رهبر شهید و رهبر کنونی هر دو چندین بار بر روی حمایت از رشته های علوم پایه با نام بردن از فیزیک و ... تأکید کردند. این رو هم بگید. 90 درصد تحصیل کرده های دکتری فیزیک یا برای همیشه مهاجرت کرده اند یا در مشاغل بی ارتباط کار می کنند از جمله اسنپ
این مطالبه علمی ۲ رهبر انقلاب هنوز روی زمین مانده است!
تأکید رهبر معظم انقلاب بر ضرورت برنامه‌ریزی عملی برای علوم انسانی، بار دیگر این پرسش را پیش کشیده است که چرا تحول این علوم با وجود سال‌ها تأکید، هنوز به نتیجه مطلوب نرسیده است.
گروه سیاسی خبرگزاری فارس: رهبر معظم انقلاب روز گذشته در پیام به نخبگان و مدال‌آوران علمی و ورزشی، بر ضرورت رشد علوم پایه و علوم انسانی تأکید کردند و خواستار وجود برنامه‌ای جدی، عملی و دقیق برای این حوزه‌ها شدند؛ تأکیدی که بار دیگر مسئله چگونگی تحقق تحول در علوم انسانی و فاصله میان سیاست‌های اعلام‌شده و اقدامات انجام‌شده را به موضوعی قابل تأمل تبدیل می‌کند.رهبر شهید انقلاب نیز در سال‌های حیات خود، تحول علوم انسانی را از مسیرهای مهم پیشرفت کشور می‌دانستند؛ با این حال، چگونگی بازآفرینی این علوم بر مبنای اندیشه اسلامی، بهره‌گیری از دستاوردهای علمی جهان و تبدیل نظریه‌ها به راهکارهای اجرایی همچنان محل بحث است. در همین زمینه، هادی رزمجویی، دبیر اندیشکده علم و پژوهش اندیشگاه گام دوم، در گفت‌وگو با ما از مبانی تحول علوم انسانی، موانع تحقق آن و ضرورت حمایت از نظریه‌پردازان و پیوند میان علم و نظام حکمرانی می‌گوید.
هادی رزمجویی، دبیر اندیشکده علم و پژوهش اندیشگاه گام دوم، با تشریح دیدگاه‌های رهبر شهید انقلاب درباره تحول علوم انسانی، تأکید کرد که تحقق این تحول به بازآفرینی علوم انسانی بر مبنای مبانی دینی و فلسفه اسلامی، بهره‌گیری از تجربیات علمی غرب و حمایت از نهادهای فعال در این حوزه نیاز دارد.وی با اشاره به اینکه تحول علوم انسانی در دهه‌های اخیر مورد تأکید قرار گرفته است، یکی از چالش‌های اصلی این حوزه را مدیریت فرایند تحول دانست و گفت: علاوه بر حمایت مالی از نهادهای علمی، باید زمینه لازم در عرصه سیاست‌گذاری و حکمرانی نیز فراهم شود تا دستاوردهای نظری به مرحله اجرا برسند.رزمجویی با اشاره به پیشینه بحث علم دینی در جهان اسلام اظهار کرد: موضوع علم دینی از گذشته در جهان اسلام مطرح بوده و بحثی گسترده و دارای سابقه طولانی است؛ اما پس از انقلاب اسلامی، رهبر شهید انقلاب بحث تحول علوم انسانی را به‌صورت دقیق‌تری مطرح کردند. با این حال، در داخل کشور نیز دیدگاه‌های متفاوتی درباره چگونگی تحقق این تحول وجود دارد.وی با ترسیم طیف دیدگاه‌های موجود در این زمینه افزود: در یک سوی این طیف، افرادی قرار دارند که معتقدند باید علوم انسانی غربی یا علوم انسانی رایج را به‌طور کامل کنار گذاشت و در سوی دیگر، کسانی هستند که بر استفاده از همین علوم انسانی موجود با اعمال تغییراتی در کاربرد آن تأکید دارند.
دبیر اندیشکده علم و پژوهش اندیشگاه گام دوم ادامه داد: دیدگاه رهبر شهید انقلاب را می‌توان در میانه این دو رویکرد قرار داد. ایشان معتقد بودند باید علوم انسانی را بازآفرینی کنیم؛ به این معنا که مبانی آن را تغییر دهیم و در عین حال، از پیشینه خودمان و تجربه غرب نیز بهره ببریم.
