کسی که کارش اینترنته از کدوم منبع دیتا تهیه کنه؟این کارشناس دکتره یا هوش مصنوعی؟
رفتار عصبی کاربران وابسته در آینهٔ قطع اینترنت
قطع ناگهانی اینترنت بینالملل در روزهای اخیر، باعث واکنشهای عصبی بسیاری کاربران شده اما عجیب آنجاست که عدهای از این کاربران هیچ ارتباط شغلی و کاری با فضای مجازی ندارند و فقط وابستگی شدید به گوشی و شبکههای اجتماعی باعث شده که ترشح ناقلهای عصبی و عادتهای روزمره را تغییر دهد. این نشان میدهد زندگی دیجیتال مدرن تا چه حد میتواند رفتار و خلقوخو را تحت تأثیر قرار دهد.
گروه زندگی: چرا قطع اینترنت به دلایل درست امنیتی در ایران، تا این حد عدهای را عصبی و پرخاشگر کرده؛ آن هم کسانی که ارتباط شغلی یا کاری جدی با فضای مجازی ندارند؟ پاسخ این سؤال به چیزی فراتر از یک اختلال ساده در ارتباطات دیجیتال برمیگردد؛ این واکنشها ریشه در سبک زندگی مدرن، وابستگی به گوشی و فضای مجازی و تأثیر روانشناختی دسترسی لحظهای به اطلاعات دارد.دنیای مجازی با همهٔ جذابیتها و امکاناتش، مثل دریچهای به جهانی بیپایان از اطلاعات، بازیها، شبکههای اجتماعی و ارتباطات فوری است. اما همین جهان شگفتانگیز میتواند تبدیل به دام شود؛ دام وسوسهای که گاهی ناخودآگاه ما را در خود غرق میکند و حتی میتواند بر خواب، تحصیل، روابط اجتماعی و خلقوخویمان اثر بگذارد.دکتر «سحر پهلواننشان» روانشناس، پژوهشگر و مدرس دانشگاه دربارهٔ مفهوم اعتیاد به فضای مجازی و موبایل، نشانههای آن، عوامل زمینهای و تأثیرگذار، و راهکارهای پیشگیری و مدیریت زمان استفاده توضیح میدهد.
فارس: اعتیاد به بازیهای رایانهای و فضای مجازی یعنی چه و چه نشانههایی دارد؟پهلواننشان: اعتیاد یعنی فرد برای انجام یک رفتار بهصورت عادتگونه نیاز پیدا میکند و اگر آن رفتار را انجام ندهد، از نظر توجه و تمرکز، کارکردهای شناختی، میزان انرژی، وضعیت خورد و خوراک، عملکرد تحصیلی، مهارتهای ارتباطی اجتماعی و عملکرد روزمرهاش دچار تغییر میشود؛ یعنی ترک آن رفتار برایش دشوار است.یکی از مصادیق رفتارهای عادتی، عادتهای قمارگونه یا اعتیادی است، بهویژه اعتیاد به فضای مجازی.با توجه به اینکه استفاده از فضاهای مجازی، اپلیکیشنها، پیامرسانها، بازیها، اکسپلورگردی و جستوجو در وب میتواند در زمان کوتاه، حجم زیادی از دادههای بهروز و عمیق را در اختیار ما قرار دهد، یا از طریق بازیها ما وارد دنیایی از هیجان با جذابیت بصری، ریتم تند، حل مسئله و ماجراجویی میشویم، میزان ترشح دوپامین و سروتونین در مغز افزایش پیدا میکند.طوری که هم لذت تجربه میشود و هم عادت به تکرار این رفتارها شکل میگیرد. بنابراین اعتیاد به موبایل، تبلت یا فضای مجازی میتواند یک رفتار عادتی محسوب شود، زمانی که فرد تصمیم میگیرد آن رفتار را انجام ندهد، اما نمیتواند و دچار بیقراری، احساس کمبود، افت انرژی، کاهش روابط اجتماعی و نوعی رخوت و رکود میشود.
