🌿 پنجاه بدر؛ پیوندی از تاریخ، فرهنگ و ایمانآیین پنجاه بدر، با بیش از یک قرن قدمت، نه‌تنها به‌عنوان یک جشن سنتی و مذهبی در قزوین شناخته می‌شود، بلکه نماد پیوند عمیق مردم این منطقه با تاریخ، کشاورزی و باورهای دینی‌شان است. از نماز طلب باران تا خوردن غذاهای سنتی مانند «دیماج» و «آش رشته»، این آیین ف…نمایش بیشتر
پنجاه بدر؛ آیین کهن قزوینی‌ها از دیماج تا سنگریزه
«پنجاه بدر»، آیینی باستانی و با بیش از یک قرن قدمت، به‌عنوان یکی از سنت‌های منحصربه‌فرد شهر قزوین شناخته می‌شود. در این روز، مردم در مصلای قدیمی گردهم می‌آیند تا ضمن شکرگزاری از پروردگار برای نعمت‌های بی‌کرانش، با اقامه نماز طلب باران و پاسداشت سنت‌های نیاکان، پیوند خود را با فرهنگ و تاریخ این سرزمین تجدید کنند.
به گزارش خبرگزاری فارس از قزوین، آیین «پنجاه بدر» یکی از سنت‌های دیرینه و منحصربه‌فرد قزوین است که هر ساله در نوزدهم اردیبهشت‌ماه، با حضور گسترده مردم در مصلای قدیمی این شهر برگزار می‌شود.این آیین که بیش از یک قرن قدمت دارد، ریشه در فرهنگ کشاورزی و باورهای دینی مردم قزوین دارد و به‌عنوان یکی از معدود آیین‌های اختصاصی طلب باران در ایران، در سال ۱۳۸۹ در فهرست آثار ملی میراث فرهنگی ناملموس ثبت شده است.ریشه‌های تاریخی پنجاه بدر بر اساس اظهارات احمد حیدری از اساتید دانشگاه و پژوهشگران تاریخ، آیین «پنجاه بدر» به اواخر دوره قاجار و اوایل پهلوی بازمی‌گردد، اما ریشه‌های آن ممکن است به دوران پیش از اسلام مرتبط باشد. مصلای قدیمی قزوین، محل اصلی برگزاری این آیین، در محله «راه ری» واقع شده و به باور مردم، مکانی مقدس است که امام رضا (ع) و یارانش در آن نماز خوانده‌اند.برخی پژوهشگران معتقدند که این مکان در دوره ساسانیان یا پیش از آن، پرستشگاهی مرتبط با آناهیتا، الهه آب، بوده است. حیدری احتمال می‌دهد که پنجاه بدر با «گاهنبار دوم» در گاه‌شمار ایران باستان یا به‌عنوان قرینه جشن سده (۵۰ روز پس از نوروز) ارتباط داشته باشد.
آب‌انبار سردار؛ گنجینه‌ای در دل مصلاآب‌انبار مصلا، معروف به آب‌انبار سردار که بزرگ‌ترین آب‌انبار تک‌گنبدی ایران است، از دیگر عناصر تاریخی این آیین است. این آب‌انبار، ساخته‌شده توسط محمدحسن‌خان و محمدحسین‌خان سردار در دوره قاجار، با معماری منحصربه‌فرد و ۵۰ پله سنگی، نقش مهمی در آیین‌های محلی ایفا می‌کند.جشن خانوادگی؛ از نماز باران تا دیماج و آش رشته پنجاه بدر آیینی خانوادگی است که با گردهمایی مردم در باغستان‌های مصلای قدیمی، اقامه نماز طلب باران، شکرگزاری و صرف غذاهای سنتی همراه است.
محمد زندی شهروند میانسال قزوینی در گفت‌وگو با گزارشگر، به اهمیت این آیین در گذشته اشاره کرد: قزوین در قدیم شهری کشاورزی بود و مردم به باغداری مشغول بودند. پنجاه بدر فرصتی برای دعا و طلب باران بود و اغلب پس از نماز، باران می‌بارید. او تأکید کرد که این آیین مختص قزوین است و در هیچ نقطه دیگری از ایران برگزار نمی‌شود.غذاهای سنتی مانند «دیماج» (تهیه‌شده از نان خردشده، سبزی، پیازداغ، پنیر کهنه و مغز گردو) و «آش رشته» از ارکان این آیین هستند.
حسن شاهمرادی شهروند ۶۵ساله قزوینی نیز با اشاره به گرانی مواد اولیه دیماج، گفت: هزینه تهیه این غذا گاهی از چلوکباب هم بیشتر است! او افزود که در گذشته، مادربزرگ‌ها با سبزی‌های محلی آش رشته تهیه می‌کردند که همچنان در این روز مصرف می‌شود.رسم سنگریزه؛ نیتی که به دیوار می‌چسبد یکی از رسوم جالب پنجاه بدر، آیین «سنگریزه» است. به گفته عباسی دیگر شهروند قزوینی، مردم پس از اقامه نماز به آب‌انبار مصلا می‌روند، نیت می‌کنند و سنگریزه‌هایی را به دیوار آب‌انبار فشار می‌دهند. مردم باور دارند که اگر سنگریزه به دیوار بچسبد، حاجتشان برآورده خواهد شد. این رسم نشان‌دهنده پیوند عمیق باورهای دینی و آیین‌های محلی است.
در گذشته، پنجاه بدر بیشتر با حضور بانوان برگزار می‌شد، اما امروزه زنان و مردان به‌صورت مشترک در آن شرکت می‌کنند. از چند سال پیش، اقامه نماز طلب باران به‌صورت جماعت در غروب ۱۹ اردیبهشت رایج شده است.حیدری از اساتید دانشگاه در این خصوص می‌گوید: در گذشته، برخی خانواده‌ها این آیین را روی پشت‌بام آب‌انبارهای محله خود برگزار می‌کردند، اما امروزه مصلای قدیمی به کانون اصلی این مراسم تبدیل شده است.میراثی که زنده می‌ماندآیین پنجاه بدر نه‌تنها نمادی از فرهنگ کشاورزی و باورهای دینی مردم قزوین است، بلکه به‌عنوان میراثی ناملموس، هویت فرهنگی این شهر را تقویت می‌کند. این آیین، با ترکیب عناصر تاریخی، دینی و اجتماعی، از جمله اقامه نماز، صرف غذاهای سنتی و اجرای رسوم محلی مانند آیین سنگریزه، همچنان پابرجاست و مورد استقبال مردم قرار دارد.
حفظ و ترویج این سنت، نیازمند توجه بیشتر نهادهای فرهنگی و مشارکت فعال جامعه محلی است تا این میراث ارزشمند برای نسل‌های آینده نیز زنده بماند.#پنجاه_به_در #سنت #باران #دعا #نیایش
09:45 - 19 اردیبهشت 1404