روانشناسی مرز نمیشناسد؛ روایت یک روز همدلی با خانوادههای مرزنشین تجشک
در روستای مرزی تجشک، جایی در دورترین نقطههای خراسان جنوبی، شاید فاصله با مرکز استان با کیلومترها سنجیده شود، اما وقتی پای درد دل مردم به میان میآید، این فاصله دیگر معنایی ندارد؛ آنجا که یک مادر از نگرانیهایش میگوید، پدری از دغدغه آینده فرزندانش سخن میگوید و جوانی از مسئلهای میگوید که شاید مدتها آن را در دل نگه داشته باشد، مرز جغرافیایی رنگ میبازد و جای خود را به یک حقیقت ساده میدهد؛ آدمها، هر کجا که باشند، نیازمند شنیده شدن، آرامش و همدلیاند.
همزمان با اجرای طرح جهادی شهید آیتالله دکتر رئیسی در روستای مرزی تجشک، این بار خدمترسانی تنها در قالب رسیدگی به پروندهها و مطالبات حقوقی و قضایی تعریف نشد؛ مشاوران خانواده قوه قضاییه نیز با حضور در میان مردم، پای صحبت خانوادهها نشستند تا بخشی از دغدغههایی را بشنوند که شاید کمتر دیده میشود، اما میتواند بر آرامش یک خانواده سایه بیندازد.این حضور برای نخستین بار با حضور اسماعیلی، رئیس مرکز مشاوره خانواده دادگستری استان خراسان جنوبی و جمعی از مشاوران خانواده قوه قضاییه در روز پنجشنبه ۱۲ شهریور ماه در این روستای مرزی انجام شد؛ حضوری بدون تشریفات و پشت میز، در میان مردم و در فضایی صمیمی که در آن، مهمترین ابزار مشاوران نه قلم و کاغذ، بلکه گوش شنوا و دل پذیرا بود.
گاهی مردم پیش از راهکار، به شنیده شدن نیاز دارندفکری، روانشناس و از مشاوران خانواده قوه قضاییه حاضر در طرح جهادی شهید آیتالله دکتر رئیسی، درباره تجربه حضور در روستای تجشک میگوید: وقتی وارد یک منطقه میشویم، نباید فقط ساختمانها، فاصله جغرافیایی و امکانات را ببینیم؛ پشت هر خانه، خانوادهای قرار دارد با دغدغهها، نگرانیها، امیدها و گاهی حرفهایی که مدتها فرصت بیان کردنشان را نداشتهاند.وی ادامه میدهد: یکی از مهمترین کارهایی که در این طرح انجام دادیم، شنیدن بود؛ شنیدن بدون قضاوت و بدون اینکه بخواهیم برای فردی نسخهای از پیش تعیینشده ارائه کنیم. گاهی یک فرد، پیش از آنکه به راهکار نیاز داشته باشد، به این اطمینان نیاز دارد که کسی واقعاً او را میشنود و مسئلهاش برای دیگری اهمیت دارد.این روانشناس با اشاره به گفتوگو با خانوادهها و مردم منطقه اظهار میکند: در جریان حضور در تجشک، با مردم و خانوادههایی گفتوگو کردیم که هر کدام دغدغهها و مسائل خاص خود را داشتند و تلاش کردیم متناسب با شرایط آنان، مشاوره و راهنماییهای لازم را ارائه کنیم.
