواهد شد هر چه دیرتر اصلاح قیمت ها و افزایش بهره وری اتفاق بیفتد کار سخت‌تر و ابر تورم محتمل تر است

تصویر نمایه‌ی ‌علی محمودی‌
@Ali1236 اسفند 1402
در پاسخ به
متاسفانه در ایران اگر بخواهیم یک کاری انجام نشود آن را به بدترین شکل ممکن اجرا می کنیم و بعد با خروجی و نتیجه حاصله از این اجرای بسیار بد به راحتی یک طرح خوب را حذف و طرح مورد علاقه خود را جایگزین آن میکنیم و نارضایتی مردم یا هزینه بالا و مشکلات اجرایی را بهانه خوبی برای حذف طرح قبلی عنوان میکنیم.

تصویر نمایه‌ی ‌علی محمودی‌
@Ali1237 اسفند 1402
در پاسخ به
بیش از 90% کالاها در ایران بدون یارانه و کاملا آزاد هستند. آیا بهتر نیست 10% الباقی هم آزاد شوند و از دو نرخی بودن و رانت خارج شوند؟ آیا مثل کشورهای عربی ماهیانه یارانه فروش نفت را به دهکهای 1 تا7 بدهیم (پلکانی) سپس تمام قیمت ها آزاد محاسبه شود البته حقوق ها هم اصلاح شود.

@amirsalar7 اسفند 1402
در پاسخ به
۴۵ سال به شیوه غلط مملکت اداره شده و توضیع نا عادلانه صورت گرفته . طرح کیش بسیار هم خوب بوده و این ایرادات ساخته ذهن پر از ایراد افرادی مثل شماست . افرادی مثل شما نگران بیداری مردمی هستند که در تمام ایران سهیم هستند و نه فقط بنزین .

تصویر نمایه‌ی ‌...ـــ ...--‌
@motevaselian7 اسفند 1402
در پاسخ به
ثروتمندان جوری این طرح را در کیش اجرا کردند که شکست بخوره اگر بجای دادن #بنزین، ریالِ معادل آن را به هر کارت ملی اختصاص میدادند این 10 مورد حُسین کُرد وجود نداشت...تا #جدایی_ثروتمندان_از_حکومت عملی نشود اوضاع مردم بدتر و بدتر میشه