پاسخ به یک شبهه روایی؛ بیماری کودک کفاره گناهان والدین است؟
روایت «بیماری کودک، کفارهای برای والدین اوست» به معنای مجازات کودک به دلیل گناهان پدر و مادر نیست؛ بلکه بر امکان کفاره شدن رنج و سختی این بیماری برای والدین دلالت دارد.
به گزارش خبرنگار گروه حوزه و دانشگاه خبرگزاری فارس، روایتی از امیرالمؤمنین(ع) درباره بیماری کودک و کفاره بودن آن برای والدین، ممکن است در نگاه نخست این تصور را ایجاد کند که فرزند به دلیل گناهان پدر و مادرش گرفتار بیماری شده است؛ اما بررسی دقیق روایت نشان میدهد میان «کفاره بودن» و «مجازات شدن» تفاوت اساسی وجود دارد.برخی از آیات و روایات ممکن است در نگاه نخست، پرسشها و حتی شبهاتی را در ذهن ایجاد کنند؛ اما توجه به دقیقترین معنای واژگان و مقصود روایت، میتواند مانع شکلگیری برداشتهای نادرست شود.یکی از این موارد، روایتی از امیرالمؤمنین(ع) درباره بیماری کودک است که در آن آمده است: «فِی الْمَرَضِ یُصِیبُ الصَّبِیَّ، کَفَّارَةٌ لِوَالِدَیْهِ»؛ یعنی بیماریای که به کودک میرسد، کفارهای برای پدر و مادر اوست. این روایت در کتاب «الکافی» جلد ششم، صفحه ۵۲ نقل شده است.اما این روایت دقیقاً چه میگوید؟ آیا معنایش این است که اگر پدر و مادری گناه کنند، خداوند فرزند آنها را بیمار میکند تا والدین مجازات شوند؟ آیا کودک باید تاوان گناه دیگران را بپردازد؟پاسخ منفی است؛ زیرا در اینجا یک تفاوت مهم میان دو مفهوم «کفاره» و «مجازات» وجود دارد که بیتوجهی به آن میتواند معنای روایت را کاملاً تغییر دهد.کفاره به معنای مجازات نیستوقتی در روایت گفته میشود بیماری کودک میتواند «کفاره» والدین باشد، به این معنا نیست که بیماری کودک به دلیل گناه والدین ایجاد شده یا خداوند فرزند را به خاطر گناه پدر و مادر مجازات کرده است.روایت حتی نمیگوید هر کودکی که بیمار میشود، حتماً والدین گناهکاری دارد و بیماری او نتیجه اعمال پدر و مادرش است.
مضمون روایت را باید اینگونه فهمید که اگر کودکی دچار بیماری و رنج شد، این اتفاق ناخواسته میتواند برای والدین او آثار معنوی داشته باشد. پدر و مادر در مسیر بیماری فرزند با نگرانی، مراقبت، بیخوابی، هزینه، فشار روحی و تحمل سختی مواجه میشوند و صبر و تحمل این رنج میتواند زمینهای برای پاداش و کفاره برخی گناهان آنان باشد.بنابراین، میان این دو گزاره تفاوت اساسی وجود دارد: «کودک به دلیل گناه والدین بیمار شده است» و «بیماری کودک و رنجی که والدین در تحمل و مراقبت از او متحمل میشوند، میتواند برای والدین کفاره باشد.» روایت، گزاره دوم را بیان میکند، نه اول را.کودک تاوان گناه والدین را نمیدهدبرای فهم بهتر این موضوع، باید اصل دیگری را که قرآن کریم بیان کرده است نیز در نظر گرفت. خداوند در آیه ۱۸ سوره فاطر میفرماید: «وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَی»؛ هیچکس بار گناه دیگری را بر دوش نمیکشد.بر اساس این اصل قرآنی، کودک به دلیل گناه پدر یا مادرش مجازات نمیشود و نمیتوان بیماری او را به عنوان مجازات الهی برای والدین معرفی کرد.از همین رو، اگر کودکی بیمار شد، نمیتوان به پدر و مادر او گفت: «حتماً گناهی کردهاید که فرزندتان بیمار شده است.» چنین برداشتی نه تنها از روایت مورد بحث به دست نمیآید، بلکه با اصل روشن قرآن درباره مسئولیت فردی انسانها نیز سازگار نیست.رنجی که میتواند به فرصت تبدیل شودنکته اصلی روایت این است که یک رنج ناخواسته، لزوماً به معنای مجازات نیست. ممکن است حادثهای برای انسان اتفاق بیفتد که خود او در ایجاد آن نقشی نداشته باشد، اما نحوه مواجهه با آن، صبر و تحملش و سختیهایی که در این مسیر متحمل میشود، برای او آثار معنوی داشته باشد.
در مورد بیماری کودک نیز، خود کودک ممکن است هیچ تقصیری نداشته باشد؛ اما والدین او در این شرایط باید از فرزند مراقبت کنند، نگرانی و اضطراب او را تحمل کنند، شبهای زیادی را بیخوابی بکشند و هزینههای مختلفی را متحمل شوند. این مجموعه سختیها و صبر در برابر آن میتواند برای آنان زمینه پاداش و کفاره باشد.بنابراین، نباید از روایت بیش از آنچه در آن آمده برداشت کرد. روایت نمیخواهد علت بیماری کودکان را گناهان والدین معرفی کند؛ بلکه از امکان تبدیل یک رنج و سختی به «کفاره» برای والدین سخن میگوید.به بیان دیگر، بیماری کودک یک رنج است، اما تحمل این رنج میتواند برای والدین ثواب و کفاره به همراه داشته باشد؛ نه اینکه بیماری کودک مجازات گناه والدین باشد.از این منظر، شبهه اصلی زمانی شکل میگیرد که «کفاره برای والدین» با «مجازات کودک به خاطر والدین» یکی گرفته شود؛ در حالی که این دو مفهوم کاملاً متفاوتاند.پس پاسخ به این پرسش که «بیماری کودک کفاره گناهان والدین است؟» این است که روایت، بیماری کودک را به عنوان مجازات گناهان والدین معرفی نمیکند؛ بلکه رنج و سختی ناشی از بیماری فرزند میتواند برای والدین، در صورت صبر و تحمل، جنبه کفاره داشته باشد.در نتیجه، نه میتوان کودک بیمار را گناهکار دانست، نه بیماری او را نشانه گناه والدین تلقی کرد و نه هر بیماری کودک را به خطای پدر و مادر نسبت داد. آنچه روایت بر آن تأکید دارد، میتواند معنایی متفاوت و امیدبخش داشته باشد: رنجی که ناخواسته وارد زندگی انسان میشود، میتواند با صبر و تحمل، به فرصتی برای پاداش و جبران تبدیل شود.پایان پیام/#رنج_والدین#فرزند#شبهه 21:07 - 20 شهریور 1405