تماشاگر یا کنشگر؟

✍️محمدمهدی ماندگاری▫️جامعه اسلامی فقط به انسانی نیاز ندارد که اهل عبادت باشد و فقط به انسانی نیاز ندارد که به مردم خدمت کند؛ بلکه به انسانی نیاز دارد که نسبت به وضعیت جامعه نیز احساس مسئولیت کند. ممکن است کسی اهل نماز و عبادت باشد و در زندگی شخصی خود نیز انسان خدمتگزاری باشد، اما وقتی با فساد، ظلم، انحراف و منکر مواجه می‌شود، سکوت کند و بگوید «به من مربوط نیست». چنین انسانی هنوز به همه ابعاد تربیت اسلامی نرسیده است. در منطق قرآن، انسان مؤمن فقط مسئول خودش نیست؛ نسبت به محیط و جامعه‌ای که در آن زندگی می‌کند نیز مسئولیت دارد.▫️اینجاست که امر به معروف و نهی از منکر معنا پیدا می‌کند. قرآن پس از «أقاموا الصلاة» و «آتوا الزکاة»، از «أمروا بالمعروف و نهوا عن المنکر» سخن می‌گوید. یعنی انسان تربیت‌شده در جامعه اسلامی، هم رابطه خود را با خدا اصلاح می‌کند، هم دست دیگران را می‌گیرد و هم برای اصلاح فضای اجتماعی مسئولیت می‌پذیرد. او نمی‌تواند بگوید «من خودم خوبم، دیگران هر کاری می‌خواهند بکنند». دینداری در منطق قرآن، انسان را از جامعه جدا نمی‌کند؛ بلکه او را نسبت به جامعه مسئول‌تر می‌کند.▫️امر به معروف و نهی از منکر در این نگاه، صرفاً یک تذکر زبانی نیست؛ بلکه نشانه یک روحیه مسئولیت‌پذیر و اصلاح‌گر است. انسان باید معروف را بشناسد، منکر را تشخیص دهد، نسبت به آن حساس باشد و در حد توان خود برای اصلاح شرایط اقدام کند. بنابراین تربیت اسلامی نباید فقط به این سؤال پاسخ دهد که «من چگونه آدم خوبی باشم؟»؛ باید انسان را به این سؤال هم برساند که «برای خوب‌شدن جامعه چه مسئولیتی دارم؟»
▫️این همان نقطه‌ای است که مجاهدت شکل می‌گیرد. مجاهد کسی است که در مسیر حق، هزینه مسئولیت خود را می‌پذیرد و در برابر مانع کنار نمی‌کشد. او راحتی شخصی خود را تنها معیار تصمیم‌گیری قرار نمی‌دهد. اگر جایی نیاز به دفاع از حق باشد، دفاع می‌کند؛ اگر جایی نیاز به روشنگری باشد، روشنگری می‌کند؛ اگر جایی نیاز به اصلاح باشد، برای اصلاح قدم برمی‌دارد و اگر در برابر معروف و منکر وظیفه‌ای بر عهده او باشد، خود را کنار نمی‌کشد.▫️از این منظر، مجاهدت ادامه طبیعی عبودیت و خدمت است. کسی که واقعاً عبد خدا شده، فرمان خدا را جدی می‌گیرد؛ و کسی که حقیقتاً خادم خلق است، نسبت به رنج، انحراف و آینده مردم بی‌تفاوت نمی‌ماند. بنابراین وقتی این دو در انسان شکل گرفت، نمی‌تواند نسبت به باطل و منکر بی‌تفاوت باشد. عبودیت به او جهت می‌دهد، خدمت او را به مردم پیوند می‌زند و مجاهدت باعث می‌شود برای حفظ و اصلاح این مسیر کنشگر باشد.▫️به همین دلیل، نظام تعلیم و تربیت اسلامی نباید صرفاً انسان‌هایی تربیت کند که خوب زندگی می‌کنند؛ باید انسان‌هایی تربیت کند که بتوانند برای خوب‌شدن زندگی دیگران و اصلاح جامعه نیز نقش‌آفرینی کنند. تفاوت مهمی است میان انسانی که فقط از فساد دوری می‌کند و انسانی که در حد توان خود برای مقابله با فساد و گسترش خیر تلاش می‌کند؛ میان کسی که خودش اهل معروف است و کسی که برای گسترش معروف در جامعه احساس مسئولیت می‌کند.
▫️پس اگر سه مأموریت را کنار هم قرار دهیم، تصویر کامل‌تری از انسان مطلوب به دست می‌آید: عبد خدا، خادم خلق و مجاهد در مسیر حق. عبد خدا بودن، رابطه انسان با مبدأ را اصلاح می‌کند؛ خدمت به خلق، رابطه او با مردم را سامان می‌دهد؛ و مجاهدت، رابطه او با جامعه و جریان حق و باطل را فعال می‌کند. انسان تراز، نه در خودش متوقف می‌شود و نه در عبادت شخصی و خدمت فردی؛ بلکه از خودش عبور می‌کند و برای ساختن جامعه‌ای که در آن معروف اقامه و منکر مهار شود، مسئولیت می‌پذیرد.▫️از همین‌جا می‌توان فهمید که تربیت مجاهد، تربیت انسان خشن یا صرفاً مبارز نیست؛ تربیت انسانی است که «بی‌تفاوت» نیست. انسانی که درد جامعه را می‌فهمد، نسبت به حق حساس است، منکر را می‌شناسد، اهل اقدام است و برای انجام مسئولیت خود منتظر نمی‌ماند که دیگران کاری بکنند. چنین انسانی وقتی در هر جایگاهی قرار می‌گیرد، آن جایگاه را به فرصتی برای تحقق مأموریت الهی تبدیل می‌کند.▫️بنابراین، اگر مسجد، مدرسه، دانشگاه، خانواده، هیئت، موکب و دیگر نهادهای تربیتی بخواهند مأموریت خود را کامل انجام دهند، باید علاوه بر تربیت انسانِ اهل عبادت و انسانِ اهل خدمت، انسانِ مسئول و مجاهد نیز تربیت کنند؛ انسانی که وقتی با یک مسئله اجتماعی مواجه می‌شود، نمی‌پرسد «چه کسی باید کاری بکند؟»، بلکه ابتدا از خود می‌پرسد: «من در برابر این مسئله چه وظیفه‌ای دارم؟» این همان نقطه‌ای است که تربیت، از ساختن یک فرد خوب فراتر می‌رود و به ساختن یک انسان اثرگذار و جامعه‌ساز می‌رسد.#تربیت_اسلامی#انسان_تراز#عبودیت#خدمت_به_خلق#مجاهدت#مسئولیت_اجتماعی#امر_به_معروف#نهی_از_منکر#جامعه_سازی#خودسازی#تربیت#فرهنگ_اسلامیhttps://eitaa.com/joinchat/2804678658Ce3b4c9dabc
12:03 - 7 سپتامبر 2026

