متأسفانه طرح جدید بنزینی دولت بنابه دلایل ذیل هیچ مزیت و فائده ای برای مردم ندارد:الف-اگر هدف مبارزه با قاچاق بنزین باشد که اولا افزایش دوتومانی بنزین هیچ تاثیری در قاچاق آن ندارد و تازه اگر در این طرح محدودیت کارت سوخت جایگاه های سوخت برداشته شود قاچاقچیان با افزایش قاچاق،سود خیلی بیشتر ی(نسبت به …نمایش بیشتر
کشف امالفساد انرژی ایران از لابلای نمودارها
ناترازی انرژی در ایران بیش از آنکه نتیجه کمبود منابع یا تحریم باشد، محصول سالها قیمتگذاری غلط بنزین، برق و گاز است که هم مصرف را متورم کرده و هم سرمایهگذاری را فراری داده است.
گروه اقتصادی خبرگزاری فارس؛ در بحث ناترازی انرژی در ایران معمولاً سه متهم ثابت داریم: مصرفکننده بیملاحظه، تحریم و کمبود سرمایهگذاری اما دادههای رسمی نشان میدهد ریشه مشترک بخش بزرگی از ناترازی، «قیمتگذاری غلط» است.در سه حامل اصلی ــ سوخت مایع، برق و گاز طبیعی ــ تعرفهها سالهاست به مصرفکننده سیگنال ارزانی افراطی دادهاند؛ سیگنالی که مصرف را متورم کرده، عرضه را بیانگیزه کرده و به ناترازی امروز انجامیده است.سوخت مایع؛ بنزین ارزان = مصرف بالا + قاچاقدر بنزین، نمودار مقایسه قیمت واقعی و مصرف نشان میدهد هرجا قیمت ثابتشده پایین آمده، مصرف بالا رفته است؛ بهویژه در سالهای اخیر که ارزش واقعی بنزین بهدلیل تورم سقوط کرده و شیب افزایش مصرف تندتر شده است.
درباره گازوئیل نیز قیمت واقعی روندی نزولی و مصرف روندی صعودی دارد. یعنی تعرفه پایین، بهطور سیستماتیک مصرف را تشویق کرده است.
شاخص شدت انرژی در حملونقل هم همین پیام را تکرار میکند: نسبت مصرف بنزین و گازوئیل به ارزش افزوده بخش حملونقل در دهه ۱۳۹۰ افزایش یافته و بهجای بهبود بهرهوری، بدتر شدن وضعیت را نشان میدهد.
توزیع جغرافیایی مصرف سرانه بنزین، نقش قاچاق را برجسته میکند. در مقایسه استانها، بسیاری از استانهای مرزی سرانهای بالاتر از استانهای مرکزی دارند، در حالی که تعداد خودرو و سطح توسعه چنین تفاوتی را توجیه نمیکند. با توجه به شکاف شدید قیمت داخل و خارج، این الگو با منطق قاچاق سازگار است. بنابراین در سوخت مایع، تعرفه پایین هم مصرف داخلی را غیرمنطقی بالا برده، هم انگیزه خروج غیرقانونی سوخت را افزایش داده است.
برق؛ تعرفه ارزان و فرار سرمایهگذاریدر برق، فعلاً ناترازی بیشتر در اوج بار تابستان و خاموشیهای مقطعی دیده میشود، اما ادامه روند فعلی میتواند ناترازی سالانه را هم اجتنابناپذیر کند. رد پای تعرفه پایین در بهرهبرداری، سرمایهگذاری و قیمت سوخت نیروگاهی مشخص است. ضریب ظرفیت نیروگاهها در سالهای اخیر، همزمان با رشد تقاضا، کاهش یافته است، یعنی همان ظرفیت نصبشده هم بهطور بهینه استفاده نمیشود.
نیروگاههای کشور در مقایسه با روند تقاضاوقتی این روند در کنار رابطه تعرفه برق و ضریب ظرفیت قرار میگیرد، دیده میشود هرچه تعرفه کمتر بوده، ضریب ظرفیت پایینتر آمده است.برق ارزان، نگهداشت و نوسازی نیروگاهها را از نظر اقتصادی نامطلوب کرده است.