بازآفرینی علوم انسانی با تکیه بر مبانی اسلامیرزمجویی با اشاره به تفاوت ظرفیت‌های علمی در حوزه‌های مختلف علوم انسانی گفت: در برخی حوزه‌ها مانند فلسفه، تاریخ و حقوق، پیشینه و پشتوانه علمی خوبی در اختیار داریم و زمینه برای تحول در این عرصه‌ها فراهم است. البته در این حوزه‌ها نیز می‌توان از تجربیات غرب استفاده کرد.وی افزود: در برخی حوزه‌های دیگر، مانند مدیریت و جامعه‌شناسی، با دانش‌های جدیدتری مواجه هستیم و پیشینه علمی ما در آنها به اندازه برخی حوزه‌های دیگر نیست. در این زمینه‌ها می‌توان با استفاده از تجربه غرب و آرای دانشمندان غربی، به بازآفرینی علوم انسانی بر مبنای مبانی دینی خود و فلسفه اسلامی، به‌ویژه حکمت متعالیه، پرداخت.
سه رویکرد رهبر شهید برای تحول علوم انسانیدبیر اندیشکده علم و پژوهش اندیشگاه گام دوم با اشاره به رویکردهای مورد تأکید رهبر شهید انقلاب برای دستیابی به علوم انسانی اسلامی بیان کرد: یکی از تعبیرهای دقیق ایشان در این زمینه، «اسلامی اندیشیدن درباره علوم انسانی» است. این تعبیر به این معناست که به‌جای تمرکز صرف بر اسلامی‌سازی علوم انسانی، باید درباره این علوم با رویکرد اسلامی بیندیشیم.وی تصریح کرد: چنین رویکردی به‌تدریج زمینه شکل‌گیری گفتمان و حوزه نظریه‌پردازی را فراهم می‌کند و با بهره‌گیری از علوم غربی، می‌توان در نهایت به تحول علوم انسانی رسید.رزمجویی با تشریح سه رویکرد مورد توجه رهبر شهید انقلاب برای تحقق این هدف گفت: رویکرد نخست، امتداد فلسفه اسلامی، به‌ویژه حکمت متعالیه است. رهبر شهید انقلاب حکمت متعالیه و اندیشه ملاصدرا را نقطه اوج فلسفه اسلامی می‌دانستند.وی رویکرد دوم را امتداد فقه در حوزه‌های مورد نیاز جامعه عنوان کرد و افزود: در این رویکرد، فقه استدلالی باید در عرصه‌های مختلف مورد نیاز جامعه امتداد پیدا کند.
این پژوهشگر با تأکید بر اهمیت رویکرد سوم اظهار کرد: رویکرد سوم، رویکرد قرآن‌بنیان است که می‌توان آن را بنیان این رویکردها دانست. بر اساس این نگاه، ریشه و پایه علوم انسانی باید از قرآن گرفته شود؛ موضوعی که در بیانات رهبر شهید انقلاب نیز بارها مورد تأکید قرار گرفته است.
چرا تحول علوم انسانی به نتیجه مطلوب نرسیده است؟رزمجویی در پاسخ به پرسشی درباره چرایی نرسیدن تحول علوم انسانی به نتایج مورد انتظار گفت: یکی از دلایل این مسئله، ماهیت زمان‌بر این تحول است؛ چراکه انجام کار جدی در حوزه علوم انسانی به زمان نیاز دارد. در کنار این مسئله، چالش اصلی دیگر به مدیریت تحول علوم انسانی بازمی‌گردد.وی با تأکید بر ضرورت بازنگری در عملکرد نهادهای فعال در این حوزه افزود: باید فعالیت نهادهایی را که برای تحول علوم انسانی ایجاد شده‌اند، نقد و ارزیابی کنیم و در کنار آن، حمایت گسترده‌تری از این نهادها، به‌ویژه از نظر مالی، صورت گیرد.دبیر اندیشکده علم و پژوهش اندیشگاه گام دوم ادامه داد: وقتی نهادها و افرادی که در این حوزه فعالیت می‌کنند، از حمایت کافی برخوردار نباشند، نمی‌توانند کار جدی و مستمری انجام دهند. همچنین ممکن است دستاوردهایی به دست آورند، اما زمینه لازم برای عملیاتی شدن این دستاوردها فراهم نشود.