روانشناسی مرز نمیشناسدفکری با بیان اینکه روانشناسی مرز نمیشناسد، میگوید: اضطراب، نگرانی، اختلافات خانوادگی، مشکلات ارتباطی، دغدغههای فرزندان و نیاز به آرامش، موضوعاتی نیستند که در یک نقطه جغرافیایی متوقف شوند.وی تصریح میکند: شاید تجشک در نقطهای مرزی قرار گرفته باشد و مردم این منطقه با برخی دشواریهای ناشی از شرایط جغرافیایی و کمبرخوردار بودن منطقه مواجه باشند، اما در احساسات انسانی، تفاوتی میان یک خانواده در مرکز استان و خانوادهای در دورترین نقطه مرزی وجود ندارد.این روانشناس ادامه میدهد: مرز، جغرافیا را مشخص میکند؛ اما نمیتواند میان دلهای انسانها فاصله ایجاد کند. وقتی پای صحبت یک مادر، پدر، جوان یا نوجوان مینشینیم، میبینیم که نیاز به امنیت روانی، آرامش، محبت و داشتن یک خانواده سالم، نیاز مشترک همه انسانهاست.مشاوره؛ پیشگیری پیش از آنکه اختلاف به بحران تبدیل شودمشاور خانواده قوه قضاییه با تأکید بر اهمیت توجه به سلامت روان خانوادهها اظهار میکند: بسیاری از مشکلاتی که در خانوادهها شکل میگیرد، اگر در مراحل اولیه مورد توجه قرار گیرد، میتوان از عمیقتر شدن آن جلوگیری کرد.وی میافزاید: مشاوره تخصصی میتواند به افراد کمک کند تا پیش از تبدیل شدن یک سوءتفاهم یا اختلاف ساده به یک بحران جدی، راه گفتوگو و حل مسئله را پیدا کنند.فکری با تأکید بر اینکه مراجعه به مشاور نشانه ضعف نیست، میگوید: تلاش کردیم به مردم یادآوری کنیم که مراجعه به روانشناس و مشاور، نشانه ضعف نیست؛ بلکه نشانه مسئولیتپذیری نسبت به خود، همسر، فرزندان و آینده خانواده است.
وی ادامه میدهد: گاهی حل یک مسئله بزرگ از یک گفتوگوی ساده آغاز میشود؛ گفتوگویی که در آن طرفین یاد میگیرند یکدیگر را بشنوند، احساسات خود را درست بیان کنند و به جای مقابله با یکدیگر، در کنار هم برای حل مشکل قدم بردارند.لبخند کودکان؛ تصویر ماندگار یک روز جهادیاما همه روایت تجشک در گفتوگوهای مشاورهای خلاصه نمیشد. در کنار دغدغههای بزرگسالان، کودکان نیز سهم خود را از این روز داشتند؛ کودکانی که شاید معنای بسیاری از مسائل بزرگسالان را ندانند، اما زبان مهربانی را به خوبی میفهمند.شکفتن لبخند بر چهرههای معصومانه کودکان روستا در کنار مشاوران خانواده قوه قضاییه، تصویری ساده اما عمیق از این حضور بود؛ گویی برای ساعتی، فاصلههای جغرافیایی و سختیهای زندگی جای خود را به بازی، لبخند و ارتباط انسانی داده بود.در این میان، آنچه بیش از هر چیز خودنمایی میکرد، این بود که خدمترسانی به مردم، تنها رسیدگی به یک پرونده یا پاسخ به یک مطالبه نیست؛ گاهی خدمت یعنی چند دقیقه کنار کودکی نشستن، به حرف یک مادر گوش دادن یا به جوانی که درگیر مسئلهای خانوادگی است، اطمینان دادن که برای حل مشکلش راهی وجود دارد.از گرهگشایی قضایی تا گرهگشایی از دل خانوادههاطرح جهادی شهید آیتالله دکتر رئیسی در تجشک، مجموعهای از خدمات قضایی، حقوقی، مشاورهای و حمایتی را در کنار یکدیگر قرار داد.
