کردستان در برابر تروریستهای تجزیهطلب؛ شکست پروژه ناامنی در غرب کشور
مقدمه ؛ در پی تحولات اخیر، ابعاد اجتماعی، امنیتی و میدانی تحرکات تروریستهای تجزیهطلب در غرب کشور بار دیگر به یکی از محورهای مهم تحلیلهای منطقهای تبدیل شده است. بررسی میزان اثرگذاری این جریانها و واکنش جامعه کُرد اهمیت این موضوع را دوچندان کرده است. از این رو موسسه تاریخ و فرهنگ دیار کهن نشست تخصصی با حضور ؛ رسول گلباخی، روزنامهنگار مسائل کردی و دکتر هوشنگ شیخی، کارشناس ارشد مسائل ترکیه و مسائل کردی برگزار کرد تا ابعاد اجتماعی و امنیتی تحولات اخیر مناطق کردنشین و آینده فعالیت این جریانها مورد بررسی قرار گیرد.
«همبستگی اجتماعی در مناطق کردنشین؛ ناکامی نفوذ تروریستهای تجزیهطلب» در ابتدای نشست رسول گلباخی، روزنامهنگار مسائل کردی، در تشریح آخرین تحولات مناطق کردنشین ایران تأکید کرد که طی روزهای اخیر، جامعه کُرد از پیرانشهر تا بوکان، مهاباد و ارومیه حضوری پررنگ همراه با همبستگی اجتماعی داشته است. بهگفته او، این حضور تنها جنبه سیاسی نداشت، بلکه در بسیاری از صحنهها رنگوبوی فرهنگی، آیینی و محلی به خود گرفته بود. تجمعات شبانه خودجوش در پیرانشهر، همراهی عشایر و مرزداران با برپایی موکبها و ارائه خدمات مردمی، و مشارکت فعال جوانان و خانوادهها از مهمترین نمودهای این همبستگی عنوان شد.وی در ادامه با اشاره به وضعیت مهاباد اظهار کرد که حضور عشایر با پوشش فاخر کردی و حتی حمل سلاح، اتفاقی کمسابقه در چند دهه اخیر بوده است. گلباخی توضیح داد که در ارومیه نیز پیشگامی علمای اهل سنت در تجمعات، نشانهای معنادار از همگرایی اجتماعی محسوب میشود. او افزود که برای نخستینبار، حضور دختران با لباسهای سنتی کردی در تجمعات شهری مشاهده شد که از نظر او نمادی از تقویت هویت فرهنگی و احساس تعلق ملی در میان مردم است.در ادامه گلباخی به روایت رسانهای این تحولات پرداخت و تأکید کرد که برخی رسانههای معاند و رسانههای خارجی تلاش داشتند مناطق کردنشین را کانون اغتشاش معرفی کنند. به گفته او، این تصویرسازی با واقعیت میدانی فاصله داشته است؛ زیرا حتی در شرایط حملات و بمباران در بوکان و مهاباد، فعالیت بازار، ادارات و جریان زندگی اجتماعی ادامه داشت و مردم در زندگی روزمره خود وقفهای جدی ایجاد نکردند.
