این فناوری قدرت انهدام موشکهای پدافندی را چندبرابر میکند
فیوز مجاورتی با تشخیص فاصله تا هدف و اصابت در نزدیکی هدف و افزایش سطح برخورد، هدف را به صورت ترکشی منهدم میکند.
گروه علم و پیشرفت خبرگزاری فارس_ در دنیای نبردهای هوایی و سامانههای پدافند موشکی مدرن، اصطلاح برخورد مستقیم همواره نمادی از دقت مطلق تلقی شده است؛ اما واقعیت فیزیک و دینامیک پرواز نشان میدهد که انهدام یک پرنده جنگی یا یک پرتابه مافوقصوت، لزوماً به برخورد فیزیکی بدنه به بدنه وابسته نیست و فناوری های پیچیده تری را میطلبد. در این میان، فناوری حساسی به نام فیوز مجاورتی نقش تعیینکنندهای ایفا میکند؛ قطعهای مهندسیشده و بسیار دقیق که به موشک اجازه میدهد در موثرترین فاصله ممکن از هدف منفجر شده و تکه های موشک پدافندی در مساحت بالاتری به هدف اصابت میکنند و بالاترین نرخ انهدام را ثبت کند.
چالش رهگیری در سرعتهای چند برابری صوت
برای درک اهمیت فیوز مجاورتی، باید صحنه یک نبرد هوایی را با جزئیات سرعت و زمان تصور کرد. هنگامی که یک موشک پدافندی و یک جنگنده با سرعتهای فراتر از ۲ ماخ به سمت یکدیگر حرکت میکنند، سرعت نسبی نزدیک شدن آنها به هزاران متر بر ثانیه میرسد. در چنین سرعتی، حتی کسری از میلیثانیه تاخیر در واکنش، موشک را دهها متر از هدف دور میکند.برخورد مستقیم به هدفی که دائماً در حال مانور و ایجاد جنگ الکترونیک است، کاری فوقالعاده پیچیده است. مهندسان تسلیحاتی برای حل این مشکل، کلاهکهای ترکشی و ترکششونده را با فیوزهای مجاورتی ترکیب کردند. در این ساختار، نیاز نیست موشک مستقیماً به هدف برخورد کند؛ کافی است در حوزه اثرگذاری مرگبار خود قرار گیرد تا دستور انفجار صادر شده و بارانی از ترکشهای پرسرعت، بالها، حسگرها، مخازن سوخت و موتور هدف را از کار بیندازد و موجب خروج جنگنده یا هواگرد تحت رهگیری از فرم آیرودینامیک خود یا آسیب رسیدن به سیستم های فنی شود.
بررسی فنی؛ حسگرهایی که فاصله را میخوانند
از نظر فنی، فیوزهای مجاورتی به چند دسته اصلی تقسیم میشوند:
فیوزهای رادیویی و راداری (RF Fuzes):این فیوزها مجهز به یک فرستنده و گیرنده مینیاتوری راداری در دماغه یا بدنه موشک هستند. فرستنده امواج رادیویی پیوسته یا پالسهای پربسامد ارسال میکند. با برخورد این امواج به بدنه فلزی جنگنده یا پهپاد و بازگشت آن، فیوز با تکیه بر پدیده اثر داپلر تغییرات فرکانس را محاسبه میکند. این تحلیل ریاضی به ریزپردازنده فیوز اجازه میدهد فاصله دقیق، و سرعت نزدیک شدن هدف را محاسبه کرده و در میلیثانیهای که بیشترین ترکش به هدف اصابت میکند، فرمان انفجار دهد.فیوزهای اپتیکی و لیزریدر محیطهایی که آلودگی شدید امواج رادیویی و جمینگ الکترونیکی وجود دارد، فیوزهای نوری و لیزری وارد میدان میشوند. این سیستمها پرتوهای باریک و متمرکز لیزر مادون قرمز را در زوایای مختلف به بیرون میتابانند. به محض اینکه هدف این پرتوها را قطع کند یا نور لیزر بازتاب شود، گیرندههای حساس نیمههادی بازتاب را ثبت کرده و فرمان انفجار را اجرا میکنند. این روش دقتی بسیار بالا دارد و در برابر اخلالگرهای راداری کاملاً مقاوم است.
نگاهی به تسلیحات عملیاتی در این حوزه
روس ها، در سامانههای پدافند هوایی دوربرد نظیر سری اس۳۰۰ و اس۴۰۰ متکی به موشکهایی مانند ۴۸N6 و ۹M96 هستند. این موشکها برای انهدام اهداف در فواصل طولانی و ارتفاعات مختلف، از فیوزهای رادیویی فعال بسیار پیشرفته استفاده میکنند که الگوریتمهای ضدپارازیت دارند. در بخش موشکهای هوابههوا نیز، موشک مشهور R-77 ساخت شرکت ویمپل روسیه از فیوزهای مجاورتی لیزری چندپرتویی بهره میبرد؛ حلقهای از حسگرهای لیزری دور تا دور بدنه موشک چیده شدهاند تا عبور جنگنده دشمن از هر زاویهای را ثبت و فوراً کلاهک را فعال کنند.
از سوی دیگر، چینی ها در سالهای اخیر گامهای بزرگی در ریزالکترونیک نظامی برداشتهاند. موشک پیشرفته هوابههوای PL-15 که به عنوان یکی از ستونهای توانمندی جنگندههای J-20 و J-16 شناخته میشود، مجهز به فیوز مجاورتی دوگانه راداری-اپتیکی است.
این ترکیب به موشک اجازه میدهد در صورت تداخل یا جنگ الکترونیک شدید، به حسگر نوری سوئیچ کرده و حتی ریزپهپادها و اهداف پنهانکار با سطح مقطع راداری بسیار پایین را شناسایی و منهدم کند.
در پدافند زمینپایه نیز، موشکهای سری HQ-9 چین از پردازش سیگنال دیجیتال درون فیوز برای بهینهسازی مخروط ترکشگذاری استفاده میکنند.
نسل آینده؛ فیوزهای جهتدار و همگرایی با هوش مصنوعی
آینده فیوزهای مجاورتی به سمت انفجار متمرکز و جهتدار حرکت میکند. در گذشته، کلاهکها پس از فرمان فیوز به صورت کروی ۳۶۰ درجه منفجر میشدند که بخش عمده انرژی انفجار در فضای خالی هدر میرفت.در نسلهای جدید، فیوز موقعیت مکانی هدف را نسبت به موشک (مثلاً بالا سمت راست) تشخیص داده و به کلاهک دستور میدهد موج انفجار و ترکشها را دقیقاً به همان زاویه هدایت کند. این فناوری باعث میشود یک موشک با کلاهک کوچکتر، اثر تخریبی معادل کلاهکهای بسیار سنگینتر ایجاد کند.فیوز مجاورتی گرچه قطعهای پنهان در ساختار موشک است، اما پلی حیاتی میان هدایت آیرودینامیکی و تخریب فیزیکی به شمار میرود؛ فناوری دقیقی که تعیین میکند یک عملیات چند میلیون دلاری به شکست یا به یک موفقیت سرنوشتساز ختم شود.#فیوز_مجاورتی#پدافند#ارتشی#جنگ #رهگیری#انهدام#جنگنده
02:06 - 6 شهریور 1405