3 بازنشر6 واکنش
140٫9k بازدید



11 پاسخ

تصویر نمایه‌ی ‌FARSKHABAR2‌
@FARSKHABAR22 روز پیش
در پاسخ به
برتری نسل Z ایران بر حکمرانی / ایرانی بودن سخت استhttps://farsnews.ir/FARSKHABAR2/1788773438692595723
تصویر نمایه‌ی ‌FARSKHABAR2‌
FARSKHABAR2

@FARSKHABAR2  •  2 روز پیش

برتری نسل Z ایران بر حکمرانی / ایرانی بودن سخت است

تهاجم 12 روزه خرداد و تهاجم اسفند 1404 تاکنون که خسارات بسیار بزرگی برای ایرانیان داشت، نشان داد که ریشه شکاف شهروندان و حاکمیت، شورش نسل زد علیه حکمرانی و... را نبایست تنها در شکاف نسلی جستجو نمود و بخش مهم این شکاف سیاسی و فرهنگی، نارضایتی و بیزاری شهروندان ریشه در ناتوانی یا کژفهمی حکمرانی از برس…
نمایش بیشتر

نمایش گزارش


@user1777824001332 روز پیش
در پاسخ به
سلام.خداقوت

@user1788774277301 روز پیش
در پاسخ به
پرتاب شدم

@user1788774659211 روز پیش
در پاسخ به
پس اینگونه بود و نمیدانستیم

@user1788774394571 روز پیش
در پاسخ به
جدی میفرمایین؟!

@user1786306321691 روز پیش
در پاسخ به
جلوی دولت را بگیرید کشور را نابود نکنه

@Khashmeirani1 روز پیش
پس‌شما که منبر دارین چرا به بانکهایی که مثل نقل و نبات نزول میدن و نزول می‌گیرن، هیچی‌نمیگین؟!؟!؟مگه قرآن نگفته ربا جنگ‌با خداست!البته شاید چون واسه زکات و خمس باید شماره حساب بانکی به مردم داد، مصلحت اینه که به بانک‌ها کسی کاری نداشته باشه!!!

تصویر نمایه‌ی ‌محمد‌
@Mohamad1101 روز پیش
در پاسخ به
واعظان کاین جلوه در محراب و منبر می‌کنندچون به خلوت می‌روند آن کار دیگر می‌کنندمشکلی دارم ز دانشمند مجلس بازپرستوبه فرمایان چرا خودتوبه کمترمی‌کنندگوییا باور نمی‌دارند روز داوریکاین همه قلب و دغل در کار داور می‌کنندیا رب این نودولتان را با خر خودشان نشانکاین همه ناز ازغلام ترک و استر می‌کنند

تصویر نمایه‌ی ‌اخبار آذربایجان‌
@azarbyjannews1 روز پیش
در پاسخ به
خداوند به قلم شما برکت بدهداز رسانه ماهم حمایت کنید :https://farsnews.ir/azarbyjannews/1788788664855223003
پالت از حمل کالا حذف می‌شود؟ طرح جدید یک مخترع مرندی برای تغییر بسته‌بندی صنعتی

نمایش گزارش


تصویر نمایه‌ی ‌مستند در برابر تاریکی‌
@AgainstDarkness1 روز پیش
.irاستاد ‎@Mandegari_Mahdi امیدواریم این مستند مهم را ببینید

زمان دیدن مستند «رمزگشایی از برنامه دجّال» رسید

جهت آشنایی دقیق با چیستی امثال ترامپ و چرایی اقداماتشان از جمله اغتشاش‌سازی‌ها، کودک‌کشی‌ها، فلسفه آتش‌زدن مساجد و کلیسا، دین‌زدایی و غیره و بویژه نقشه راه دشمن در آینده جهان از جمله در ایران از دوره بوش تا ترامپ، توصیه می‌شود حتما مستند فوق‌العاده ۱۷قسمتی رمزگشایی از برنامه دجّال را ببینید.این اث…
نمایش بیشتر

تصویر نمایه‌ی ‌مشهدی‌
وقتی هوشمندانه فکر کنیم ماهیت رفتار نیست که تعیین کننده انتخاب است بلکه بازتاب رفتار است که تصمیم گیرنده را به بروز رفتارهای مختلف ترغیب می کند. بایستی سنجید و ارزیابی کرد که هزینه-فایده کنشگری می چربد به هزینه - فایده تماشاگری