وی افزود که قطع اینترنت در هفتههای نخست باعث شد بخشی از مردم ناچار به استفاده از شبکههای ماهوارهای شوند و در نتیجه در معرض روایتهای یکسویه قرار بگیرند. گلباخی توضیح داد که رسانههایی مانند کوردستان ۲۴ و کوردسات روایتی همسو با رسانههای غربی و اسرائیلی ارائه کرده و عمدتاً خسارات واردشده به ایران را برجسته میکردند، حال آنکه درباره خسارات طرف مقابل سکوت یا کمگویی داشتند. از نگاه او، این روند در ذهن برخی مخاطبان تصویر نادرستی از برتری جبهه مقابل ایجاد کرده بود.این روزنامهنگار ادامه داد که پس از حملات به مناطق کردنشین و کشتهشدن مردم عادی در بوکان، مهاباد و پیرانشهر، نگاه عمومی نسبت به این رسانهها تغییر پیدا کرد. به گفته او، مردم دریافتند روایتهایی که با عنوان حمایت از مردم منتشر میشود، در عمل میتواند به زیان همان مردم تمام شود.وی در بخش دیگری از سخنان خود به تلاش تروریستهای تجزیهطلب مانند کومله، دموکرات و پژاک اشاره کرد و گفت که این جریانها کوشیدند از شرایط پیشآمده بهرهبرداری کنند، اما تجربه امنیتی سالهای اخیر موجب شد بخش مهمی از تیمهای آنها پیش از اقدام شناسایی و بازداشت شوند. او تأکید کرد که این جریانها برخلاف گذشته دیگر توان جذب اجتماعی گسترده ندارند و بیشتر نیروهای جدید آنها از میان افراد ناراضی یا جریانهای حاشیهای انتخاب میشوند. گلباخی همچنین گفت گزارشهایی وجود دارد که نشان میدهد این جریانها برخی نیروهای خود را از اروپا به مناطق مرزی اعزام کرده بودند، اما با واکنش مردم محلی و اقدامات امنیتی مواجه و عملاً ناکام شدند. بهمرور مشخص شد که این جریانهای سنتی جایگاه گذشته را در بین مردم از دست دادهاند.
در ادامه، گلباخی به ابعاد توسعهای مناطق کردنشین اشاره کرد و گفت پس از انقلاب اقداماتی مانند گازرسانی گسترده، بهبود راهها، توسعه خدمات درمانی، برقرسانی و بازسازی مسکن اجرا شده است. او توضیح داد که ایجاد گذرگاههای مرزی و ساماندهی موضوع کولبری نیز به بهبود وضعیت معیشتی کمک کرده است. به گفته او، در بسیاری از روستاهای مرزی اکنون مسکن مناسب و خدمات پایه وجود دارد.وی افزود که بخشی از نیروهای نظامی و انتظامی مستقر در مناطق کردنشین از میان اکراد اهل سنت هستند و عشایر مرزنشین نیز در قالب نیروهای سپاه و بسیج در تأمین امنیت مرزها مشارکت دارند.در پایان، این روزنامهنگار با تحلیل کلی شرایط اظهار کرد که با وجود فشارهای نظامی، اقتصادی، رسانهای و روانی از سوی مخالفان، مردم مناطق کردنشین همکاری قابل توجهی با ساختار امنیتی و سیاسی کشور داشتهاند. او نتیجه گرفت که تحولات اخیر نشان میدهد میزان تأثیرگذاری جریانهای ضدانقلاب در این مناطق نسبت به گذشته کاهش یافته و جامعه کُرد مسیر متفاوتی از تروریستهای تجزیهطلب و رسانههای خارجی را دنبال میکند.«پروژه نیابتی ناکام؛ تزلزل ساختاری تروریستهای تجزیهطلب»دکتر هوشنگ شیخی، کارشناس ارشد مسائل ترکیه و مسائل کردی، در آغاز با اشاره به تحولات اخیر در مرزهای غربی کشور، اظهار کرد که در تقابل میان جمهوری اسلامی ایران با آمریکا و رژیم صهیونیستی، تروریستهای تجزیهطلب در غرب کشور تلاش کردند بهعنوان بازوی ضدامنیتی و نیروی نیابتی دشمنان خارجی ایفای نقش کنند. وی تصریح کرد که با وجود این تلاشها، قدرتهای غربی و اسرائیل عمدتاً نگاهی مقطعی و ابزاری به این جریانها داشته و هرگز جایگاه یک بازیگر نیابتی کامل را به آنها اعطا نکردهاند.
