هنرمندان و رسانه، راویان حماسه ماندگار تاریخی مردم ایران هستند
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی کهگیلویه و بویراحمد با حضور در دفتر خبرگزاری فارس با اشاره به شرایط جنگی اخیر گفت: هنرمندان و رسانهها با روایت ایستادگی مردم، نقش مهمی در ثبت و ماندگار کردن حماسه تاریخی ملت ایران ایفا میکنند.
خبرگزاری فارس ـ محمدصادق درفشی: وقتی موشکها فرود میآیند و آسمان شهرها شعلهور میشود، نخستین چیزی که هدف قرار میگیرد «امنیت» است. اما پس از آن نوبت به «معنا» میرسد؛ همان نقطهای که فرهنگ و رسانه در آن میایستند تا روایت را از چنگال تحریف بیرون بکشند. امروز دفتر خبرگزاری فارس میزبان امین درخشان، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی کهگیلویه و بویراحمد، بود؛ مدیری که در خط مقدم همین نبرد معناساز ایستاده است. او از روزهایی سخن میگوید که جنگ تنها در میدانهای نظامی جریان ندارد، بلکه در ذهنها، در کلمات، در قابهای هنری و در شبکههای رسانهای نیز پیش میرود. این گفتوگو روایتی از نقش فرهنگ در میانه طوفان است؛ روایتی از هنرمندی که دوربین را به جای تفنگ برمیگیرد و از رسانهای که گزارش را به سنگر تبدیل میکند.
ارزیابیتان از عملکرد رسانهای استان، بهویژه در سال گذشته چیست؟
ابتدا سلام و خداقوت ویژهای به خانواده بزرگ خبرگزاری فارس عرض میکنم. من شناخت نسبتاً کاملی از مجموعه خبرگزاری فارس دارم و این خبرگزاری همواره در تراز انقلاب اسلامی حرکت کرده است. افزون بر رسالت اعتقادی و پایبندی به مبانی انقلاب اسلامی، این رسانه در حوزه رسالت حرفهای خود نیز از زمان تأسیس تاکنون در زمره موفقترین رسانههای کشور قرار داشته است. خدا را شاکریم که روزبهروز شاهد رشد و ارتقای فعالیتهای این رسانه در سطح ملی و استانی هستیم. پوشش گسترده خبرگزاری فارس در حوزههای مختلف، بهویژه در سال ۱۴۰۴، بسیار چشمگیر بوده است. در حوزه تولیدات چندرسانهای نیز اقدامات خلاقانه و قابل توجهی انجام شده است که جای تقدیر دارد. از شما و همکارانتان صمیمانه قدردانی میکنم.
سال نو در میانه جنگ آغاز شد. تحلیل شما از فضای فرهنگی کشور در چنین شرایطی چیست؟
درست است که امروز با مسائل جنگی مواجه هستیم، اما نباید فراموش کنیم که جمع زیادی از فعالان و کنشگران فرهنگی بهصورت شبانهروزی در این عرصه تلاش میکنند. به باور من، بُعد دوم جنگ امروز دقیقاً به حوزه فرهنگ و پدافند رسانهای مربوط میشود. این موضوع را به خودم و همه مسئولان و دستاندرکاران یادآوری میکنم که امروز جنگ رسانهای و فرهنگی دستکمی از جنگ نظامی ندارد. رسانههای استان، بهویژه رسانههای معتبر در سال ۱۴۰۴ و پس از ۲۳ خرداد در شرایط جنگی و در فضای متأثر از جنگ فعالانه پای کار بودند. در عمل، پس از جنگ ۱۲ روزه آتشبس رسمی برقرار نشد و تنها نوعی توقف موقت رخ داد و جنگ به شکلی دیگر ادامه یافت. به بیان دیگر، ما در سال جاری سه نوع مواجهه جنگی را تجربه کردیم. شاید برخی فراموش کنند که جنگ دوم، جنگی مبتنی بر استراتژی و برنامهریزی دشمن بود؛ جنگی که به دل خیابانها کشیده شد.امروز میدانیم که دشمن در بُعد نظامی، موقعیتی نامناسب دارد، اما در آن جنگ خیابانی تلاش کرد با شگردهای خصمانه به اهداف خود برسد که البته در این مسیر با هوشیاری مردم، ناموفق ماند و دوباره به همان الگوی نخستین جنگ بازگشت.
