القلیج - بررسی سازوکار ماشه و تبعات اقتصادی قطعنامههای سازمان ملل علیه ایرا
مرکز حقوقی قلیچ خانی با انتشار گزارشی به بررسی سازوکار ماشه و تبعات اقتصادی قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل علیه ایران پرداخت.www.ghelich-law.ir
دفتر مطالعات اقتصادی مرکز پژوهشهای مجلس در مصاحبه با مدیریت مرکز حقوقی قلیچخانی در گزارش «بررسی سازوکار ماشه و تبعات اقتصادی قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل علیه ایران» آورده است که سازوکار ماشه و تأثیر آن بر اقتصاد ایران به دغدغهای کلیدی برای کنشگران اقتصادی و عموم مردم تبدیل شده است. فارغ از عدم وجاهت حقوقی استفاده از مکانیسم ماشه توسط سه کشور اروپایی و نیز با تأکید بر اینکه باید از همه ابزارهای حقوقی، سیاسی و امنیتی برای پیشبرد دیپلماسی استفاده شود، بررسی قطعنامههای سازمان ملل و سازوکارهای اجرایی آن حاکی از آن است که مخاطرات اقتصادی فعالسازی ماشه «نهچندان قابل توجه و قابل مدیریت» است. در این گزارش بیان شده که تحریمهای شورای امنیت برخلاف تحریمهای ثانویه آمریکا (که اقتصادمحور و بخشهای حیاتی مانند نفت و بانکداری را هدف قرار میدهد) اشاعهمحور بوده و بر محدودسازی برنامههای هستهای و موشکی متمرکز است. نکته قابل اهمیت آنکه فعالسازی ماشه رژیم تحریمی شدیدتری نسبت به فشارهای کنونی ایجاد نمیکند.مدیر مرکز حقوقی قلیچ خانی بیان میکند که اثر اقتصادی ماشه عمدتاً به استقرار رژیم کنترل صادرات فناوریهای دوگانه محدود میشود که با تجربه ایران در دور زدن محدودیتها و عدم همسویی کامل چین و روسیه، قابل مدیریت است. سازوکار بازرسی محمولهها نیز بهدلیل برخی شرایط، نیاز به رضایت کشور صاحب پرچم و ریسک اقدامهای متقابل ایران، امکان محاصره دریایی یا توقیف کشتیهای ایران را منتفی میکند.
مشخص است که افزودن نامهای جدید به فهرست تحریمها یا تشکیل مجدد پنل کارشناسان بهدلیل نیاز به اجماع در شورای امنیت و امکان وتوی چین و روسیه، دشوار است. فشارهای سیاسی آمریکا بر شرکای تجاری ایران، مانند چین، اگرچه محتمل است ولی مستقل از استفاده یا عدم استفاده از سازوکار ماشه است. نقطه امیدآفرین آنکه در جهان چندقطبی ۲۰۲۵، بهدلیل مخالفت قدرتهایی، چون چین و روسیه که در نامه بسیار مهم وزیران خارجه سه کشور ایران، چین و روسیه متبلور شده بود، احتمال شکلگیری اجماع بینالمللی علیه ایران بسیار کاهش خواهد یافت. در یافتههای دیگر آمده که بازگشت ادعایی و غیرقانونی قطعنامهها، به تحریمهای آمریکا مشروعیت حقوقی نمیبخشد و پیشبینی میشود با فرض ثبات سایر شرایط در سطح اقتصادی، تعاملات کلان ایران در صادرات نفت، پتروشیمی و تسویه مالی بدون چالش جدی ادامه یابد، اگرچه ممکن است در کوتاهمدت تکانههای روانی در بازار داراییها ایجاد شود که امید است با گذر زمان و اثبات فقدان اثرات واقعی و نیز با سیاستهای سنجیده اقتصادی و رسانهای کنترل شود. در ادامه این گزارش آمده که در روزهای جاری، چیستی مکانیسم ماشه و میزان اثرگذاری آن بر اقتصاد ایران، به دغدغه و سؤال پرتکرار کنشگران اقتصادی، رسانهها و عموم مردم تبدیل شده است. www.ghelich-law.ir
هرچند مطابق با نامه مشترکی که وزرای خارجه ایران، چین و روسیه به دبیرکل سازمان ملل متحد و رئیس شورای امنیت ارسال داشتهاند استفاده از مکانیسم ماشه توسط کشورهای فرانسه، آلمان و انگلیس فاقد مبنای حقوقی لازم است و باید باطل و بلااثر تلقی شود و با اینکه پرواضح است که نظام سیاستگذاری کشور باید از همه ابزارهای در دسترس خود برای پیشبرد دیپلماسی استفاده کند، اما بررسیهای همهجانبه و دقیق متن قطعنامهها و سازوکارهای اجرایی آنها و همچنین موشکافی گزینههای بدیل، نشان میدهد که مخاطرات اقتصادی این رخداد، «نهچندان قابل توجه و قابل مدیریت» است.تمایز ماهوی میان تحریمهای هدفمند شورای امنیت و تحریمهای جامع ثانویه آمریکا یک اصل بنیادین است. تحریمهای سازمان ملل، اساساً اشاعهمحور و بر محدودسازی برنامههای هستهای و موشکی از طریق ممنوعیتهای تسلیحاتی، مسدودسازی دارایی نهادهای مشخص و کنترل صادرات اقلام با کاربرد دوگانه متمرکز شده است. در مقابل، تحریمهای ثانویه آمریکا اقتصادمحور بوده و با هدف قرار دادن بخشهای حیاتی اقتصاد ایران مانند نفت و بانکداری، بهدنبال فلج کردن اقتصاد کشور بوده و هست. بنابراین، فعالسازی ماشه بهخودیخود، رژیم تحریمی جدیدی از فشارهای اقتصادی فعلی ایجاد نمیکند.همچنین تاکید شده که اثر اصلی اقتصادی، استقرار یک رژیم کنترل صادرات در حوزه فناوریهای دارای کاربرد دوگانه است. این ریسک هرچند مهم است ولی توجه به تجربه کشور در توسعه تکنیکهای پیشرفتهی عبور از محدودیتها و مصونسازی شبکههای تأمین، قابل مدیریت است. عدم همسویی کامل قدرتهایی مانند چین و روسیه با اجرای این محدودیتها نیز، فضای تنفسی قابلتوجهی برای ایران فراهم میآورد.پایان./#القلیج#مشاوره_رایگان
06:40 - 23 شهریور 1404