در کشوری مثل ایران با چندین زبان چرا اسمش را نگذاشتند روز شعر و ادب؟ خود شهریار حیدربابایش جهانی است مگر میراث فضولی، نسیمی و... متعلق به ایران نیست؟ شعر و مرثیه شیعه با قدمت چند صد ساله مثلا به زبان ترکی مگر میراث ایران نیست؟
افراد دیگری که نزدیک بود جای شهریار را بگیرند
وقتی قرار شد برای «روز شعر و ادب فارسی» یک مناسبت در تقویم رسمی کشور تعیین شود، نام شهریار تنها گزینه روی میز نبود؛ فردوسی، سعدی و نیما نیز هرکدام از زاویهای میتوانستند صاحب این عنوان باشند، اما در نهایت ۲۷ شهریور به نام شهریار ثبت شد.
گروه کتاب و ادبیات خبرگزاری فارس: ۲۷ شهریورماه، سالروز درگذشت محمدحسین شهریار، بیش از دو دهه است که در تقویم رسمی کشور با عنوان «روز شعر و ادب فارسی» ثبت شده؛ مناسبتی که از همان ابتدا با انتقادهایی همراه شد. ماجرا به سال ۱۳۸۱ بازمیگردد؛ زمانی که علیاصغر شعردوست، نماینده وقت تبریز در مجلس، پیشنهاد کرد روز درگذشت شهریار به عنوان روز شعر و ادب فارسی در تقویم ثبت شود. این پیشنهاد در شورای فرهنگ عمومی و شورای عالی انقلاب فرهنگی تصویب شد، اما انتشار آن با واکنشهایی در میان شاعران و اهالی ادبیات همراه شد.مهمترین انتقاد این بود که چرا برای عنوانی به گستردگی «روز شعر و ادب فارسی»، نام یک شاعر خاص انتخاب شده است. منتقدان میگفتند شعر فارسی تنها به یک چهره محدود نمیشود و در میان شاعران کلاسیک، فردوسی، سعدی، حافظ و مولانا جایگاهی دارند که نمیتوان به آسانی از کنار آنها گذشت. اصغر دادبه، پژوهشگر و استاد دانشگاه، از جمله منتقدان این انتخاب است. او با وجود تأکید بر اینکه شهریار شاعری بزرگ، ایراندوست و صاحب شعرهای ارزشمند است، معتقد است «روز شعر و ادب فارسی» پیش از هر کس باید به فردوسی اختصاص پیدا میکرد و اگر قرار نبود فردوسی انتخاب شود، سعدی گزینه بعدی بود. دادبه حتی معتقد است انتخاب روز درگذشت شهریار برای این مناسبت درست نبوده و اگر خود شهریار نیز زنده بود، احتمالاً به چنین انتخابی اعتراض میکرد.
اکبر اکسیر، شاعر و طنزپرداز، نیز در همین چارچوب گفته است که شهریار را در میان شاعران آذربایجان «شهریار شعر» میداند، اما معتقد است عنوان شاعر ملی باید به فردوسی اختصاص پیدا کند؛ چراکه به تعبیر او، فردوسی نقش بنیادیتری در زبان و هویت فارسی داشته است.منتقدان دیگری نیز از زاویهای متفاوت به موضوع نگاه کردند. آنها معتقد بودند اگر قرار باشد از میان شاعران معاصر، یک روز به شعر فارسی اختصاص پیدا کند، نیما یوشیج انتخاب مناسبتری است؛ چراکه نیما با دگرگون کردن ساختار شعر فارسی و پایهگذاری شعر نو، نقطه عطفی در ادبیات معاصر ایجاد کرد. از این منظر، شهریار اگرچه غزلسرایی برجسته بود، بیشتر ادامهدهنده سنت شعر کلاسیک به شمار میرفت و به اندازه نیما در تحول شعر معاصر نقش نداشت.با این حال، همه منتقدان انتخاب شهریار را به معنای کمارزش دانستن شعر او نمیدانند. حتی اصغر دادبه نیز تأکید دارد که شهریار شاعر بزرگی است و شعرهای ایراندوستانه فراوانی دارد. در سوی دیگر، مدافعان این نامگذاری تأکید میکنند که اساساً در سال ۱۳۸۱ قرار نبود «شاعر ملی» انتخاب شود. اصغر فردی، پژوهشگر و از نزدیکان شهریار، در یادداشتی که درباره این موضوع نوشته، معتقد است منتقدان از ابتدا صورت مسئله را اشتباه فهمیدهاند. از نگاه او، مسئله این بود که شعر و ادب فارسی، با وجود اهمیت کمنظیرش در فرهنگ ایران، در تقویم رسمی کشور روز مشخصی نداشت و باید مناسبتی برای آن تعیین میشد.
فردی همچنین استدلال میکند که بسیاری از شاعران بزرگ کلاسیک، تاریخ دقیق تولد یا وفات مشخصی ندارند و از سوی دیگر، برای برخی از چهرههایی مانند فردوسی، سعدی و حافظ مناسبتهای جداگانهای در تقویم وجود دارد. بنابراین انتخاب یک شاعر معاصر میتوانست راهی برای توجه به ادبیات روزگار معاصر باشد. او شهریار را نیز از شناختهشدهترین و محبوبترین شاعران معاصر میداند و معتقد است انتخاب او الزاماً به معنای برتری دادن وی بر دیگر شاعران نیست.اسماعیل امینی، شاعر و پژوهشگر ادبی، نیز اساس مقایسه شاعران برای تعیین «بهترین» یا «برترین» را محل اشکال دانست. به گفته او، شهریار یکی از چهرههای شاخص شعر معاصر ایران است، اما نامگذاری یک روز به نام او به معنای برتری او بر نیما، شاملو، اخوان، فروغ یا دیگر شاعران نیست. از نگاه امینی، مخالفتهای افراطی با این نامگذاری گاهی از مرزبندیهای قومی، سیاسی و فرهنگی ناشی شده و اصل مسئله را به حاشیه برده است.در این میان، علیاصغر امیرشعردوست، پیشنهاددهنده این نامگذاری، نیز گفته بود که هدف اصلیاش جبران خلأ موجود در تقویم رسمی و اختصاص یک روز به شعر و ادب فارسی بوده است. با گذشت بیش از دو دهه، اختلاف بر سر این انتخاب همچنان گاه مطرح میشود. اختلاف اصلی هم بر سر این است که آیا «روز شعر و ادب فارسی» باید نماد یک شاعر مشخص باشد یا فرصتی برای گرامیداشت کلیت میراث شعر فارسی؛ و اگر قرار است نام یک شاعر بر این روز قرار گیرد، چه کسی شایستگی بیشتری برای نمایندگی این عنوان دارد.#شعر #روز_شعر_و_ادب #شهریار #ادبیات
09:13 - 16 سپتامبر 2026
2 بازنشر
35k بازدید
2 پاسخ
@user17091003234269653482 روز پیشدر پاسخ بهسلام. در اینکه شهریار شاعر بزرگی هست شکی نیست. با اشعار حیدر بابا . و علی ای همای رحمت . و .......؟ ولی چون روز شعر و ادب زبان پارسی نامگذاری شده باید فردوسی را انتخاب میکردیم که زبان فارسی را زنده کرد. ولی اگر فقط روز شعر و ادب بود شهریار اشکال نداشت