از خشایارشا تا ترامپ؛ چرا آمریکا تقابل با ایران را تاریخی می‌کند؟
سخنان مارکو روبیو در آتن درباره نبرد ایران و یونان باستان، فراتر از یک بازخوانی تاریخی، پرسشی راهبردی را مطرح می‌کند: آیا تقابل واشنگتن صرفاً با جمهوری اسلامی است یا قدرت، استقلال و جایگاه تاریخی ایران نیز در معادلات آمریکا اهمیت دارد؟ بررسی این روایت در کنار بازنمایی ایران در محصولات فرهنگی غرب، ابعاد تازه‌ای از جنگ روایت‌ها بر سر ایران را پیش روی مخاطب قرار می‌دهد.
سخنان مارکو روبیو در آتن و برجسته‌سازی حمله خشایارشا به یونان در سال ۴۸۰ پیش از میلاد، زمانی اهمیت سیاسی پیدا می‌کند که در کنار ادبیات تمدنی دونالد ترامپ درباره تقابل با ایران قرار گیرد. در چنین شرایطی، تاریخ صرفاً موضوعی برای یادآوری گذشته نیست؛ بلکه می‌تواند به ابزاری برای چارچوب‌بندی منازعات امروز و جهت‌دهی به افکار عمومی تبدیل شود.آمریکا فقط با جمهوری اسلامی مخالف نیست، بلکه با ایران و ایران قوی مخالف است. این گزاره، محور اصلی تحلیلی است که باید در بررسی سیاست‌های واشنگتن مورد توجه قرار گیرد. وقتی مقامات آمریکایی اختلافات سیاسی را در قالب روایت‌های تاریخی و تمدنی بازنمایی می‌کنند، این پرسش جدی مطرح می‌شود که دامنه تقابل تا کجا امتداد دارد و جایگاه ایران مستقل در محاسبات راهبردی آمریکا چیست؟این مسئله در عرصه فرهنگ نیز قابل بررسی است. فیلم هالیوودی «۳۰۰» نمونه‌ای شناخته‌شده از بازنمایی مناقشه ایران و یونان باستان است که به‌دلیل تصویرسازی اغراق‌آمیز از ایرانیان، با انتقادهایی درباره تحریف تاریخی و بازتولید کلیشه‌های منفی مواجه شد. چنین آثاری نشان می‌دهند که محصولات فرهنگی نیز می‌توانند در شکل‌گیری برداشت عمومی از تاریخ ملت‌ها نقش داشته باشند
از سوی دیگر، در شرایطی که فشارهای اقتصادی و افزایش هزینه‌های انرژی می‌تواند سیاست‌های دولت آمریکا را در معرض انتقاد داخلی قرار دهد، استفاده از ادبیات تقابلی ممکن است کارکردی فراتر از دیپلماسی پیدا کند؛ هرچند تعیین انگیزه دقیق سخنان روبیو، به شواهد بیشتری نیاز دارد.در نهایت، اظهارات روبیو به‌تنهایی اثبات‌کننده دشمنی تمدنی آمریکا نیست؛ اما هم‌زمانی روایت تاریخی با سیاست‌های تقابلی واشنگتن، ضرورت بررسی دقیق‌تر رویکرد این کشور را برجسته می‌کند. تقلیل اختلافات آمریکا با ایران به مخالفت صرف با جمهوری اسلامی، بدون توجه به مؤلفه‌های قدرت ملی، استقلال سیاسی و جایگاه تاریخی ایران، نمی‌تواند تمام ابعاد این منازعه را توضیح دهد.
10:56 - 18 مهر 1405
153 بازدید