در سرمایهگذاری نیز وضع مشابهی وجود دارد. در حالی که شبکه انتقال و توزیع تا حدی توسعه یافته، سرمایهگذاری در ظرفیت تولید جدید رشد نکرده و در برخی سالها کاهش یافته است. وقتی بازگشت سرمایه در بازاری با تعرفههای یارانهای مبهم باشد، عقبنشینی سرمایهگذار طبیعی است.
ریشه مهم دیگر، تعرفه گاز نیروگاهی است. سیاست غالب این بوده که گاز بسیار ارزان به نیروگاه برسد تا برق ارزان به مشترک برسد. مقایسه تعرفه گاز نیروگاهی و تعرفه برق نشان میدهد هر دو روندی نزولی و همسو دارند.یعنی یارانه سوخت، یارانه برق را تغذیه کرده و چرخهای ساخته که هم مصرفکننده را به مصرف بیشتر تشویق میکند و هم تولیدکننده را از سرمایهگذاری بازمیدارد.
گاز طبیعی؛ نمونه کلاسیک مصرف یارانهایگاز طبیعی حساسترین حلقه زنجیره انرژی ایران است؛ سوخت اصلی نیروگاهها و ستون گرمایش خانگی. در نمودار تعرفه و مصرف گاز خانگی، کاهش تعرفه واقعی در دهه ۱۳۹۰ همراه با افزایش قابل توجه مصرف دیده میشود.
در بخش تجاری - عمومی نیز همین الگو برقرار است.
مقایسه روند تعرفه و مصرف گاز طبیعی در بخش تجاری-عمومی و در بخش نیروگاهی حتی شدیدتر است، به زبان ساده: هرجا گاز ارزانتر شده، مصرف سریعتر بالا رفته است.
مسئله مصارف «قرائتنشده» تصویر را پیچیدهتر میکند. بخشی از گاز تحویلی شبکه اصلاً در قبضها و کنتورها منعکس نمیشود و برای آن رقم تقریبی ثبت میگردد. برآوردها نشان میدهد حجم این بخش در سال ۱۴۰۰ نزدیک به نیمی از شکاف ناترازی بوده است. یعنی ضعف حکمرانی داده، در کنار تعرفه پایین، هم تقاضا را متورم کرده و هم تصویر واقعی مصرف را مخدوش کرده است.
ناترازی امروز، قیمتگذاری دیروز و مسیر خروجسه مثال بالا حول یک گزاره مرکزی میچرخند:ناترازی امروز نتیجه چند دهه قیمتگذاری غلط دیروز است. وقتی بنزین، گازوئیل، برق و گاز را سالها با قیمتی کمتر از ارزش اقتصادی عرضه میکنیم، خانوار و بنگاه تصمیمهای خود را بر اساس همین قیمتها تنظیم میکنند. ساختمان بدون عایق، خودروی پرمصرف و بیتفاوتی نسبت به اتلاف، در برابر قیمت بسیار پایین انرژی، کاملاً «عقلانی» میشود. در سمت عرضه نیز تولیدکنندهای که با قیمت پایین و بازگشت سرمایه نامطمئن روبهرو است، انگیزه کمتری برای توسعه و نگهداشت دارد. تلاقی این دو روند، همان ناترازی ساختاری است.در عین حال، اصلاح تعرفه هم اگر بد طراحی شود میتواند بحرانزا باشد؛ بنابراین سه جهتگیری باید همزمان مدنظر باشد.نخست، اصلاح تدریجی و قاعدهمند است؛ به جای شوکهای ناگهانی، مسیر چندسالهای برای نزدیککردن تدریجی تعرفهها به سطوح منطقی تعریف و از ابتدا شفاف اعلام شود تا خانوار و بنگاه فرصت سازگاری داشته باشند و سرمایهگذار بداند اقتصاد انرژی در حال ترمیم است. همزمان، بستههای حمایتی برای دهکهای پایین ضروری است.دوم، هدفگرفتن پرمصرفهاست. پلههای مصرفی و تعرفه تصاعدی باید بهگونهای طراحی شود که مصرف تا یک سطح معقول با تعرفه ترجیحی محاسبه شود، اما هر پله بالاتر با افزایش محسوس قیمت مواجه گردد؛ چه در گاز و برق خانگی و چه در صنعت، بهگونهای که بنگاهها و خانوارهای پرمصرف، بار اصلی اصلاح را بر دوش بکشند.