اگر با محروم کردن نوجوان از گوشی یا فضای مجازی، شاهد بروز مشکلاتی در درس خواندن، الگوی خواب و اشتها، تغذیه، روابط اجتماعی یا خلق او باشیم؛ بهطوری که به سمت افسردگی، پرخاشگری، درونگرایی یا اضطراب شدید برود و حتی رفتارهایی مثل بیاختیاری ادرار و مدفوع، ناخن جویدن یا موارد مشابه را تجربه کند، در این حالت قطعاً با مفهوم اعتیاد به گوشی یا اعتیاد به فضای مجازی مواجه هستیم.فارس: چه چیزی باعث این اعتیاد میشود؟پهلواننشان: با توجه به فضای دهکدهٔ جهانی و ورود تکنولوژیها بهعنوان عنصری اساسی که میتواند تأثیراتی غیرمستقیم اما بسیار عمیق بر تحول افراد داشته باشد، نمیتوانیم به دنبال حذف صددرصدی این پدیده باشیم. بنابراین لازم است بدانیم مواجهه با تلفن همراه، اینترنت یا بازیهای مجازی اجتنابناپذیر است. اما برای برخی افراد، میل به استفاده از این فضاها بسیار بیشتر است.مثلاً، افرادی که اضطراب بالایی دارند، افرادی که فضای فراغت بیشتری دارند، یا برخی بازههای سنی خاص مثل نوجوانی که سطح هیجانها یا تعادل هورمونی آنها ممکن است به هم بریزد.در برخی موارد، احساس تنهایی میتواند عامل باشد، یا در برخی اختلالهای روانشناختی مانند وسواس، ADHD، اختلالهای یادگیری یا اختلال اضطرابی، و حتی در کودکانی که تجربهٔ اختلالاتی مثل اختلال سلوک، اختلال نافرمانی مقابلهای، شخصیت ضداجتماعی، یا سابقهٔ قلدری و پرخاشگری دارند، استفاده از این فضاها میتواند در یک برهه شدت بگیرد و پس از آن هم ادامه یابد.چون هنگام استفاده از این فضاها، ناقلهایی به نام دوپامین و سروتونین به میزان زیادی ترشح میشوند و این ناقلها باعث افزایش هیجان، انرژی، شادی و میل به تکرار رفتار مرتبط با این فضاها میشوند.
بنابراین هیجانپذیری افراد، سن، دورهٔ تحولی که در آن هستند، وضعیت اشتغال یا تحصیل، حلقهٔ حمایتی که در اختیار دارند، نوع روابط اجتماعی و الگوی مشاهدهای حاصل از دیدار اعضای خانواده و دوستان، و میزان مصرف و استفادهٔ آنها از گوشی، فضای مجازی یا بازیها، میتواند بر میزان علاقهمندی تأثیرگذار باشد.علاوه بر این، میزان ترشح ناقلها متأثر از ساعاتی است که افراد به این فضاها اختصاص میدهند و نتایجی که کسب میکنند، که خود میزان استفاده را بیشتر میکند.دسترسی به حجم وسیعی از اطلاعات بهروز در زمان کوتاه، همراه با جذابیت بصری و درگیر شدن حواس، سنسورهای حسی و اطلاعاتی ما را تحریک میکند تا بیشتر در این فضاها باشیم. و اگر این فضا نباشد، احساس کمبود یا عقب افتادن از منابع اطلاعاتی داریم.برای نوجوانها هم، میزان محبوبیت و پذیرش آنها در گروههای همسال، به این بستگی دارد که این بازیها را بشناسند و استفاده کنند، یا اصلاً گوشی داشته باشند و از پیامرسانهای مختلف استفاده کنند؛ که همهٔ این عوامل میتواند باعث افزایش استفاده از این فضاها شود.فارس: چه میزان استفاده از گوشی یا بازیها مجاز است و در چه صورت شکل اعتیاد پیدا میکند؟پهلواننشان: تا قبل از دو سهسالگی اساساً استفاده از گوشی، تبلت یا تلویزیون برای بچهها مجاز نیست. در فاصلهٔ سه تا شش سالگی، نهایتاً حدود یک ربع تا نیمساعت مجاز است. برای بچههای پایهٔ ابتدایی، در ایام سال تحصیلی نیم تا یک ساعت و در تابستان حدود دو ساعت مجاز است.برای بچههای سنهای بالاتر، در ایام تحصیل حدود یک تا دو ساعت و در تابستان دو تا سه ساعت و نیم میتواند باشد؛ این بازه معمولاً برای بزرگترها هم در نظر گرفته میشود.
