رئیس دیوان عدالت اداری: ۹۳ درصد پروندهها الکترونیکی شده است
رئیس دیوان عدالت اداری با تشریح آخرین اقدامات برای اجرای دادرسی الکترونیک گفت: ۹۳ درصد پروندههای دیوان بهصورت الکترونیکی رسیدگی میشود و این دیوان در گام بعدی، اجرای دادرسی هوشمند و استفاده هدفمند از هوش مصنوعی را دنبال میکند.
به گزارش خبرنگار فارس، حجتالاسلام احمدرضا عابدی رئیس دیوان عدالت اداری صبح امروز در نشست بررسی چالشهای نظری و عملی قانون دیوان عدالت اداری با اصحاب رسانه، با اشاره به جایگاه دیوان عدالت اداری در اصل ۱۷۳ قانون اساسی اظهار کرد: قانون دیوان عدالت اداری برای رسیدگی به شکایت مردم نسبت به تصمیمات، اقدامات و مصوبات حاکمیت پیشبینی شده و اجرای این اصل قانون اساسی نیازمند سازوکار قانونی و قضایی است. اجرای دادرسی الکترونیک زودتر از پایان برنامه هفتموی با اشاره به تکلیف مقرر در ماده ۱۱۳ قانون برنامه هفتم توسعه برای الکترونیکی شدن دادرسی، گفت: دیوان عدالت اداری با تلاش همکاران قضایی و اداری، در مسیر اجرای این تکلیف گامهای مهمی برداشته و میتوان گفت بسیار زودتر از پایان برنامه هفتم، بخش عمده فرایندهای دادرسی در دیوان بهصورت الکترونیکی انجام میشود.رئیس دیوان عدالت اداری افزود: دیوان عدالت اداری تقریباً تنها مرجعی است که فرایندهای آن بهصورت کامل به سمت الکترونیکی شدن پیش رفته است. البته حدود ۱۰ درصد پروندههایی که به دلیل عدم صلاحیت از دادگستریها وارد دیوان میشوند، همچنان ممکن است بهصورت فیزیکی دریافت شوند، چراکه مبدأ این پروندهها هنوز کاملاً الکترونیکی نشده است.عابدی ادامه داد: در حال حاضر حدود ۹۳ درصد پروندههای دیوان بهصورت الکترونیکی انجام میشود و در شعب دیوان، مصرف کاغذ عملاً به صفر رسیده است. بخش عمده مصرف کاغذ باقیمانده نیز مربوط به هیئت عمومی است که البته در این بخش هم بارگذاری و بخش زیادی از فرایندها بهصورت الکترونیکی انجام میشود. کاهش هزینههای دیوان با حذف کاغذ و بایگانی فیزیکی
وی با اشاره به کاهش قابل توجه مصرف کاغذ در دیوان عدالت اداری گفت: در پنج ماه نخست سال گذشته حدود ۱۱ هزار بسته کاغذ خریداری شده بود، اما این میزان امسال به حدود هزار بسته کاهش یافته است.رئیس دیوان عدالت اداری افزود: برآورد کردهام که با نرخ سال گذشته، دیوان ماهانه حدود ۳ میلیارد تومان فقط در هزینه کاغذ صرفهجویی میکند. علاوه بر این، هزینههای مربوط به پوشه، بایگانی، انبار، نیروی انسانی و رفتوآمد نیز با الکترونیکی شدن فرایندها کاهش پیدا میکند.عابدی تأکید کرد: ما کار ویژهای جز اجرای قانون انجام ندادهایم؛ آنچه اتفاق افتاده حاصل تلاش همکاران قضایی و اداری دیوان عدالت اداری برای اجرای قانون است. دادرسی الکترونیک در جنگ ۱۲ روزه هم متوقف نشدوی یکی از آثار مهم الکترونیکی شدن دادرسی را امکان ادامه فعالیت دیوان در شرایط بحرانی دانست و گفت: در جریان جنگ ۱۲ روزه، به دلیل شرایط امنیتی دیوان تعطیل شد، اما در همان هفته نخست حدود ۸ هزار پرونده در منازل همکاران رسیدگی و دریافت شد.رئیس دیوان عدالت اداری ادامه داد: یکی از مزایای دادرسی الکترونیک این است که زمان رفتوآمد همکاران حذف میشود و آنان میتوانند با فراغت و حوصله بیشتری به پروندهها رسیدگی کنند. برخی همکاران فاصله زیادی با محل کار دارند و حذف رفتوآمد، زمان قابل توجهی را برای رسیدگی به پروندهها فراهم میکند.عابدی با اشاره به ضرورت کاهش حضور فیزیکی کارکنان در ادارات در شرایطی که کشور با محدودیتهای مصرف انرژی مواجه است، گفت: دیوان عدالت اداری آمادگی دارد رسیدگیها را بهصورت غیرحضوری انجام دهد و تجربهای که در این زمینه داشتهایم، تجربه موفقی بوده است.