سوم، حرکت تدریجی به سمت تعرفه ناحیهای و اقلیمی است. نیاز انرژی در مناطق سرد، گرم و معتدل یکسان نیست؛ اما نظام تعرفه کنونی این تفاوتها را بهخوبی منعکس نمیکند. کف مصرف معقول در مناطق سردتر میتواند بالاتر تعریف شود، اما از یک آستانه مشخص به بعد همان شیب تند تعرفه تصاعدی اعمال گردد؛ در مناطق گرم نیز همین منطق برای برق سرمایشی به کار رود.ایران از نظر حجم منابع فسیلی هنوز کشور کممنبعی نیست؛ اما از نظر حکمرانی قیمت انرژی، سالهاست در وضعیت اضطراری قرار دارد. اگر ریشه اصلی ناترازی را نبینیم و آن را صرفاً به رفتار مصرفکننده یا تحریم نسبت دهیم، نسخههای سیاستی ما سراغ معلول میرود نه علت.دادهها و نمودارهای رسمی نشان میدهد بدون اصلاح حسابشده نظام تعرفهگذاری، هیچ برنامهای برای مهار ناترازی ــ در سوخت مایع، برق یا گاز ــ پایدار نخواهد بود. اصلاح تعرفه، اگر درست طراحی و اجرا شود، نه مجازات مصرفکننده بلکه شرط بقا و پایداری سیستم انرژی و حتی توزیع عادلانهتر یارانههاست؛ انتخاب واقعی این است که امروز با برنامهای تدریجی، هدفمند و ناحیهای قواعد بازی قیمت را اصلاح کنیم، یا فردا با ناترازی عمیقتر و زیرساخت فرسودهتر ناچار به تصمیمهای بسیار سختتر شویم.#ناترازی_انرژی
13:28 - 7 آذر 1404
68 پاسخ
@Vahid_667 آذر 1404در پاسخ بهخوب همه متوجه شدیم که باید هزینه برق و آب و گاز و سوخت به قیمت واقعی از مردم گرفته بشه اما با کدام پول با کدام درآمد بیاید اول سر این مسئله که چطور قدرت خرید و پرداخت مردم رو بالا ببریم بحث کنیم و بعد هرچقدر خواستید جهانی سازی یکنید!
@rezbba7 آذر 1404در پاسخ بهداداش لابلای نمودار نگرد همین خبرگزاری فارس ببین چند تا خبر برات کوبیدن طرح بنزینی دولت که باید انجام بشه رفته ، چند تا نماینده باز هم همان حرفهای پوپولیستی بیچاره کن ملت را دوباره تکرار میکنند....