اگر بیشتر از این مقدار استفاده شود، لازم است بررسی کنیم فرد در چه فضایی از اپلیکیشنها، گوشی یا بازیها استفاده میکند.گاهی با کودک یا نوجوانی مواجه هستیم که درسش را میخواند، خوابش مناسب است، الگوی ارتباطی اجتماعی خوبی دارد، عملکرد روزمرهاش مختل نشده و حالا تصمیم میگیرد در زمان فراغتش زمان بیشتری را به این فعالیت اختصاص دهد. گاهی هم میبینیم فرد آنقدر درگیر فضای مجازی و گوشی شده که انگیزهای برای فعالیتهای دیگر ندارد.در حالت اول چالش کمتری وجود دارد و در حالت دوم، با چالشی مواجه هستیم که حالت اعتیادگونه دارد. اگر بتوانیم یک روز بدون گوشی سپری کنیم و عملکردمان در حوزههای مختلف آسیب نبیند، یعنی مدیریت در استفاده از گوشی و فضای مجازی داریم و این مشکلی ندارد. اما اگر دچار بیقراری و پیامدهایی شویم که ذکر شد، این نشاندهندهٔ ورود به رفتار اعتیادگونه است.فارس: چگونه باید با این اعتیاد مقابله و درمانش کرد؟پهلواننشان: حذف کامل فضای مجازی و گوشی اساساً غلط است. چون فرد با سطوح مختلف محیطی در ارتباط است؛ از ریزسیستم خانواده تا میانسیستم جامعه و محله، برونسیستم ارتباط با نهادها و ورود تکنولوژیها، و عوامل زمانی، جنگها و سیاستگذاریها.فناوری و تکنولوژی بخشی از این چرخه است و برای تحول مثبت، مواجهه با تکنولوژی، یادگیری آن و سواد رسانهای ابزارهای مهمی هستند. بنابراین باید به نحو شایسته از آن استفاده کنیم.اگر درگیر شدهایم و پیامدهای منفی را تجربه میکنیم، ابتدا باید میزان استفاده را کم کنیم؛ مثلاً هر روز پنج دقیقه کمتر. برنامهریزی درست و افزایش فعالیتهای فوقبرنامه، تنوع در فعالیتها و پراکندگی زمانها، باعث کاهش زمان فراغت و کاهش تمایل به گوشی میشود.
برای نوجوانها میتوان این برنامه را با نظام تشویقی همراه کرد؛ زمانی که نوجوان با برنامهریزی روزانه در کلاسها یا فعالیتهای دیگر شرکت کند و کمتر از گوشی استفاده کند، میتواند تشویق شود.میتوان زمان ثابت و کوتاهی، مثلاً چهار تا پنج ساعت قبل از خواب، برای چک کردن پیامها یا کسب اطلاعات اختصاص داد.استفاده از گوشی و اپلیکیشنها را میتوان از نظر مدیریت زمانی تنظیم کرد تا پس از بازهٔ مشخصی قفل شوند. بسیاری از پیامرسانها این امکان را دارند که بعد از مدت مشخصی صفحه قفل و دسترسی محدود شود.راهکار دیگر این است که گوشی را در جایی دور از چشم قرار دهیم، جایی که دسترسی به آن کمی دشوارتر باشد، تا میل و عطش استفاده کاهش یابد.اگر قرار است پدر و مادرها گوشی خود را در اختیار فرزندشان بگذارند، برای آن اسکرینتایم در نظر بگیرند تا بعد از چند دقیقه بازی، صفحه قفل شود. یا میزان شارژ باتری طوری باشد که بعد از چند دقیقه، شارژ تمام شود و استفاده محدود.بعضی از اپلیکیشنها هستند که میزان استفادهٔ شما از آن پیامرسان، بازی یا کلاً تلفن همراه را نشان میدهند و با توجه به آن میتوان با روشهای رفتاری منظم، کمکم برنامههایی که پرکاربردتر بوده یا بیشتر استفاده کردهایم، حذف یا برنامههای دیگری جایگزینش کنیم.تا حد ممکن، فعالیتهایی را در نظر بگیریم که نیازمند خروج از خانه باشند؛ فعالیتهایی متنوع، با شور و هیجان بیشتر و زمانبندی متفاوت، که هم لذت و شادی ایجاد کند و هم ما را از فضای گوشی و مجازی دور کند.
