اینترنتی که تشنگی درختان را میفهمد
هشدار زرد هواشناسی استان کرمانشاه از گرمای هوا خبر میدهد، اما این تنها انسانها نیستند که گرما را احساس میکنند. درختان نیز پیش از آنکه برگی پژمرده شود، از دل خاک با یکدیگر ارتباط برقرار میکنند.
به گزارش خبرگزاری فارس از کرمانشاه، با آغاز فصل گرم سال و صدور هشدار سطح زرد هواشناسی درباره افزایش دمای هوا در استان کرمانشاه، بسیاری از مردم برای فرار از گرما به دامان طبیعت، باغها، جنگلها و سایه درختان پناه میبرند؛ جایی که نسیم خنک، صدای پرندگان و آرامش درختان، خستگی روزهای داغ تابستان را از تن بیرون میکند.اما آنچه ما سکوت طبیعت مینامیم، در حقیقت سکوت نیست؛ بلکه دنیایی سرشار از ارتباط، همکاری و زندگی است. اگر تصور میکنیم تنها انسانها با یکدیگر گفتوگو میکنند، باید بدانیم که درختان نیز زبان ویژه خود را دارند؛ زبانی که نه با واژه، بلکه با پیامهای شیمیایی، ریشهها و شبکههای طبیعی در دل خاک منتقل میشود.
شاید وقتی وارد یک باغ یا جنگل میشویم، تنها صدای خشخش برگها یا آواز پرندگان را بشنویم، اما زیر پای ما شبکهای عظیم و شگفتانگیز، بیوقفه در حال فعالیت است؛ شبکهای که نه برق میخواهد، نه سیم و نه اینترنت. دانشمندان آن را «اینترنت طبیعی گیاهان» نامیدهاند.
وقتی درختان با هم حرف میزنند
این شبکه از میلیونها رشته بسیار ظریف قارچهای مفید تشکیل شده که ریشه درختان و گیاهان را به یکدیگر متصل میکند. این قارچها آب، فسفر و سایر عناصر غذایی را از نقاط دوردست خاک به ریشهها میرسانند و در مقابل، بخشی از قند تولیدشده توسط گیاه را دریافت میکنند؛ همکاری هوشمندانهای که میلیونها سال است در طبیعت جریان دارد.شگفتانگیزتر اینکه پژوهشها نشان دادهاند هنگامی که آفت یا تنش محیطی به یک گیاه حمله میکند، گیاهان اطراف نیز پیش از آنکه آسیب ببینند، سیستم دفاعی خود را فعال میکنند. دانشمندان معتقدند بخشی از این هشدارها از طریق همین شبکه زیرزمینی منتقل میشود؛ گویی یکی از درختان به همسایگانش خبر میدهد که خطر نزدیک است و دیگران نیز خود را برای مقابله آماده میکنند.
این ارتباط خاموش، امروز در روزهای گرم تابستان اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ زیرا گرمای شدید، نخستین تهدید برای سلامت درختان و باغهاست.
بهترین زمان آبیاری در روزهای گرم
رحمانفیض قربانی، مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان کرمانشاه در گفتوگو با خبرنگار فارس با اشاره به افزایش دمای هوا و تأثیر آن بر باغات و مزارع استان، میگوید: تنش گرمایی یکی از مهمترین عوامل کاهش عملکرد و کیفیت محصولات باغی در فصل تابستان است و با مدیریت صحیح میتوان بخش قابل توجهی از خسارتها را کاهش داد.وی تأکید میکند: بهترین زمان آبیاری در روزهای گرم، ساعات اولیه صبح یا هنگام غروب آفتاب است؛ زمانی که تبخیر آب به حداقل میرسد و ریشه فرصت کافی برای جذب رطوبت پیدا میکند. در مقابل، آبیاری در ساعات اوج گرما نهتنها باعث هدررفت آب میشود، بلکه میتواند تنش واردشده به درخت را تشدید کند.مدیر باغبانی جهاد کشاورزی استان کرمانشاه، استفاده از آبیاری قطرهای، مالچ برای حفظ رطوبت خاک، نصب سایهبان در باغهای حساس و محلولپاشی ترکیبات ضدتنش با نظر کارشناسان را از مهمترین راهکارهای مقابله با گرمای شدید عنوان میکند.
قربانی همچنین توصیه میکند: در روزهای گرم از هر گونه هرس درختان خودداری شود و فقط در درختانی که امکان هرس سبز وجود دارد و مطابق استاندارد و یا هرس گیاهپزشکی شامل حذف اندام های آسیب دیده در اثر آفات و امراض هرس گردند زیرا شاخ و برگ سالم، مانند سایبانی طبیعی از تنه و میوهها در برابر تابش مستقیم خورشید محافظت میکند. استفاده از کائولین نیز با بازتاب بخشی از نور خورشید، احتمال آفتابسوختگی برگ و میوه را کاهش میدهد.وی تغذیه متعادل و مبتنی بر مواد غذایی که تحمل تنش را در گیاه تقویت میکند، کوددهی بر اساس آزمون خاک، پرهیز از مصرف بیرویه کودهای ازته، پایش مستمر آفات و بیماریها، کنترل علفهای هرز و حفظ رطوبت خاک را از دیگر عوامل افزایش مقاومت درختان در برابر تنش گرمایی میداند.در واقع، هر اقدامی که خاک را زنده نگه دارد، به حفظ همان شبکه ارزشمند زیرزمینی نیز کمک میکند. خاکی که از مواد آلی غنی باشد و کمتر دچار تخریب شود، جمعیت بیشتری از قارچهای مفید را در خود جای میدهد؛ موجوداتی که بیصدا، اما شبانهروز برای سلامت درختان تلاش میکنند.
گرما را جدی بگیریم تا باغها نفس بکشند
تابستان، فصل آزمون طبیعت است؛ فصلی که در آن هر قطره آب، هر سایه، هر ریشه و هر ذره خاک ارزش بیشتری پیدا میکند.شاید این روزها که برای فرار از گرمای هوا زیر سایه درختی پناه میبریم، بد نباشد لحظهای به این حقیقت نیز بیندیشیم که زیر همان خاک، جهانی شگفتانگیز از همکاری، همزیستی و تبادل پیام در جریان است؛ جهانی که اگرچه دیده نمیشود، اما بقای باغها، جنگلها و حتی امنیت غذایی ما، تا حد زیادی به سلامت آن وابسته است.امروز بیش از هر زمان دیگری، حفظ درختان تنها یک وظیفه زیستمحیطی نیست؛ بلکه سرمایهگذاری برای آینده، مدیریت منابع آب و پاسداری از چرخه حیات است. طبیعت، زبان دارد؛ زبانی خاموش که پیامش روشن است: «اگر از من مراقبت کنید، من نیز زندگی را برای شما پایدارتر خواهم کرد.»
07:55 - 22 تیر 1405
2 بازنشر
18٫8k بازدید