سال ۱۴۰۴ سال داغهای بزرگی برای ملت ایران بود. چگونه این داغها را تحلیل میکنید؟
سال ۱۴۰۴ برای ملت ایران سالی سرشار از داغها و فقدانهای بزرگ بود و اندوههای عمیقی بر دل مردم نشاند. در این سال داغ رهبر عزیز و بزرگوارمان را تجربه کردیم. رهبری که بدون تردید برجستهترین و اثرگذارترین رهبر جهان به شمار میرفت. اگر امروز به وضعیت رهبری در برخی کشورهای جهان، مانند ایالات متحده آمریکا، نگاه کنیم که فردی چون دونالد ترامپ در رأس آن قرار دارد و با حواشی فراوانی همراه است، بهتر میتوانیم جایگاه والای رهبری در جمهوری اسلامی ایران را درک کنیم. بیتردید رهبری که ما داشتیم و همچنان از برکات راه و اندیشه او بهرهمند هستیم، شخصیتی بزرگ و ممتاز در جهان معاصر بود و خون پاک آن شهید بزرگوار امروز بیش از گذشته اثرگذار شده است و آثار آن را در عرصههای مختلف مشاهده میکنیم. پدیدهای که امروز در حضور گسترده مردم در خیابانها مشاهده میشود، جلوهای از همین تأثیر عمیق و ماندگار است؛ حضوری که گاه فراتر از محاسبات و ارادههای معمول انسانی جلوه میکند. افزون بر این، در این سال فرماندهان عزیز و ارزشمندی را نیز از دست دادیم، اما به فضل الهی و با تدبیر نظام، خلأ آنان در عرصه فرماندهی نیروهای مسلح به سرعت جبران شد و مسیر حرکت با قدرت ادامه یافت. در کنار این فقدانها، دو وزیر خدوم و شهید راه ملت نیز تا واپسین لحظات عمر خود برای دفاع از کیان انقلاب اسلامی تلاش کردند و سرانجام به فیض شهادت نائل شدند. همچنین در این سال شخصیت بزرگ و فرهیختهای مانند دکتر علی لاریجانی را نیز از دست دادیم؛ شخصیتی که بیتردید از چهرههای برجسته و اثرگذار انقلاب اسلامی به شمار میرفت و به عنوان مدیری آگاه، توانمند، خلاق و پخته نقش مهمی در عرصههای مختلف ایفا کرد.
درباره شخصیت فرهنگی دکتر لاریجانی بیشتر توضیح میدهید؟
توجه من به شخصیت دکتر لاریجانی بیشتر از بُعد فرهنگی است. آغاز رسمی فعالیتهای مدیریتی ایشان با حضور در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی رقم خورد و از همان زمان نیز نگاه فرهنگی و اندیشهمحور ایشان در عرصه مدیریت نمایان شد. ایشان در حوزه فرهنگ صاحبنظر بودند و به عنوان شخصیتی برجسته و اثرگذار شناخته میشدند. یکی از دلایل شکلگیری چنین شخصیتی، رشد و پرورش ایشان در خانوادهای بزرگ و اهل علم بود. پدر ایشان از مراجع و عالمان برجسته دینی به شمار میرفت و از سوی مادری نیز به خانوادهای ریشهدار و اهل دانش تعلق داشت. مجموعه این عوامل موجب شد که ایشان به شخصیتی تأثیرگذار در عرصههای مختلف تبدیل شوند. شهید دکتر لاریجانی در حوزههای گوناگون از جمله فرهنگ، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان صدا و سیما، شورای عالی امنیت ملی و همچنین در طول ۱۲ سال ریاست مجلس شورای اسلامی خدمات ارزنده و ماندگاری ارائه کردند.