در جریان این طرح، حدود ۱۵۰ نفر از اهالی منطقه با مراجعه به مسئولان قضایی، مسائل و مطالبات خود را مطرح کردند. در حوزه زندانیان نیز برای بیش از ۱۰ نفر مرخصی پایان حبس صادر شد و زمینه برقراری ملاقاتهای کنفرانسی و الکترونیکی ۸۶ خانواده با زندانیان و مددجویان فراهم شد؛ خدمتی که برای خانوادههایی که فاصله، امکان دیدار حضوری را دشوار کرده است، تنها یک خدمت الکترونیکی نیست، بلکه فرصتی برای دیدن دوباره چهره عزیزان و شنیدن صدای آنهاست.همچنین گروههای سازش شورای حل اختلاف در محل حضور یافتند و پروندههای دارای ظرفیت صلح و سازش را بررسی کردند و در بخش حمایتی نیز با استفاده از ظرفیت خیرین، کمکهای معیشتی و لوازمالتحریر میان خانوادههای نیازمند توزیع و برای رفع برخی کمبودهای اساسی خانوادههای کمبرخوردار منطقه پیگیریهایی انجام شد.فکری با اشاره به این مجموعه اقدامات میگوید: حضور در چنین مناطقی به ما یادآوری میکند که خدمت فقط به معنای ارائه یک خدمت مشخص نیست؛ گاهی خدمت یعنی کنار مردم ایستادن، حرفشان را شنیدن و به آنها اطمینان دادن که مسائل و دغدغههایشان دیده میشود.شاید یک روز کافی نباشد؛ اما میتوان امید را آغاز کردیک روز شاید برای حل همه مشکلات یک منطقه کافی نباشد؛ نه میتوان همه گرههای اقتصادی را باز کرد و نه همه دغدغههای اجتماعی و خانوادگی را در یک روز پایان داد، اما میتوان کاری کرد که مردم احساس کنند صدایشان شنیده شده است.
فکری درباره تجربه حضور خود در تجشک میگوید: آنچه از حضور در این روستا برای من ماند، بیش از هر چیز حس صمیمیت مردم و اهمیت ارتباط انسانی بود. وقتی با مردم صحبت میکنیم، متوجه میشویم که فاصله کیلومترها نمیتواند فاصلهای میان احساسات و نیازهای انسانی ایجاد کند.وی خاطرنشان میکند: شاید نتوان در یک روز همه مشکلات یک منطقه را حل کرد، اما میتوان قدم اول را برداشت؛ میتوان شنید، همدلی کرد، راهنمایی کرد و امید آفرید.
این روانشناس تأکید میکند: روانشناسی مرز نمیشناسد؛ همانگونه که رنج، امید، خانواده و نیاز انسان به آرامش مرز نمیشناسد. اگر بتوانیم حتی به یک خانواده کمک کنیم تا آرامتر گفتوگو کند، به یک مادر اطمینان بدهیم که تنها نیست یا به یک جوان مسیر درستتری برای مواجهه با مشکلات نشان دهیم، حضور ما در این نقطه مرزی معنا پیدا کرده است.وقتی فاصلهها رنگ میبازندروستای تجشک، شاید همچنان همان روستای مرزی با فاصلهای قابل توجه از مرکز استان باشد؛ اما آن روز، فاصلهها برای ساعاتی معنای دیگری پیدا کردند.از یک سو، مسئولان قضایی برای شنیدن مطالبات مردم آمده بودند و از سوی دیگر، مشاورانی که آمده بودند تا دردهایی را بشنوند که شاید در هیچ پروندهای ثبت نشده باشند. کودکان لبخند زدند، خانوادهها حرف زدند، زندانیان از پشت صفحههای ارتباط الکترونیکی به خانوادههای خود نزدیکتر شدند و اختلافاتی برای صلح و سازش روی میز قرار گرفت.این شاید معنای واقعی یک حرکت جهادی باشد؛ رسیدن خدمت به جایی که مردم هستند، نه انتظار برای آنکه مردم خود را به خدمت برسانند.طرح جهادی شهید آیتالله دکتر رئیسی با حضور محمدجعفر عبداللهی، رئیسکل دادگستری خراسان جنوبی، احمد قاسمی، دادستان مرکز استان، معاونان قضایی، مسئولان قضایی شهرستان و جمعی از مسئولان و خدمتگزاران دستگاه قضایی در روستای مرزی تجشک برگزار شد و طی آن، خدمات قضایی، حقوقی، مشاورهای و حمایتی به مردم این منطقه و روستاهای اطراف ارائه شد.
06:49 - 13 شهریور 1405