مهر ماه اردبیل تحت الشعاع گرمایش و تغییرات اقلیمی
استان اردبیل با وجود افزایش دمای ۲/۸ درجه‌ای دما نسبت به میانگین بلند مدت با ثبت متوسط دمای۱۶/۲ درجه، خنک‌ترین استان کشور شد.
خبرگزاری فارس، اردبیل: بر اساس آمار منتشرشده از سوی اداره کل هواشناسی استان اردبیل، میانگین دمای مهرماه سال ۱۴۰۵ در شهرستان‌های استان اردبیل بین ۲.۳ تا ۳.۷ درجه سانتی‌گراد تغییر داشته است.بر اساس این داده‌ها، شهرستان سرعین با میانگین دمای ۳.۷ درجه سانتی‌گراد، بیشترین میانگین دما را در میان شهرستان‌های استان اردبیل به خود اختصاص داده است. پس از آن، خلخال با ۳ درجه و اردبیل و نمین هر کدام با ۲.۹ درجه سانتی‌گراد در رتبه‌های بعدی قرار دارند.همچنین میانگین دمای مشگین‌شهر، نیر و اصلاندوز ۲.۸ درجه، پارس‌آباد ۲.۷ درجه، بیله‌سوار و انگوت ۲.۶ درجه و کوثر ۲.۵ درجه سانتی‌گراد ثبت شده است. گرمی نیز با میانگین دمای ۲.۳ درجه سانتی‌گراد، کمترین مقدار را در این نمودار دارد.در بخش دیگری از این گزارش، میانگین افزایش دمای مهرماه استان‌های کشور نیز مقایسه شده است. بر این اساس، استان البرز با افزایش ۳.۸ درجه سانتی‌گراد نسبت به میانگین بلند مدت در صدر فهرست قرار دارد و مازندران با ۳.۶ درجه در رتبه بعدی است. استان‌های اصفهان، تهران و یزد نیز افزایش ۳.۴ درجه سانتی‌گراد را ثبت کرده‌اند.بر اساس همین داده‌ها، استان اردبیل با میانگین ۲.۹ درجه سانتی‌گراد در میانه استان‌های کشور قرار گرفته است. کمترین میانگین ثبت‌شده در نمودار مربوط به کردستان با ۱.۵ درجه سانتی‌گراد است.گفتنی است، گرم‌ترین استان کشور، خوزستان و بوشهر با ۳۱.۱ درجه و سردترین استان نیز، اردبیل با ۱۶.۲ درجه سانتی‌گراد اعلام شده‌اند. همچنین آغاجاری با ۳۴.۳ درجه، گرم‌ترین شهرستان و چالدران با ۱۲ درجه سانتی‌گراد، سردترین شهرستان معرفی شده است. میانگین کشوری نیز ۲۳.۹ درجه سانتی‌گراد درج شده است.
گرمایش اردبیل با شیب تند حدود ۳ درجه‌ایبرای تحلیل این آمار، یک نکته مهم وجود دارد: افزایش دما در یک ماه به‌تنهایی برای اثبات روند گرمایش اقلیمی کافی نیست، اما اگر با تداوم دماهای بالاتر از میانگین بلندمدت، کاهش بارش برف و تغییر الگوی بارندگی همراه باشد، می‌تواند نشانه‌ای از تشدید پیامدهای تغییر اقلیم باشد. در استان اردبیل، به‌دلیل وابستگی کشاورزی، منابع آب و مراتع به شرایط آب‌وهوایی، این موضوع اهمیت ویژه‌ای دارد.تحلیل هواشناسی؛ گرمایش مهرماه چه پیامدهایی برای اردبیل دارد؟افزایش دما؛ زنگ خطری برای منابع آب و کشاورزی استانبررسی داده‌های منتشرشده درباره تغییرات میانگین دمای مهرماه ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که موضوع گرمایش هوا در استان اردبیل، فراتر از یک تغییر عددی در آمارهای هواشناسی است و می‌تواند پیامدهای مهمی برای منابع آب، کشاورزی، محیط‌زیست و اقتصاد منطقه به همراه داشته باشد.استان اردبیل که بخش مهمی از فعالیت‌های اقتصادی آن به کشاورزی، دامداری و منابع طبیعی وابسته است، در برابر تغییرات الگوی دما و بارش حساسیت بالایی دارد. از این منظر، تداوم افزایش دما می‌تواند تعادل اقلیمی منطقه را تحت تأثیر قرار دهد و ضرورت برنامه‌ریزی برای سازگاری با شرایط جدید را افزایش دهد.کاهش ذخایر برفی و افزایش فشار بر منابع آبیکی از مهم‌ترین پیامدهای احتمالی افزایش دما، تغییر نسبت بارش برف به باران و ذوب زودتر برف در مناطق مرتفع است. در صورت وقوع این تغییرات، بخشی از آبی که در شرایط معمول طی زمستان به شکل برف ذخیره می‌شود، ممکن است زودتر وارد چرخه رواناب شود؛ موضوعی که می‌تواند بر زمان دسترسی به آب در فصل‌های گرم سال اثر بگذارد.