وی در ادامه، با اشاره به اعترافات دونالد ترامپ درباره ارسال تجهیزات و کمکهای ۱۰۰ میلیون دلاری به اقلیم کردستان برای مسلح کردن معترضان در اغتشاشات دیماه، بیان کرد که بخشهایی از اقلیم کردستان عراق برخلاف اصول حسن همجواری، به بستری تهدیدزا علیه امنیت ایران تبدیل شدهاند.در ادامه شیخی، با اشاره به توافقنامه امنیتی ایران و عراق، توضیح داد که طبق این توافق، تروریستهای تجزیهطلب مستقر در اقلیم کردستان متعهد به خلع سلاح و توقف هرگونه فعالیت نظامی و ظهور امنیتی بودند. اما وی افزود که احزابی نظیر دموکرات، کومله، پژاک و پاک با عبور از این تعهدات، نهادی مشترک تحت عنوان «مرکز ائتلاف» ایجاد کردند و پروژهای هماهنگ برای ایجاد ناامنی آغاز نمودند. به گفته او، این تحرکات با یک جنگ ترکیبی و عملیات روانی گسترده همراه شد تا از طریق تحریک مردم مناطق مرزی، اهداف تجزیهطلبانه و ضدامنیتی خود را دنبال کنند.وی افزود که مهمترین شکست تروریستهای تجزیهطلب، ناتوانی کامل آنها در جذب همراهی مردمی بوده است. او تأکید کرد که این عناصر با تکیه بر روشهای سنتی مبتنی بر ایجاد رعب و وحشت تلاش کردند تصویری از اقتدار کاذب بسازند، اما واقعیتهای میدانی نشان داد که کردهای ایران هیچگونه همراهی یا تمایلی به پیروی از آنها ندارند. به گفته شیخی، مردم کردستان، با حضور در صحنه و حمایت از انسجام ملی نشان دادهاند که ادعاها و آرزوهای این جریانهای تجزیهطلب در جامعه خریدار ندارد و حتی ادعاهای نظامی آنها در افکار عمومی به تمسخر گرفته میشود.
وی تأکید کرد که ایستادگی و پیروزی جمهوری اسلامی ایران در برابر هیمنه اطلاعاتی و لجستیکی آمریکا و اسرائیل، موجب شد این عناصر در روایت وجودی، ساختاری و کارکردی خود دچار تزلزل جدی شوند. وی توضیح داد زمانی که حامیان غربی این جریانها نتوانستند اراده ایران را در هم بشکنند، اقدامات تروریستهای مسلح با تجهیزات محدود «مضحک و بیاثر» جلوه کرد و همین امر فضای یأس، ناامیدی و ریزش شدید را حتی در میان هستههای کوچک و خانواده اعضای این احزاب تشدید کرد.ایشان در انتها با جمعبندی تحولات اخیر، خاطرنشان کرد که حاصل این تقابل برای جریانهای تروریست تجزیه طلب، بیاعتباری کامل، شکست اطلاعاتی، تضعیف لجستیکی و افشای چهره وابسته آنها بوده است. شیخی تأکید کرد که با توجه به ضعف شدید ساختاری و ایدئولوژیک این عناصر چندپاره، اکنون شرایط برای فیصلهدادن به فعالیتهای آنها بسیار مساعد است. به گفته او، در چارچوب توافقنامه امنیتی میان ایران و عراق و بر اساس تعهدات پذیرفتهشده، جمعآوری و پایاندادن به حضور این جریانها در خاک عراق کاملاً قابل تحقق است.در مجموع، مباحث مطرحشده در این نشست نشان می دهد که تحولات اخیر در مناطق کردنشین نهتنها به تقویت همبستگی اجتماعی در میان مردم انجامیده، بلکه فاصله جامعه کُرد با تروریستهای تجزیهطلب و روایتهای رسانهای معاند را آشکارتر کرده است. همزمان، ناکامی این جریانها در جلب همراهی مردمی و محدودشدن ظرفیتهای عملیاتی آنها، نشانهای از کاهش اثرگذاریشان در معادلات میدانی به شمار میرود. در چنین شرایطی، روند تحولات بیانگر آن است که تروریستهای تجزیهطلب بیش از گذشته با چالش کاهش نفوذ اجتماعی و تضعیف جایگاه خود در میان جامعه کردهای ایران مواجه شدهاند.
01:49 - 8 خرداد 1405