ببینیم بهجای استفاده از موبایل یا اپلیکیشنهای خاص برای دستیابی به اطلاعات، از چه روشهای دیگری میتوان استفاده کرد. امروزه افراد آنقدر به دفترچهٔ تلفن گوشی وابستهاند که هیچ شمارهای، حتی شمارهٔ نزدیکانشان را حفظ نیستند. آنقدر به اینترنت وابستهاند که مسئولیتی در خانه انجام نمیدهند یا همهٔ خریدهایشان را آنلاین سفارش میدهند.بنابراین وقتی اتفاقی مانند قطعی اینترنت، تغییر سرعت یا دیگر تحولات رخ میدهد، فرد احساس فریز شدن یا فلج شدن میکند. این نشان میدهد که برنامهریزی مناسبی نداشتهایم.فارس: آیا میتوان گفت کسانی که گوشی موبایل ابزار کارشان است و شغلشان اقتضا میکند مدام از گوشی و اینترنت استفاده کنند هم به نوعی دچار اعتیاد به فناوری هستند؟پهلواننشان: زمانی از رفتار اعتیادی صحبت میکنیم که عملکرد فرد در حوزههای مختلف دستخوش تغییر شود. اما اگر شغل فرد استفادهٔ مداوم از این ابزارها را میطلبد، این بهطور طبیعی اعتیاد محسوب نمیشود.اعتیاد را میتوان زمانی تشخیص داد که فرد اگر گوشی یا اینترنت در دسترسش نباشد، نتواند فعالیتهای شغلی خود، مانند خبرنگاری یا پژوهشگری را انجام دهد.بنابراین بهتر است در کنار استفاده از تکنولوژیها، منابع دیگر دستیابی به اطلاعات و منابع دستیابی به شادی و نشاط نیز تقویت شوند.این کار باعث میشود اگر روزی ابزار خاصی در دسترس نبود، فرد دچار چالش نشود. در مورد پژوهشگران و خبرنگاران، زمانی میتوان رفتار را اعتیادگونه تشخیص داد که فرد اگر ابزارها در دسترس نباشند، نتواند کارش را به شیوههای دیگر انجام دهد یا آنقدر به کار وابسته شود که فرصت انجام سایر فعالیتها و مسئولیتها را نداشته باشد. این دو نکته باید بررسی و از هم تمیز داده شوند.
فارس: بازیهای نامناسب چگونه میتوانند رفتار و خلقوخوی افراد را تغییر دهند؟پهلواننشان: بعضی از بازیهایی که کودکان یا نوجوانان بهواسطهٔ استفاده از تلفن همراه و فضاهای مشابه انجام میدهند، تیغ دولبه هستند؛ هم میتوانند محسناتی داشته باشند و هم میتوانند مضراتی به همراه داشته باشند.بسیاری از این بازیها بهخاطر معمایی یا مرحلهای بودنشان میتوانند مهارت حل مسئله را در کودک شکل دهند و بهخاطر گروهی انجام شدن، روحیهٔ ارتباط و همکاری را در بچهها تقویت کنند.اما به همان نسبت، بهدلیل هیجان کاذب و انرژی مازاد، کودک و نوجوان خیلی وقتها دوست دارد سرعت بازی بیشتر شود. حرکات دائمی کلیک کردن، خودش هیجانی را ایجاد میکند و به همراه جذابیتهای بصری موجود، میتواند به ترویج پرخاشگری منجر شود.همچنین اگر شاخصههای بازی بررسی نشده باشد و کودک یا نوجوان بازیای را انجام دهد که متناسب با سطح سنی او نیست، ورود اطلاعاتی که با فضای تحولی او همخوانی ندارد، میتواند مسائل روانشناختی بیشتری ایجاد کند. مانند تجربهٔ بلوغ پیش از موعد یا زودهنگام، اضطرابهای زیاد، رفتارهای عادتی مثل ناخن جویدن، یا مشکلات خواب مانند مقاومت در شروع خواب، وحشت و کابوسها، دندانقروچه، راه رفتن یا صحبت کردن در خواب.در بسیاری از موارد، این بازیها باعث میشوند کودک مهارتهای ارتباطی اجتماعی کمتری برای ارتباط با دوستانش داشته باشد؛ تا جایی که تمایلی به بیرون رفتن ندارد و ترجیح میدهد تمام وقت پای بازی باشد و از این طریق با دوستان جدیدی که ماهیت و هویتشان مشخص نیست، ارتباط برقرار کند.