از سوی دیگر، افزایش دما معمولاً میزان تبخیر را بالا می‌برد و در صورت همراهی با کمبود بارش، فشار مضاعفی بر منابع آب سطحی و زیرزمینی وارد می‌کند. این وضعیت برای کشاورزی و تأمین آب در مناطق آسیب‌پذیر اهمیت ویژه‌ای دارد.کشاورزی؛ از تغییر زمان کشت تا افزایش نیاز آبیکشاورزی استان اردبیل، به‌ویژه تولید محصولات زراعی و فعالیت‌های وابسته به بارش، می‌تواند از تغییر الگوی دما و رطوبت تأثیر بپذیرد. افزایش دما در پاییز، اگر با تغییر زمان بارندگی و کاهش رطوبت خاک همراه شود، ممکن است بر آماده‌سازی زمین، جوانه‌زنی و استقرار محصولات پاییزه اثر بگذارد.همچنین در صورت افزایش دما طی فصل رشد، نیاز آبی گیاهان بیشتر می‌شود و مدیریت منابع آب دشوارتر خواهد شد. شدت این اثرات به نوع محصول، وضعیت خاک، میزان بارش و زمان وقوع گرما بستگی دارد؛ بنابراین نمی‌توان صرفاً بر اساس آمار مهرماه، میزان خسارت احتمالی به محصولات را تعیین کرد.اثرات زیست‌محیطی و تشدید فشار بر مراتعتغییرات دما و بارش می‌تواند بر پوشش گیاهی، وضعیت مراتع و دسترسی دام‌ها به علوفه طبیعی نیز اثرگذار باشد. اگر افزایش دما با دوره‌های طولانی کم‌بارشی همراه شود، احتمال خشک‌شدن زودتر پوشش گیاهی و کاهش کیفیت مراتع افزایش می‌یابد.در چنین شرایطی، دامداران ممکن است با افزایش هزینه تأمین خوراک دام مواجه شوند و فشار بیشتری بر منابع طبیعی وارد شود. این پیامدها به‌ویژه زمانی جدی‌تر می‌شوند که خشکسالی چند سال متوالی ادامه پیدا کند.
تغییرات اقلیمی گریبانگیر اردبیل
باید میان نوسان کوتاه‌مدت دما و تغییر اقلیم تمایز قائل شد. گرم‌تر بودن یک ماه نسبت به میانگین بلندمدت، به‌تنهایی برای اثبات تغییر اقلیم کافی نیست اما با این حال کاهش ۹۰ درصدی جریان رودخانه‌های استان، کاهش متوالی بارندگی‌ها، تداوم خشکسالی، درگیری ۹۷ درصد پهنه استان با خشکسالی، کاهش تعداد روزهای یخ‌بندان در سال، افزایش روزهای با دمای بالای ۳۵ درجه و... همه شواهدی مستند به نفع تغییرات اقلیمی است.برای اطلاع از نحوه تاثیر تغییرات اقلیمی و داده‌های مربوط به آن اینجا کلیک کنید.در فصل تابستان گذشته استان اردبیل با افزایش ۱/۵ درجه‌ای دما نسبت به میانگین بلند مدت همراه بود.بر اساس یک مجموعه داده اقلیمی عمومی برای شهر اردبیل، میانگین دمای سالانه این منطقه طی سال‌های ۱۹۵۰ تا ۲۰۲۵ حدود ۲.۲۴ درجه سانتی‌گراد افزایش یافته است. این برآورد به داده‌های سالانه شهر اردبیل مربوط است و نباید مستقیماً معادل میزان گرمایش مهرماه یا تمام شهرستان‌های استان تلقی شود.ضرورت پایش مستمر و برنامه‌ریزی برای سازگاریبا توجه به اهمیت منابع آب و کشاورزی در استان اردبیل، پایش مستمر تغییرات دما و بارش، تقویت سامانه‌های هشدار خشکسالی، بهینه‌سازی روش‌های آبیاری، حفاظت از خاک و مراتع و بررسی تغییرات ذخایر برفی می‌تواند در کاهش آسیب‌پذیری منطقه مؤثر باشد.در کنار این اقدامات، انتشار منظم آمارهای مقایسه‌ای از سوی دستگاه‌های مسئول و بررسی تغییرات دما در بازه‌های ۱۰، ۲۰ و ۳۰ ساله می‌تواند به شناخت دقیق‌تر روندهای اقلیمی و اتخاذ تصمیم‌های مبتنی بر شواهد کمک کند.
11:54 - 7 آبان 1405
1 بازنشر
2446 بازدید