روایت رهبر شهید انقلاب از معجزه زبان سعدی

از منظر رهبر شهید انقلاب، سعدی قله‌نشین اخلاق و هنرمندی است که هفت قرن پیش، به زبان امروزِ ما سخن گفته است.
گروه کتاب و ادبیات خبرگزاری فارس: دنیای رسانه و سیاست، غالباً چهره‌های تراز اول را در قاب تصمیمات کلان و مواضع رسمی می‌بیند، اما برای اهالی فرهنگ، رهبر فقید انقلاب اسلامی وجهه‌ای دیگر نیز داشت: «یک ادیب پیگیر». ایشان نه از روی تشریفات، بلکه از سر تفرّج در متون کلاسیک، با زبان فارسی زیسته بودند. تقارن اول اردیبهشت، روز بزرگداشت سعدی، با روزهای سوگ ایشان، فرصتی است تا به بازخوانی تحلیل‌های دقیق و کارشناسانه این رهبرِ کتاب‌شناس درباره «استاد سخن» بپردازیم؛ تحلیل‌هایی که بیش از آنکه صبغه سیاسی داشته باشد، از جنس نقد ادبی و زبان‌شناسی است.

سعدی؛ معمار ذهن و زبان ایرانی

ایشان معتقد بودند نفوذ سعدی در لایه‌های زیرین زندگی ایرانیان جاری است و او را نه یک شاعرِ صرف، بلکه یک مربی بزرگ می‌دانستند: «سعدی شیرازی با بوستان و گلستانش نه تنها از نظر اخلاقی بر جامعه ایرانی از همان زمان تا امروز تأثیر گذاشته است، بلکه او را شاید بتوان نخستین معلم هر ایرانی در یادگیری و درک شیرینی زبان فارسی دانست.»

زیربنای استوار فرهنگ

در پیام سال ۶۳ به کنگره سعدی، ایشان با نگاهی ساختارگرایانه به جایگاه شیخ اجل در هندسه فرهنگی ایران اشاره کرده و فرمودند: «بی‌شک سعدی یکی از پایه‌های بنای استوار ادب پارسی و محصول شعر و نثر و تشکیل‌دهنده یکی از برازنده‌ترین اندام‌های پیکره شکوهمند فرهنگ کنونی ماست... امروز مانند همیشه عزیزترین هدیه احباب سخن و ارباب خرد را می‌توان در بدایع طیبات دیوان او و زیباترین گل‌های اندیشه بشری را در گلستان مصفای نظم و نثر او جست و یافت.»

نبوغ در نوسازی زبان؛ شاعری برای تمام اعصار

یکی از نکات فنی که همیشه در بیانات رهبر فقید جلوه داشت، توجه به «زنده بودن» زبان سعدی پس از قرن‌ها بود. ایشان در دیدار با اعضای فرهنگستان زبان (سال ۷۰)، بر این نکته تأکید کردند که سعدی چگونه توانست از زمانه خود سبقت بگیرد: «به نظر من، هنر بزرگ کسانی مثل سعدی یا حافظ یا فردوسی این است که ۷۰۰ سال پیش یا هزار سال پیش، طوری حرف زدند که ما امروز وقتی که آن سخنان را باز می‌گوییم، اصلاً احساس غربت و وحشیگری نمی‌کنیم؛ اصلاً زبان، زبان امروز است؛ یعنی حقیقتاً می‌شود گفت که هزار سال جلوتر از زمان خودشان حرف زدند.»ایشان با نگاهی دقیق به تاریخ تطور زبان، معتقد بودند سعدی در «شیوایی» یک استثناست: « یقیناً مردم زمان سعدی، به رسایی و شیوایی بوستان حرف نمی‌زدند؛ نثر آن دوره‌ها در اختیار ماست و داریم می‌بینیم. بوستان یا گلستان، این‌طور سلیس و روان و شیواست. امروز وقتی که انسان شعر آن زمان را می‌خواند، مثل این است که دو نفر دارند با زبان شیرین فارسیِ امروز با هم حرف می‌زنند.»

قله‌نشینِ اخلاقِ هنری

در نهایت، ایشان هنرِ متعهد را در آثار سعدی جست‌وجو می‌کردند. از منظر ایشان، سعدی ثابت کرد که می‌توان «نصیحت» را به «هنر محض» تبدیل کرد: «شعر اخلاقی ممکن است در عالی‌ترین حد خوبی هم باشد. شما به تاریخ ادبیات ما نگاه کنید. سعدی از جهت شعر اخلاقی و شعر نصیحت و پند در قله است.»#سعدی #رهبر_شهید #شعر
23:23 - 31 فروردین 1405
فرهنگ
کتاب و ادبیات

6 بازنشر21 واکنش
193٫3k بازدید



6 پاسخ

تصویر نمایه‌ی ‌فرید کیومرثیان‌
@Kiumarseyan1 اردیبهشت 1405
در پاسخ به
دل، آینهٔ مهرِ ازل، تابان استدر ساحتِ او، هزار شمس عیان استهر کس ز زبانِ عشق با دل گویدسعدی‌ست، که در گلوی ما پنهان است#فرید_کیومرثیان #فریدران #سعدی #شیراز

تصویر نمایه‌ی ‌نسیم شمال‌
@Nasim_shomal1 اردیبهشت 1405
در پاسخ به
وای گلستان سعدی محشره حکایتهاش👍

تصویر نمایه‌ی ‌رحیم حسنیان‌
@Rahbareshahid1 اردیبهشت 1405
امام خامنه ای : از دشمنی دشمن نباید غفلت کرد. به قول سعدی: «دشمن چون از همه حیلتی فرومانَد، سلسله ی دوستی بجنبانَد»، آنگاه در دوستی کاری کند که هیچ دشمنی نکرده باشد؛ این را نباید فراموش کنیم؛ این واقعیتی است؛ دشمن ما هستند، دشمن اسلامند، دشمن استقلال ملی ما هستند و دشمن ملت ما هستند🖤سلام خدا بررهبر…نمایش بیشتر

تصویر نمایه‌ی ‌علی رضایی‌
@user1749025592151 اردیبهشت 1405
در پاسخ به
رهبر فهیم و ادیب و عزیزم جای خالی شما خیلی جانکاه است، چرا نبودنتان و رذالت عظیم دشمن در به شهادت رساندن شما زود فراموشمان شد؟چرا همه چی اینقدر زود عادی شد؟راستی برای شما چهلم گرفتیم در حالی که هنوز تشییع نشده بودید😔

@user1750154314701 اردیبهشت 1405
در پاسخ به
جایت خالی، همیشه تو مجالس و شب شعر شما را نگاه میکردم ، الان فقط دلتنگی مانده و گریه برای من ، آقا جان دلم برایت تنگ بگو با دلتنگی چه کنم

@user17091003485174056361 اردیبهشت 1405
در پاسخ به
بقول شیخ اجل سعدی شیرازی : هزار دوست کم است و یک دشمن بسیار