آسیاب ۴۰۰ سالهای که روزگاری گندم مردم تفت را آرد می‌کرد
آسیاب ۴۰۰ ساله تفت روزگاری با چرخش دو سنگ ۲۵۰ کیلویی، در هر ساعت ده‌ها کیلوگرم گندم را آرد می‌کرد؛ بنایی تاریخی که هنوز روایتگر زندگی و کار مردم این شهرستان است.
به گزارش خبرگزاری فارس از تفت، آسیاب آبی تفت با قدمتی حدود ۴۰۰ سال، یکی از آثار تاریخی این شهرستان است که روزگاری با جریان آب شاه‌جو می‌چرخید و بخش زیادی از گندم مردم تفت و روستاهای اطراف را آرد می‌کرد. باید در نظر داشت، این آسیاب که سال‌ها پیش به گفته ساکنان بومی به حال خود رها شده بود، در سالهای اخیر با تلاش مسئولان، به‌ویژه اداره میراث فرهنگی، مرمت و در فهرست آثار تاریخی ثبت شده است.این آسیاب در گذشته با استفاده از آب شاه‌جو فعالیت می‌کرد؛ آبی که از روستای اسلامیه تفت سرچشمه می‌گرفت و پس از عبور از محله‌های باغ مرتین، سرده، گرمسیر، دهنو، غیاث‌آباد و رودخانه بزرگ تفت، در نهایت به منطقه خیرآباد یزد می‌رسید.
آسیابی با ۳ متر عمق
آب شاه‌جو در اصل متعلق به مردم خیرآباد بود، اما با گسترش سکونت در این منطقه و کاهش نیاز به آب برای شرب و کشاورزی، مردم اسلامیه در سالهای اخیر حق‌آبه شاه‌جو را از مردم خیرآباد خریداری کردند. در پی این تغییر، آسیاب آبی تفت نیز که برای سال‌ها محل تأمین آرد بسیاری از مردم شهرستان و روستاهای اطراف بود، از حرکت ایستاد.آسیاب ۴۰۰ ساله تفت سه متر عمق و ۹۵ مترمربع مساحت دارد. تنوره آن نیز با شعاعی حدود دو متر و نیم و عمق شش متر ساخته شده است. این آسیاب از دو سنگ به قطر ۱۲۰ سانتی‌متر تشکیل شده که وزن هرکدام به ۲۵۰ کیلوگرم می‌رسد و در صورت فعالیت، به‌طور متوسط در هر ساعت ۴۰ تا ۶۰ کیلوگرم گندم را آرد می‌کند.
آسیاب آبی تفت، نمونه‌ای از مدیریت سنتی آب در یزد
شیوه کار آسیاب بر پایه استفاده از جریان آب است؛ آب از مسیر شاه‌جو به داخل آسیاب هدایت می‌شود و با ریزش از ارتفاع، سنگ‌ها را به حرکت درمی‌آورد. سپس آب دوباره به مسیر اصلی خود بازمی‌گردد تا برای آبیاری مزارع و باغ‌ها مورد استفاده قرار گیرد.این شیوه بهره‌برداری، نمونه‌ای از استفاده بهینه از منابع آبی در گذشته است؛ روشی که در آن، آب پس از به حرکت درآوردن چرخ آسیاب، بدون هدررفت عمده به مسیر خود بازمی‌گشت و برای مصارف دیگر مورد استفاده قرار می‌گرفت.اکنون آسیاب آبی تفت با مرمت و ثبت در فهرست آثار تاریخی، فرصتی برای آشنایی با شیوه‌های سنتی آسیابانی و مدیریت آب فراهم کرده است. این بنای تاریخی در مناسبت‌هایی مانند عید نوروز و شب یلدا و همچنین در روزهای عادی با هماهنگی قبلی، پذیرای گردشگران و علاقه‌مندان به فرهنگ و تاریخ استان یزد است.بمنظور دسترسی پایدار به اخبار و مطالب ما، آخرین نسخه اپلیکیشن خبرگزاری فارس را می‌توانید از اینجا و در فروشگاه‌های «کافه بازار» و «مایکت» دانلود و نصب کنید.#دانشجو_خبرنگار#گردشگری #تفت #استانها
09:58 - 27 اکتبر 2026