پس توصیه میکنیم شاخص سنی بازیهای مختلف که عددهای ثابتی دارند، حتماً بررسی شود. خانوادهها میتوانند برای تشخیص اینکه این بازیها متناسب با سطح تحولی و شناختی کودکشان هستند یا نه، آن عدد را جستوجو کنند و از محتوای بازی اطلاع پیدا کنند.اگر بازی از شاخصههای مثبت برخوردار باشد، حتی میتوانند گاهی خودشان همراه با کودک یا نوجوان بازی کنند؛ تا کمتر نیاز باشد کودک با دوستان یا افرادی که ماهیت و هویتشان مشخص نیست، ارتباط برقرار کند.#اعتیاد_به_فضای_مجازی#وابستگی_دیجیتال#سلامت_روان_نوجوانان#مدیریت_زمان_موبایل#سبک_زندگی_دیجیتالمطالب مشابه را از صفحهٔ زندگی خبرگزاری فارس دنبال کنید.
08:03 - 6 بهمن 1404
93 پاسخ
@MARajai6 بهمن 1404در پاسخ بهبه نظرم انتشار این گزارش پس از 20 روز قطعی اینترنت کار عاقلانهای نیست.و اینکه با شناختی که از کاربران دارم، این گزارش را همه حتی آن چند میلیونی که کسب و کارشان اینترنتی بوده است و زیان زیادی دیدهاند به خودشان نسبت میدهند و خواهند گفت: مرد حسابی 20 روز اینترنت را قطع کردهاید و حالا میگویید چرا…نمایش بیشتر
@user1768338037766 بهمن 1404در پاسخ بهوابستگی چیه چرت چرا مینویسی اونیکه کارش با فضایه مجازیه ازش درامد داره یا اون دانشجویی که درسو پروژه داره باید چیکار کنه هر مطلبی خو نمینویسن تف به شرفت
@user1769359020136 بهمن 1404در پاسخ بهبهجای ترویج شبهعلم سعی کن بفهمی که امنیت فقط مربوط به تیر و تفنگ نیست، مربوط به اعتماد اجتماعی هم هست.بسیاری از افراد و شرکتها میلیونها نفرساعت روی سایت و حسابهای اجتماعیشون کار کردن، برای سئو هزینه دادن، برای بالااومدن صفحهشون جون کندن، برای اپلای به دانشگاههای خارجی عمرشون رو گذاشتن و...
@user17091000775508143726 بهمن 1404در پاسخ بهاین همه تحلیل نوشتید که روند تکامل طبیعی انسان رو که ناخوداگاه خیلی جاها با روتین کردن جواب به خیلی نیازها اتفاق میفته رو بهش بگید اعتیاد. همه چیز اعتیاده پس.نیاز به خواب. آب و اکسیژن. غذا حتی. دلیل نمیشه چون نقشش توو زندگی الان زیاد شده پس حتما اعتیاده و کاملا نفی میکنیمش. ماله کشی هم حدی داره.
@user1768842114276 بهمن 1404در پاسخ بهتروخدا ببین. عقل و فهمشون فقط به فضای مجازی میرسه. ما حالا حالاها درگیر این تفکرات عقب مونده هستیم. وقتی زبان ها بجای مغزها کشور رو اداره میکنند میشه این تحلیل ها.