وی یکی دیگر از آثار این شیوه را افزایش حضور کارکنان در کنار خانواده دانست و افزود: حضور فیزیکی افراد در منزل، بهویژه برای خانواده و فرزندان، آثار مثبتی دارد و دادرسی الکترونیک میتواند این امکان را فراهم کند.ملاقات مردم با قضات؛ از مسیر سامانههای ارتباطیرئیس دیوان عدالت اداری درباره امکان ملاقات مردم با قضات نیز گفت: اگر فردی برای پیگیری پرونده خود به دیوان مراجعه کند، ملاقات مستقیم او با قاضی پرونده ممکن است این شائبه را ایجاد کند که صرفاً به دلیل حضور فیزیکی فرد، اثرگذاری بیشتری بر قاضی داشته باشد.عابدی افزود: برای حل این موضوع، برنامهریزی کردهایم که ملاقاتها از طریق سیستمهای ارتباطی انجام شود. در این روش، فرد در محل مشخصی در دیوان حاضر میشود و از طریق سامانه ارتباطی، بهصورت چهرهبهچهره با قاضی یا همکار مربوط گفتوگو میکند و در صورت نیاز، راهنماییهای لازم را دریافت خواهد کرد.وی تأکید کرد: هدف این است که ضمن حفظ حق مردم برای ارتباط و دریافت راهنمایی، اصول دادرسی نیز رعایت شود. ارجاع الکترونیک؛ پرونده از همان روز ثبت به شعبه میرودعابدی یکی دیگر از اقدامات انجامشده را الکترونیکی شدن فرایند ارجاع پروندهها عنوان کرد و گفت: ارجاع در دیوان عدالت اداری اکنون بهصورت الکترونیکی انجام میشود و دیگر لازم نیست چندین کارمند مراحل بررسی و ارجاع را بهصورت دستی انجام دهند.وی افزود: به محض تقدیم دادخواست، سیستم ارجاع الکترونیک بر اساس دستورها و معیارهای از پیش تعیینشده، پرونده را ارجاع میدهد. این فرایند میتواند زمان دادرسی و رسیدگی را به شکل قابل توجهی کاهش دهد.
رئیس دیوان عدالت اداری ادامه داد: البته این سیستم هنوز به معنای ارجاع هوشمند نیست، بلکه ارجاع الکترونیک است که بر اساس دستورهای مشخص عمل میکند.استفاده از نیروی انسانی در بخشهای دارای عقبماندگیعابدی با اشاره به آثار الکترونیکی شدن فرایندها در ساختار اداری دیوان گفت: با حذف بسیاری از فرایندهای دستی، نیاز به برخی فعالیتهای اداری کاهش پیدا میکند، اما به دلیل تکالیفی که قانون بر عهده برخی دفاتر گذاشته، نمیتوان همه این دفاتر را حذف کرد.وی افزود: از سوی دیگر، در دیوان با کمبود نیروی انسانی و حجم قابل توجهی از کارهای عقبمانده مواجه هستیم و میتوان از نیروهایی که با الکترونیکی شدن برخی فرایندها فرصت بیشتری پیدا میکنند، در بخشهای دیگری مانند ساماندهی و آرشیو استفاده کرد.گام بعدی؛ حرکت به سمت دادرسی هوشمندرئیس دیوان عدالت اداری در ادامه با اشاره به مرحله بعدی تحول در این مجموعه گفت: مرحله سوم، حرکت به سمت دادرسی هوشمند است؛ البته این موضوع باید با رعایت تمام ملاحظات شرعی، قانونی و امنیتی انجام شود.عابدی اظهار کرد: زیرساختهای امنیتی لازم برای کار غیرحضوری طراحی شده و این سیستم با چند لایه امنیتی و رمز عبور شخصی مورد استفاده قرار میگیرد. بررسیهای امنیتی نیز نشان داده است که این زیرساخت از استحکام لازم برخوردار است.وی ادامه داد: اگر بتوانیم دادرسی هوشمند را عملیاتی کنیم، میتوان از یک دستیار قضایی بومی و هوشمند استفاده کرد و بخشی از امور مقدماتی و شکلی پروندهها را به سامانههای هوشمند سپرد؛ البته تصمیمگیری قضایی و اموری که طبق موازین شرعی و قانونی بر عهده قاضی است، همچنان باید توسط قاضی انجام شود.هوش مصنوعی جایگزین قاضی نمیشود
عابدی با بیان اینکه هدف از استفاده از هوش مصنوعی، جایگزینی قاضی نیست، گفت: انسان ممکن است در شرایط مختلف و در ساعات متفاوت، تمرکز و توان یکسانی نداشته باشد؛ بنابراین میتوان از فناوری برای انجام امور مقدماتی، بررسیهای شکلی و کارهایی که ممکن است در فرایند رسیدگی مورد غفلت قرار گیرد، استفاده کرد.وی افزود: در حال تهیه یک موتور جستوجوی داخلی نیز هستیم تا بتوانیم از ظرفیت آن در فرایندهای قضایی استفاده کنیم و در صورت موفقیت، زمینه حرکت به سمت دستیار قضایی هوشمند بومی فراهم شود.رئیس دیوان عدالت اداری با تأکید بر ضرورت پویایی نظام قضایی گفت: هیچ سیستمی نباید متوقف شود؛ قانون، قضات و مدیران باید پویا باشند و همواره برای بهبود فرایندها ایدهپردازی کنند.عابدی خاطرنشان کرد: در کنار نقد قانون و بررسی چالشهای آن، انتظار داریم استادان و صاحبنظران نیز درباره ادامه مسیر الکترونیکی شدن، ارجاع الکترونیک و بهویژه دادرسی هوشمند، پیشنهادها و نقدهای خود را مطرح کنند تا بتوان از این دیدگاهها در داخل و خارج از کشور استفاده کرد.
10:15 - 28 شهریور 1405