ضرورت بازنگری در محاسبات مالیاتی از سنتی به دیجیتال
مزایای راهبردی کسر مالیات از طریق پوز ۱. جلوگیری از انباشت مالیات نزد فروشنده در وضعیت فعلی، فروشنده مالیات ارزش افزوده را از مشتری می‌گیرد، اما ممکن است آن را با تأخیر پرداخت کند یا اصلاً اظهار نکند. این موضوع نوعی نگهداری غیرمستقیم منابع عمومی نزد مؤدی است. کسر لحظه‌ای از طریق پوز این مشکل را کاهش می‌دهد. ۲. کاهش فرار مالیاتی وقتی فروش، صورتحساب و پرداخت همزمان ثبت شود، امکان کتمان درآمد کمتر میشود. ۳. کاهش علی‌الرأسی و تشخیص برآوردی اگر داده واقعی فروش در لحظه ثبت شود، سازمان مالیاتی کمتر نیاز دارد به قرائن، ضرایب و برآوردهای اختلاف‌زا متوسل شود. ۴. افزایش عدالت مالیاتی مؤدیان شفاف و قانون‌مدار دیگر احساس نمی‌کنند که نسبت به مؤدیان پنهان‌کار در وضعیت ناعادلانه قرار دارند. ۵. کمک به کنترل تورم مالیاتی در اقتصاد تورمی، تأخیر در پرداخت مالیات موجب بی‌نظمی و محاسبات افزایشی بعدی میشود. وصول برخط باعث میشود مالیات مربوط به همان معامله در همان زمان تسویه شود. ۶. چالش‌ها و ملاحظات اجرایی با وجود مزایا، اجرای این روش نیازمند دقت است. چالش اول: تفکیک نوع کالا و نرخ مالیات همه کالاها نرخ یکسان ندارند. برخی معاف‌اند، برخی مشمول نرخ خاص‌اند. بنابراین دستگاه پوز باید به سامانه کالا، شناسه خدمت و صورتحساب الکترونیکی متصل باشد. چالش دوم: برگشت از فروش و اصلاح فاکتور اگر کالا مرجوع شود یا فاکتور اصلاح گردد، باید امکان برگشت یا تعدیل مالیات هم وجود داشته باشد. چالش سوم: اعتبار مالیاتی خرید در نظام ارزش افزوده، فروشنده بابت خریدهای قبلی خود مالیات پرداخت کرده و باید بتواند آن را از مالیات فروش کسر کند. اگر کل مالیات فروش همان لحظه به دولت منتقل شود، باید سازوکار تهاتر اعتبار خرید هم هوشمند باشد. چالش چهارم: فشار نقدینگی بر بنگاه‌ها اگر مدل به‌درستی طراحی نشود، ممکن است به سرمایه در گردش کسب‌وکارها فشار وارد کند. بنابراین بهتر است ابتدا برای مالیات ارزش افزوده خالص یا درصدی از آن اجرا شود. چالش پنجم: فروش نقدی، کارت‌به‌کارت و پرداخت غیررسمی اگر فقط پوز رسمی مشمول شود، برخی مؤدیان ممکن است به سمت کارت‌به‌کارت یا دریافت نقدی بروند. بنابراین باید همه ابزارهای پرداخت به سامانه مالیاتی متصل شوند. ۷. مدل پیشنهادی اجرایی مدل پیشنهادی میتواند به‌صورت مرحله‌ای باشد: مرحله اول: اتصال پوز به صورتحساب الکترونیکی ؛ هر تراکنش پوز باید دارای: ۱- شناسه فروشنده؛ ۲- شناسه کالا یا خدمت؛ ۳- مبلغ فروش؛ ۴- مبلغ مالیات و عوارض؛ ۵- شناسه صورتحساب الکترونیکی؛ ۶- وضعیت معاف یا مشمول بودن کالا؛ زمان و مکان تراکنش باشد. مرحله دوم: تفکیک سهم مالیات در لحظه پرداخت پس از پرداخت مشتری: مبلغ خالص فروش به حساب مؤدی واریز شود؛ مبلغ مالیات ارزش افزوده به حساب واسط مالیاتی منتقل شود. مرحله سوم: تهاتر هوشمند اعتبار مالیاتی در پایان دوره مالیاتی، سامانه باید به‌صورت خودکار محاسبه کند: /مالیات قابل پرداخت = /مالیات فروش − /اعتبار مالیات خرید مالیات قابل پرداخت=مالیات فروش−اعتبار مالیات خرید ا/گر فروشنده بیش از مبلغ نهایی پرداخت کرده باشد، اضافه پرداختی باید: به دوره بعد منتقل شود؛ یا مسترد گردد؛ یا با سایر بدهی‌های مالیاتی تهاتر شود. مرحله چهارم: علی‌الحساب مالیات عملکرد برای مالیات عملکرد نیز می‌توان درصد اندکی از فروش را به‌صورت علی‌الحساب قابل تهاتر کسر کرد، اما نه به‌عنوان مالیات قطعی. مثلاً: از هر فروش، مالیات ارزش افزوده به‌صورت قطعی تفکیک شود و درصدی محدود از فروش نیز به‌عنوان علی‌الحساب مالیات عملکرد در حساب مؤدی منظور گردد؛ سپس در پایان سال با مالیات قطعی عملکرد تهاتر شود.
کابینه و دولت، وزارت اقتصادی و دارایی