احسنت🙂
نون چربی، غذای ظهر روز بعد عروسی دزفولیها
حیاط خانه پدری داماد از صبح زنده است و همه در تکاپوی تهیه نون چربی. رسمی قدیمی که ما دزفولیها خوب میشناسیم و میدانیم اگر درست برگزار شود، یعنی عروسی سر جایش است.
به گزارش فارس از دزفول، ظهر روز بعد عروسی است. هنوز مهمانی تمام نشده و صدای ساز و دهلِ شب گذشته در حال و هوای همه مانده است اما حیاط خانه پدری داماد از صبح زنده است و همه در تکاپوی تهیه نون چربی.رسمی قدیمی که ما دزفولیها خوب میشناسیم و میدانیم اگر درست برگزار شود، یعنی عروسی سر جایش است.من از صبح اینجا هستم. از همان وقتی که نخودها را آوردند. نخودهایی که از شب قبل در آب خیس خوردهاند. لگنهای بزرگ گوشه حیاط چیده شده و کنارشان سنگهایی گذاشتهاند با سطح زبر؛ سنگهایی که معلوم است سالها فقط برای همین کار استفاده شدهاند. نخودها را روی سطحی میریزند و سنگ را رویشان میکشند. پوست نخودها جدا میشود و نخود، لپه میشود. کاریست وقتگیر، اما کسی عجله ندارد.چند نفر دور هم نشستهاند. یکی نخود میآورد، یکی پوستها را جدا میکند، یکی لگن را جابهجا میکند. حرف هست، خنده هست، خاطره هست. هرکس چیزی از عروسیهای قدیم یادش میآید.
۱۳ MB
آنطرفتر، گوسفندی که شب گذشته و در مراسم عروسی، هنگام ورود عروس و داماد به خانه سپید بختشان جلوی پایشان قربانی شده، حالا تکهتکه شده و گوشتش داخل دیگهای بزرگ ریخته شده است. هیچ روغنی به این غذا اضافه نمیشود. نون چربیِ عروسی فقط با چربی خودش درست میشود؛ با دنبه همان گوسفند.دنبهها آرامآرام آب میشوند و گوشت در همان چربی میپزد.
وقتی گوشت روی آتش میافتد، نوبت زعفران است. زعفران را کم نمیریزند. زعفران فراوان به دیگ میدهند تا آبگوشت، حسابی زردِ زعفرانی شود؛ خوشرنگ، خوشعطر. بوی زعفران که با بوی گوشت و دنبه قاطی میشود، فضا را پر میکند. از همان بو میفهمی که این غذا، غذای معمولی نیست.نخودهای لپهشده هم کمکم به دیگ اضافه میشوند. گوشت و نخود با هم میپزند و آبگوشت جان میگیرد. همهچیز آرام جلو میرود. کسی عجله نمیکند. نون چربی باید وقت خودش را طی کند.
وسط همین کار، صدا بلند میشود. آواز محلی دزفولی. یکی شروع میکند و بقیه همراهی میکنند. آوازها ریتم دارند، کار را جلو میبرند. صدا، بخشی از مراسم است؛ همانقدر مهم که دیگ و آتش. نون چربی بدون آواز محلی، انگار چیزی کم دارد.ظهر که نزدیک میشود، دیگها به نقطهی آخر میرسند. گوشت پخته، نخود جاافتاده و آبگوشت، زردِ زعفرانی و خوشعطر، آماده است. حالا نوبت مهمترین بخش میرسد؛ جایی که نون چربی شکل نهاییاش را میگیرد.نونها تکه نمیشوند. اینجا هر نان، برای یک نفر است. نانها را درسته میآورند؛ نانهای محلی که جان دارند و میتوانند آبِ غذا را به خودشان بگیرند. سینیهای بزرگ را وسط میگذارند. توی هر سینی، از آبِ آبگوشت میریزند. بعد نان را درسته داخل سینی میگذارند و با همان آبِ آبگوشت، هر دو طرف نان را خیس میکنند. نان باید خوب خیس بخورد، اما وا نرود.وقتی نان خیس شد، نوبت گوشت و نخود است. یک تکه گوشتِ پخته و مقداری نخودِ جاافتاده لای نان گذاشته میشود. این میشود سهم یک نفر. نه کم، نه زیاد. هر نان، یک غذاست؛ کامل، مقوی، حسابشده.نون چربی همینطور سرو میشود؛ ساده، بیتزئین، اما پرمعنا.
۴ MB
حالا که نگاه میکنم، میبینم خیلی از این رسمها کمرنگ شدهاند. اما هنوز هم وقتی نون چربی درست میشود، همه میفهمند پای یک عروسی اصیل دزفولی در میان است. رسمی که از دل زندگی آمده؛ از دل جمع.نون چربیِ روز عروسی، غذاییست که با دستهای زیاد درست میشود. با نخودِ لپهشده، با گوشت گوسفند قربانی، با زعفران فراوان، با آواز. شاید به همین دلیل است که مزهاش همیشه فرق دارد. این غذا فقط ترکیب نان و آبگوشت نیست؛ ترکیب خاطره و رسم و هویت است.ظهرِ روز بعد از عروسی، نون چربی بهانهای میشود برای زنده نگه داشتن آیینهای قدیمی. غذایی که بیش از آنکه یک خوراک باشد، بخشی از فرهنگ دزفول است؛ فرهنگی که هنوز با دیگهای بزرگ و آوازهای محلی زنده است.#نون_چربیخبرهای دست اول #خوزستان را اینجا بخوانید@khuzestan
13:04 - 13 بهمن 1404
3 پاسخ
@user170910005846158278417 بهمن 1404در پاسخ به وگزارش فوق العاده جذاب واقعا دلخواستنی!!کاش فارس متمرکز این بخشهای فرهنگی غنی با هارمونی های بسیار دوست داشتنی بیشتر بشود و کاش این مدل گزارشها در یک سرفصل جداگانه آشپزی محلی یا فرهنگ محلی هم پین بشوند تا براحتی قابل دسترسی بشوند..انصافا عطر گوشت و نخود زعفرانی نون چربی مستمان نمود با اینکه تا حا…نمایش بیشتر