از اقتصاد اسلامی تا مدیریت اسلامی؛ چه اقداماتی انجام شده است؟رزمجویی در پاسخ به پرسشی درباره میزان فعالیت‌های انجام‌شده در حوزه تحول علوم انسانی طی دو تا سه دهه گذشته اظهار کرد: نمی‌توان گفت در این مدت هیچ کاری انجام نشده است؛ بلکه نظریه‌ها و دیدگاه‌هایی در حوزه‌هایی مانند مدیریت اسلامی و اقتصاد اسلامی مطرح شده و اقداماتی نیز صورت گرفته است.وی با اشاره به برخی اسناد و سیاست‌های مرتبط با این حوزه افزود: سیاست‌های کلی علم و فناوری و سیاست‌های مرتبط با اقتصاد اسلامی و اقتصاد مقاومتی را نیز می‌توان در ارتباط با این مباحث بررسی کرد؛ چراکه اقتصاد مقاومتی یکی از جنبه‌های اقتصاد اسلامی به شمار می‌رود.دبیر اندیشکده علم و پژوهش اندیشگاه گام دوم تصریح کرد: مسئله این نیست که هیچ اقدامی انجام نشده، بلکه کارهایی که صورت گرفته، هنوز به سطحی از جدیت، استمرار و اثربخشی نرسیده‌اند که بتوان از تحقق تحول مورد انتظار سخن گفت.
نقشه راه تحول علوم انسانی در انتظار نهایی شدنرزمجویی در پاسخ به پرسشی درباره ضرورت تدوین برنامه علمی دقیق برای تحول علوم انسانی گفت: قرار است نقشه راه این حوزه در سند پشتیبان نقشه جامع علمی کشور تدوین شود. در این نقشه، حوزه‌های مختلفی از جمله علوم پایه، علوم انسانی و مهندسی مورد توجه قرار می‌گیرند.وی افزود: تا جایی که اطلاع دارم، این موضوع در شورای عالی انقلاب فرهنگی در حال پیگیری است و احتمالاً مراحل نهایی خود را طی می‌کند؛ البته برای اطلاع دقیق از آخرین وضعیت آن باید از مسئولان مربوطه در این شورا پیگیری کرد.
گفتمان‌سازی، نظریه‌پردازی و حکمرانی؛ سه حلقه تحول علوم انسانیدبیر اندیشکده علم و پژوهش اندیشگاه گام دوم با اشاره به فعالیت‌های این مجموعه در حوزه تحول علوم انسانی گفت: ما در این اندیشکده، موضوع چالش‌ها و راهبردهای تحول علوم انسانی از دیدگاه آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر شهید انقلاب، را بررسی کرده‌ایم. در این مباحث، تفاوت دیدگاه ایشان با سایر رویکردهای موجود و همچنین دلایل نرسیدن به نتایج مورد انتظار مورد بحث قرار گرفته است.وی با بیان اینکه اندیشگاه گام دوم حدود هفت تا هشت سال سابقه فعالیت دارد، افزود: من حدود دو ماه است که در این مجموعه حضور دارم و از تمام فعالیت‌های گذشته آن اطلاع ندارم؛ بنابراین نمی‌توانم درباره همه اقدامات پیشین اندیشگاه در حوزه علوم انسانی اظهارنظر دقیقی داشته باشم.رزمجویی در ادامه، گفتمان‌سازی را یکی از الزامات تحول علوم انسانی دانست و اظهار کرد: در گام نخست باید این ضرورت در جامعه تبیین شود تا مردم و سیاست‌گذاران به این درک برسند که جامعه به نظریه‌ها و الگوهای متناسب با مبانی اسلامی، از جمله در حوزه اقتصاد و مدیریت، نیاز دارد.
وی نظریه‌پردازی را دومین گام این مسیر برشمرد و گفت: در این مرحله، کار فکری و علمی باید به شکل‌گیری نظریه‌های متناسب با مبانی اسلامی منجر شود.دبیر اندیشکده علم و پژوهش اندیشگاه گام دوم در پایان، حکمرانی و سیاست‌گذاری را سومین حلقه این فرایند دانست و تأکید کرد: نظریه‌ها باید در نهایت به سیاست‌ها، راهبردها و راهکارهای اجرایی تبدیل شوند و در اسناد بالادستی، قوانین و رویکردهای اجرایی کشور جای بگیرند. تحقق تحول علوم انسانی مستلزم توجه هم‌زمان به گفتمان‌سازی، نظریه‌پردازی و فراهم کردن زمینه اجرای این نظریه‌ها در نظام حکمرانی است.
16:25 - 6 آبان 1405