با وجود این داغهای بزرگ، چگونه میتوان سال نو را ادامه داد؟
ما واقعاً نمیدانیم چگونه باید عید را تبریک بگوییم؛ چرا که عید حقیقی ما، همان حضور حماسی مردم در صحنه انقلاب است. پس از این رویدادها، از منظر فرهنگی و جامعهشناختی، شاید هیچگاه گمان نمیکردیم که پس از شهادت قائد امت، چنین صحنههای شگفتانگیزی رقم بخورد.همه چیز فراتر از تصور انسانهای بزرگ بود و من آن را جلوهای از اراده الهی میدانم. هرچند داغهای سنگینی بر دلها نشست، اما نباید فراموش کنیم که نهال انقلاب در همین سختیها بارورتر و تنومندتر شد. واقعیت این است که انقلاب اسلامی در سالهای اخیر با چالشهای متعددی روبهرو شده است. برخی ضعفهای اجتماعی به دلایل گوناگون پدید آمدهاند که بخش قابل توجهی از آنها به مسائل اقتصادی و معیشتی بازمیگردد.البته ممکن است ایراداتی در حوزهی مدیریتی وجود داشته باشد، اما مهمترین عامل، دشمنی خصمانه دشمن در بُعد فرهنگی و رسانهای است که با مسلح کردن صدها شبکهی رسانهای، ذهن و روان جامعهی ما را هدف گرفته است. از سوی دیگر، فشارهای اقتصادی و بازیهای سوداگرانه با نرخ ارز نیز بر روح و روان مردم اثر گذاشته است. با این همه، مردم امروز بهخوبی دریافتهاند که دشمن، زیرساختهای اصلی زندگی آنان را نشانه گرفته است و به این آگاهی رسیدهاند که این دشمنی مستقیماً متوجه ملت ایران است. ملت ایران نیز به روشنی درک کرده است که دشمنش کیست و در برابر او ایستاده است.
موضع مردم در برابر این جنگ چندبعدی چگونه بوده است؟
نکته جالب آن است که از همان روز نخست جنگ، مردم در صحنه حضور داشتهاند. حتی در شب تحویل سال و زیر موشکباران دشمن نیز مردم در میدان حاضر شدند. در سرمای طاقت فرسای زمستان، در برف و باران و حتی در سختترین شرایط اقتصادی، حضور مردم هرگز قطع نشد. هر بار که دشمن تهدید کرد، مردم با ارادهای استوارتر در خیابانها و میدانها حضور یافتند و از آرمانهای خود دفاع کردند.اقتدار، صلابت و شجاعت نیروهای مسلح را نیز نباید از یاد ببریم. باید قدردان تلاشها و فداکاریهای تکتک نیروهای مسلح باشیم و شکرگزار ایستادگی آنان باشیم. آنان فرزندان واقعی این ملت و پرورشیافتگان مکتب شهیدان هستند که برای حفظ عزت و آرمانهای انقلاب ایستادگی کردند. رهبر شهید ما نیز با عزت و استواری ایستاد و آرمانی را دنبال کرد که ریشه در مکتب قرآن و اسلام داشت.