@Fgsfs6 بهمن 1404در پاسخ بهنمیدونم اینایی که باهاشون مصاحبه میکنید چطور پیدا میکنید🗿🤦🏻یکی پیدا نمیکنید دوتا چیز درست بگه؟
@imneda6 بهمن 1404در پاسخ بهتموم شد؟ تاثیرگذار بود... حالا اون اینترنت وصل کنین ملت بتونن نون دربیارن
@Nady0216 بهمن 1404در پاسخ بهبرید ترک کنید جانم ، خوب نیست جوان در این سن و سال به تخت فارس ببندنش با مقاله جانورشناسی و روانشناسی و .. ترکش بدنخودتون برید ترک کنید
@user1768511356946 بهمن 1404در پاسخ بهلطفا حمایتمون کنین https://farsnews.ir/user176851135694/1768894648377486482تسریع در تبدیل وضعیت کارکنان قراردادی به پیمانیمطالبهتسریع در تبدیل وضعیت کارکنان قراردادی به پیمانی
با هدف تأمین امنیت شغلی کارکنان زحمتکش قراردادی دارای شناسه کارکنان دولت و مورد تأیید سازمان اداری و استخدامی کشور، درخواست میشود فرآیند تبدیل وضعیت این کارکنان از قراردادی به پیمانی، که بار مالی برای دولت ندارد و با آزمون وارد وزارتخانه شدهاند، هر چه سریعتر انجام شود. این موضوع علیرغم گذشت چندین سال هنوز در پیچ و تاب مجلس معطل مانده و شایسته رسیدگی فوری است.
وزارت علوم و سازمان سنجش، وزارت کار، رفاه و تأمین اجتماعی، وزارت کار و وزارت دادگستری، دولت و وزارت بهداشت، وزارت جهاد کشاورزی، وزارت صنعت، معدن وتجارت، وزارت میراث فرهنگی و گردشگری، وزارت توانیر، وزارت کار، تعاون و امور اجتماعی، وزارت بهداشت
1000پیگیری از مسئول مربوطه10٬000پیگیری از عالی ترین مسئولنمایش گزارش
@user1768382464956 بهمن 1404در پاسخ بهکاش خبرنگارهای فارس دو واحد پررو و وقیح نباشیم رو پاس می کردن
@Hamid_H6 بهمن 1404در پاسخ بهواقعا خجالت آوره من تمام پروژه هام با اینترنت است ،تمام حقوق من که زندگی 5 نفر را میگذرونه قطع شده دسترسی به بازارهای جهانی برای معامله گران قطع . همه را یه مشت معتاد زنجیره ای دیدی ؟تازه دعوت به آرامش هم میکنی ، میخوای من شماره کارت میدم ،تو حقوق من را بده تا نت وصل بشه ، نظرت چیه ؟
@user1768372096346 بهمن 1404در پاسخ بهبا این استدلال به اب و برق و فاضلاب و حمام و ...اعتیاد داریم ازمون بگیرن عصبی میشیم.رفتید سراغ علائم استفاده سو از اینترنت رو کردید پیرهن عثمون هر وسیله ای میتونه سو استفاده بشه.یکم شعور داشته باشید
@user1768373496156 بهمن 1404در پاسخ بهمقاله نوشتم فرستادم برای machine learning از springer . مودم مبین نت دارم بجز فارس و تسنیم و... هیچی باز نمی شه .بعد موندم چجوری به Michelangelo Ceci که سردبیر هست توضیح بدم در سال 2026 اینترنت ندارم . الان انتظار داری عصبی نباشم ؟ الان هم یکی میگه بفرست برای ژورنال داخلی
@Saeed_alef6 بهمن 1404انتخاب تیتر و متن ابتدایی باید اشاره می شد که مطلب مربوط به استفاده های غیر کاری و ضروری(مثل بازی و پرسه زنی اینترنتی) هست. عصبانیت برخی هم بخاطر نیازهای ضروریشون هست، این هم باید درک بشه
@user17091000145504356346 بهمن 1404بیست روزه اینترنت قطعه نه تنها به عوارض این قطعی توجهی نمیشه بلکه نه کسی اون رو گردن میگیره ونه کسی توضیح شفافی به مردم میده این وضعیت فعلی میتونه نارضایتی پنهانی شدیدی رو ایجاد کنه که قطعا خیلی از اعتراض به گرانی خطرناک تره و متولیان این امر باید این رو متوجه باشن