@rezbba7 آذر 1404در پاسخ بهمتاسفانه یک شاه بیت دارند آن هم کنترل مصرف با سیاستهای غیر قیمتی که اون هم همین نمودارهای شما میگه شکست خورده و نمیشه و یا نخواستند که بشه
@user17091004263486557637 آذر 1404در پاسخ بهخیلی ها صحبت از بالا بردن درآمد قبل از بالا بردن تعرفه ها میشن. ولی ممکن نیست. اول تعرفه ها باید بالا برن تا پول بیاد تا درآمدها را بالا ببرند. دوما مطمئن هستم که مصرف بعد از مدتی پایین میاد و جبران تعرفه ها را میکنه. مثلا آب اگرتعرفه ها دوبرابر بشه مقدار مصرفی کم و به راحتی به میانگین جهانی میرسه
@user1764223340627 آذر 1404در پاسخ بهقیمت باید به ارزش دلار بشه-ولی اولش باید حقوق به دلار و طلا بدید-ولی قبلش باید حمل ونقل عمومی رو درست کنید نه این فاجعه که داریم-ولی قبلش باید مدیریت شهری رو درست کنید این همه ترافیک مردم برای کار روزمره از کرج مجبورند بیایند شرق تهران که قبلش این یکی باید قیمت مسکن رو بکشید پایین با اعدام محتک…نمایش بیشتر
@Tatil_adole7 آذر 1404در پاسخ بهبهانه های کودکان و قیاس های غیر تخصصی جهت گران سازی انرژی و شکنجه ملتاز جماعت بی خدا و دولت لیبرال ، هرگز خیری به ملت نمیرسداما آزار و شکنجه ، همیشه
@user1743366431577 آذر 1404بنام الله جسارتا وقتی حرفی آنقدر مردوداست که اگر آن را رد کنیم عقل خودمان را زیر سوال میبریم. لذا با (تایید) آن بصورت طنز آن را رد میکنیم. مثلا: من ۲۰۰ سال سن دارم.جواب طنز: نه ۳۰۰ سال سن داری.این مقاله در تایید بهانه گران سازی میتواند همین حکم را داشته باشد. ملت مظلوم با درآمد ریالی که همه چیز را …نمایش بیشتر
@Ghreza7 آذر 1404ام الفسادها کم کم کشف خواهند شددرخواست استیضاح وزیر نفت با ۱۷ امضا/ ۹۲ همت از درآمدهای نفتی به زنجیره درآمدهای ملی نیامده است️توسلی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی: دولت در لایحه بودجه سال ۱۴۰۴، بحثی درباره افزایش قیمت بنزین مطرح نکرده بود و افزایش یکشبهای قیمت بنزین درست نیست.️وزار…نمایش بیشتر
@user170594295827 آذر 1404در پاسخ بهقوانین تدبیر قیمت انرژی در سالهای 83 و یا 84 توسط مجلسیان بیسواد خیانت به کشور بود که بانک اش به رحمت خدا رفت
@user17091015321187392887 آذر 1404در پاسخ بهقاچاق؟؟؟؟کسی خودش اموال خودشرو میبره بیرون میفروشه نه قاچاقچیه و نه قاچاق کردهمردم عادی که نمیتونن یه چهار لیتر بنزین رو ببرن خارج بفروشنکار خودتونه با لوله کشی از وسط شهر تا وسط دریا سوخت رو قاچاق میکنید
@Iranianman7 آذر 1404در پاسخ بهناترازیها جنبه روانی دارد که از سوی دشمنان ایران طزریق میشودبطوریکه فردا ترامپ بگوید ما با ایران از فردا روابطه حسنه خواهیم داشت هیچ مشکلی با ایران نداریم چه میشود دلار چقدر افت میکند پس فردابگوید تمام اموال بلوکه شده ایران آزاد میشو پس بخش عمده مشکل اقتصادی ما از سوی دشمنان است
@user17091005012347895497 آذر 1404در پاسخ بهمقاله خوبی بود، ولی یه چیزی کم داشت، حقوق مصرف کننده برای استفاده از وسایل با کیفیت مثل خودرو هیبریدی بدون تعرفه، وسایل برقی با گرید انرژی خیلی کم مصرف بایستی رعایت بشود.
@Iranianman7 آذر 1404در پاسخ بهارزانی انرژی درایران بخاطر مقاومت وایستادیم درمقابل دشمنان الزامی است چون هرچه انرژی گران شود ده برابرش به تورم افزوده میشود از فکر افزایش انرژی بیایید بیرون برو برو قوی باش که درجهان هستی ضعیف پامال است باید هسته ای شویم باید قدرتمند شویم اقتصاد درست میشود
@Yareza7 آذر 1404در پاسخ بههشدار ....هشدار.......!!!! یه فتنه بنزینی دیگه توسط حسن صبح جمعه ای و ظریف و دار دسته شون تو راه حتما!!!