به نظر شما، چه عاملی سبب شکلگیری این حضور حماسی شده است؟
رهبر فرزانه و شهید ما به مردم آموخت که هرگاه دچار سوگ شدند، آن احساس را به نیرویی برای آفرینش حماسه تبدیل کنند. امروز نیز دلیل حضور گسترده مردم در صحنه، همین داغ و بغض سنگین است که به حماسهای ماندگار تبدیل شده است.از دیدگاه روانشناسی و جامعهشناسی، هیچ حماسهای بیدلیل پدید نمیآید؛ برای شکلگیری چنین جنبشی، باید انگیزهای عمیق و ریشهدار وجود داشته باشد. انگیزه امروز، تجربه جنگ و شهادت است. مردم با بغضی درونی و عزم راسخ به صحنه آمدند و این حس مشترک را به حماسهای جهانی تبدیل کردند.اکنون این حماسه، در ابعاد گوناگون و از طریق ابزارهای هنری و رسانهای در حال نمایش است. زمانی که ظرفیت چنین احساس و ارادهای در میان مردم وجود داشته باشد، هنرمند میتواند آن را به زیباترین شکل ممکن تصویر کند و جلوهای ماندگار از آن بیافریند.
نقش رسانهها و هنرمندان در این فضا چیست؟
امروز حوزه فرهنگ، هنر و رسانه مسئولیتهای مهم و تعیینکنندهای بر عهده دارد و باید صدای مردم را بهدرستی بازتاب دهد. تولیداتی که شما و همکارانتان ارائه کردهاید نشان میدهد که چگونه میتوان با بهرهگیری از خلاقیت و تکنیکهای هنری، کلیپهای کوتاه و چندرسانهای اثرگذار تولید کرد.این آثار میتوانند امید را در دل مردم تقویت کنند و جایگاه و اهمیت حوزه هنر و رسانه را آشکار سازند. در فضای گسترده شبکههای مجازی نیز مشاهده میکنیم که چگونه یک لینک از خبرگزاری فارس یا سایر رسانهها دستبهدست میشود و به شبکهای وسیع از بازنشر و اطلاعرسانی تبدیل میشود. هرگاه مردم در عرصه فرهنگ و رسانه پای کار باشند، تحقق موفقیت حتمی است.
انتخاب رهبر جدید و بازتاب آن در جامعه را چگونه ارزیابی میکنید؟
انتخاب رهبر جدید، حضرت آیتالله سید مجتبی حسینی خامنهای، بخش مهمی از این حماسه بزرگ به شمار میرود. بازتاب این انتخاب در شب قدر، تأثیری عمیق بر احساسات مردم ایران بر جای گذاشت و بهعنوان پشتوانهای مهم برای رهبر جوان ما است؛ شخصیتی که پرورشیافته مکتب آن مقتدای حکیم است.ایشان در همهی حوزهها صاحبنظر است. حتی در تخصصیترین مسائل فناوری، دفاعی، فرهنگ، هنر، ادبیات و سینما، اطلاعات شگفتانگیزی دارد که با برنامههای بزرگ و اندیشههای بلندشان، انقلاب اسلامی را پیش خواهند برد.
میزان استقبال جامعه فرهنگ و هنر از انتخاب رهبر جدید چگونه بوده است؟
بهدلیل ارتباطهای کاری و رصد مستمر شبکههای مجازی، شاهد استقبال قابلتوجهی از سوی هنرمندان، فرهیختگان و صاحبنظران حوزه فرهنگ و هنر بودهام. در سطح استانها و سراسر کشور نیز بیانیههای متعددی در بیعت با رهبر انقلاب منتشر شده است.نکته جالب، دوراندیشی مقام معظم رهبری است. ایشان در شرایط جنگی، به جزئیاتی مانند ازدواج جوانان توجه کردند و اجازه دادند زندگی جریان طبیعی داشته باشد. این موضوع تأثیر مثبتی بر جامعهی هنرمندان داشت. اطمینان دارم که با نخستین سخنان و حضور رسمی ایشان، نکات مهم و مؤثری برای حوزه فرهنگ و هنر بیان خواهند کرد. جامعه فرهنگی و هنری نیز همچون امروز در این عرصه فعال خواهد بود و پشتیبان ایشان است.
سخن پایانی؟
امید آن داریم که به یاری خداوند متعال، ملت بزرگ ایران از این آزمون سخت و پیچیده تاریخی، با پیروزی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، سرافرازی و موفقیت بیرون آید.
20:03 - 3 فروردین 1405