مرزهای دوستی را چگونه مشخص کنیم؟
تقریبا همه ما اولین باری که درباره نه نگفتن به خواسته دیگران میشنویم؛ با خودمان میگوییم ما که در این کار خوبیم!اما با یک نگاه ریزبینانه متوجه میشویم نه تنها نوجوانها بلکه خیلی وقتها حتی بزرگترها هم در نه گفتن به دیگران تردید دارند.
زهرا کلاس نهم است و از خاطرات روزهایی برایم میگوید که برای قرارهای بیرون از مدرسه، نمیتوانست به دوستانش نه بگوید. زهرا میگوید از گفتن اینکه تا بعد از هشت شب نباید بیرون از خانه باشد خجالت میکشیده و برای اینکه مستقیما نه نگوید؛ کمکم یک خالی بند قهار شده!اولش با بهانههایی مثل مهمانی و کلاس زبان، قرارهای دوستانه را نرفته و از یک جا به بعد با کلی بحث در خانه، خودش را به دوستانش رسانده. مشکل زهرا ولی هنوز هم حل نشده چون باز هم دوستانش از او درخواستهایی دارند که فقط با گفتن نه، ماجرا به نفع او تمام میشود.او ولی هنوز هم نمیتواند نه بگوید.دکترفاطمه پورخاقان مدرس دانشگاه و متخصص روانسنجی کودک و نوجوان، صدای زنگ خطر را برای ما و زهرا بلند میکند.
بیسپر نمانید
شاید خیلی از ما درونمان یک زهرا داشته باشیم که نمیتواند بگوید نه. حالا اصلا ایرادی دارد که با دل دوستانمان راه بیاییم؟پورخاقان میگوید: «شما به عنوان یک انسان، حتما سلایق و نظرات خودتان را دارید. به هر حال یک جایی با نظر دوستتان موافق نیستید. ولی اگر حتی در این لحظهها هم نه نگویید؛ کمکم زیر سلطه آنها میروید. آدمها اگر مجبور باشند همیشه به حرف همه گوش بدهند و قدرت رد کردن هیج چیز را نداشته باشند دیگر آزادی ندارند. حالا یک پله بیایید بالاتر. اگر دوستان شما درخواستهایی دارند که برخلاف ارزشهای شماست و از شما نه نشنوند؛ دیگر هویتی برای شما باقی نمیماند. انگار تمام آجرهای وجود خودتان را یکی یکی بیاورید پایین و جایش را با درخواست دیگران پر کنید. بعد از مدتی کسی ساخته میشود که دیگر همان زهرا خانم همیشگی نیست. ترکیبی شده از خواستههای آدمهای مختلف.حالا وقتی یک نفر پیدا شود که درخواستی به ضرر شما داشته باشد؛ اگر نه گفتن را بلد نباشید نمیتوانید از خودتان دفاع کنید. انگار نه گفتن، سپر بزرگ و محکمی است که در مقابل دیگران برای خودتان بلند میکنید.»
از امروز تمرین کنید
شاید خیلی از ما همه عواقب نه نگفتن را بدانیم. ولی چرا نمیتوانیم در عمل نه بگوییم؟شاید جای چند قانون سفت و محکم در ارزشهایمان خالی است. پورخاقان میگوید: «همین حالا با خودتان سر یک مسئله به توافق برسید. صمیمی بودن با افراد، به معنای دستکاری اعتقادات، اخلاق و باورهای شخص نیست. شاید کسی بهترین دوست شما باشد اما جایی در ارزش گذاریهایش خلاف شما عمل کند. اینجا دیگر فکر صمیمیت و دوستی، مانع نه گفتن شما نمیشود.اما برای کامل شدن این توانایی، روی مهارتهای ارتباطی خودتان هم کار کنید.بین نه گفتن بیادبانه و نه گفتن محترمانه، تفاوتهای زیادی وجود دارد. هنگام بیان کردن نظرتان تمرکزتان به جای شخصیت طرف مقابل، روی موضوع باشد.مثلاً بگویید: «من با این کار موافق نیستم.» به جای اینکه بگویید: «تو کار اشتباهی میکنی.»با گفتن نظرتان، دیگران متوجه میشوند شما هم چهارچوب خودتان را دارید. حالا میماند یک مرحله!اگر اصرار کردند و پاپیچ شما شدند، فقط طاقت بیاورید و تسلیم نشوید!»#نوجوان 22:20 - 26 مرداد 1405