پاسخ علمی به یک ادعا؛ آیا رادارها بر بارش تأثیر میگذارند؟
استاد دانشگاه آزاد اسلامی یزد تأکید کرد: دانش موجود نشان میدهد رادارها اساساً ابزار اندازهگیری و مشاهده هستند نه ابزار مؤثر برای حذف بارش و تاکنون شواهد علمی قوی و تکرارپذیر مبنی بر اینکه رادارهای نظامی باعث کاهش بارندگی شوند، ارائه نشده است.
به گزارش خبرگزاری فارس از یزد، سید علی الحسینی المدرسی، استاد دانشگاه آزاد اسلامی واحد یزد در جلسه سلسلهنشستهای (کرسی) مناظره معاونت علومانسانی و هنر دانشگاه آزاد اسلامی با عنوان «کارآمدی علم جغرافیا در کشور» و با محور «آیندهپژوهی و بازآفرینی سکونتگاههای انسانی با رویکرد فناوری گفت: اگر بخواهیم ادعای «رادارهای نظامی باند X باعث کاهش بارش میشوند» را با معیارهای فیزیک جو، مهندسی رادار و شواهد علمی بررسی کنیم، اکنون شواهد علمی معتبر از چنین ادعایی پشتیبانی نمیکنند.این استاد دانشگاه بیان کرد: و بر عکس، دانش موجود نشان میدهد رادارها اساساً ابزار اندازهگیری و مشاهده، نه ابزار مؤثر برای حذف بارش هستند.وی با طرح این پرسش که چرا از نظر فیزیکی این ادعا قابل پشتیبانی نیست؟ گفت: نخست اینکه، توان انرژی رادار نسبت به انرژی سامانههای جوی بسیار ناچیز است. رادارهای نظامی باند X معمولاً در بازه فرکانسی حدود ۸ تا ۱۲ گیگاهرتز کار میکنند. این امواج الکترومغناطیسی برای آشکارسازی هدف بهصورت پالسهای کوتاه ارسال میشوند.
رادار بهطور معمول روی باران اثر اقلیمی مؤثر نیست
المدرسی عنوان کرد: برایآنکه بارش کاهش یابد، باید یکی از فرایندهای «کاهش تراکم بخار آب»، «جلوگیری از رشد قطرات»، «تغییر پایدار در همرفت» و «تغییر تعادل گرمای نهان در حجم بزرگی از جو» در مقیاس ابر تغییر کند؛ اما انرژی موجود در یک سامانه بارشی (ابرهای کومهای یا سامانههای سینوپتیک) در مقیاس گیگاژول تا تراژول است؛ درحالیکه انرژی تابشی که از یک رادار به حجم بزرگی از ابر میرسد، چندین مرتبه بزرگی کمتر است و توان ایجاد تغییر ترمودینامیکی معنادار ندارد. این نتیجه با مبانی شناختهشده فیزیک جو و انتشار امواج سازگار است.استاد تمام جغرافیا دانشگاه آزاد اسلامی واحد یزد تشریح کرد: دومین دلیل برای اینکه از نظر فیزیکی این ادعا قابل پشتیبانی نیست آنکه؛ طولموج X-band برای «مشاهده بارش» مناسب است، نه کنترل آن؛ بنابراین رادارهای باند X به دلیل طولموج کوتاهتر، حساسیت بالایی به قطرات باران و ساختار ریز ابر دارند؛ به همین دلیل در هواشناسی و هوانوردی نیز استفاده میشوند؛ اما همین ویژگی باعث میشود خودِ بارش، سیگنال رادار را تضعیف کند، نه اینکه رادار بتواند بارش را حذف کند. به بیان سادهتر، باران روی رادار اثر میگذارد و رادار به طور معمول روی باران اثر اقلیمی مؤثر نیست.وی گفت: سومین دلیل آنکه؛ در پژوهشهای اصلاح آبوهوا، رادار نقش «اندازهگیری» دارد نه «عامل تغییر». در مطالعات علمی مرتبط با بارورسازی ابرها، رادار X-band مرتب استفاده میشود؛ اما نقش آن ثبت و پایش تغییرات بارش است، نه ایجاد آن. پژوهشهای منتشرشده درباره افزایش یا ارزیابی بارش از رادار برای مشاهده استفاده کردهاند و عامل مداخله معمولاً موادی مانند یدید نقره، سامانههای صوتی یا روشهای دیگر بوده است.
المدرسی در توضیح دلیل چهارم اظهار کرد: اگر رادار بتواند بارش را کاهش دهد، باید آثار قابلتکرار دیده میشد. ادعای کاهش بارش توسط رادار نظامی یک ادعای قابل آزمون است؛ چراکه مناطق دارای استقرار دائمی رادار باید کاهش بارش سیستماتیک نشان دهند، تغییر باید با روشن/خاموششدن سامانه تکرار شود و ایستگاههای مستقل هواشناسی باید آن را ثبت کنند.به گفته این استاد دانشگاه، تا امروز چنین الگوی تکرارپذیر و پذیرفتهشدهای در ادبیات علمی معتبر مشاهده نشده است. در مقابل، مدلهای پیشبینی عددی و سامانههای هواشناسی همچنان بارش را عمدتاً تابع دینامیک جو، رطوبت، توپوگرافی و انتقال انرژی میدانند.استاد تمام جغرافیا دانشگاه آزاد اسلامی واحد یزد در جمعبندی مناظره خود بیان کرد: بر اساس فیزیک امواج، مقیاس انرژی سامانههای جوی و مطالعات منتشرشده؛ رادارهای نظامی باند X برای آشکارسازی و رهگیری طراحی شدهاند، انرژی آنها برای کاهش معنیدار بارش در مقیاس جوی کافی شناخته نشده است و تاکنون شواهد علمی قوی و تکرارپذیر مبنی بر اینکه رادارهای نظامی باعث کاهش بارندگی شوند، ارائه نشده است.
16:13 - 31 خرداد 1405