گفتگوی تفصیلی| زارعپور: به جای حواشی، روی انجام وظایفم تمرکز کردم
وزیر ارتباطات در آخرین هفتههای کاری خود با حضور در خبرگزاری فارس به سوالات پیرامون عملکرد وزارتخانه خود در دولت سیزدهم پاسخ داد. بخش اول این گفتگو را بخوانید.
گروه علم و پیشرفت خبرگزاری فارس؛ پرونده دولت سیزدهم با همه فراز و نشیبهایش زودتر از موعد بسته شد و با انتخاب مردم رئیس جمهور جدید بر کرسی عالیترین مقام اجرایی کشور نشسته است؛ اما وزرای دولت سیزدهم مانند روزهای نخست کابینه مشغول پیگیری پروژههای حوزه کاری خود هستند. عیسی زارعپور، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات یکی از وزرای پرکار دولت سیزدهم است که تمرکز خود را بر روی توسعه زیرساختهای ارتباطی، بهخصوص توسعه اینترنت پرسرعت خانگی قرار داد؛ حوزهای که در دهسال پیش از دولت سیزدهم دچار عقبافتادگی شده بود.زارعپور در هفتههای پایانی کار خود در کسوت وزیر ارتباطات میهمان گفتگوی تفصیلی خبرگزاری فارس بود در زیر بخش اول از این گفتگو را میخوانید:
شهید رییسی در انتخاب وزرای خود با کسی تعارف نداشتند
فارس: شاهد هستیم که شما در روزهای پایانی هم دقیقا به اندازه روزهای آغاز وزارت مشغول پیگیری امور هستید، اگر اجازه بفرمایید ما از شروع آشنایی و همکاری شما با شهید رئیسی شروع کنیم، شما چطور با ایشان آشنا شدید؟همکاری با ایشان از چه زمانی شروع شد و اینکه چطور شد پیشنهاد وزارت را پذیرفتید؟زارعپور: اولین باری که شهید رئیسی را از نزدیک ملاقات کردم بهمن 1398 بود، ایشان به دنبال گزینه معاونت برای مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه بودند، به ایشان 3 گزینه معرفی شده بود که شخصا با هر کدام از ما مصاحبه کردند و در نهایت بعد از دو جلسه در 10 اسفند 1398 حکم خود را دریافت کردم. این انتصاب مصادف شد با اولین روزهای کرونا و خب بالذات قوه قضاییه یکی از مراکز پر رفت و آمد بود و باید بسیاری از مراجعات غیرحضوری میشد. در این راستا کار بسیار سختی را شروع کردیم و الحمدالله به فضل الهی در آن دوره کوتاه تقریبا 18 ماهه که من توفیق خدمت گذاری در قوه قضاییه داشتم کار بسیار بزرگی در ارائه خدمات انجام شد.به عنوان نمونه میتوانم به غیرحضوری شدن دادگاهها اشاره کنم به نحوی که دیگر نیاز نبود متهم را تا دادگاه بیاورند و از همان زندان ارتباط تصویری برقرار میشد، کاری که در قوه بی سابقه بود و بعضا بسیاری این موضوع را نمیپذیرفتند که از راه دور بشود حالات متهم را دید و تشخیص داد اما این اتفاق افتاد. در اقدام بعدی سامانهها غیرحضوری شد و نوبت دهی محاکم به صورت آنلاین انجام میشد، کارهای بزرگی بود که به کمک دوستان انجام شد و این آغاز مسیر همراهی با رئیس جمهور شهید بود.
یکی از ویژگیهای مثبت رئیس جمهور شهید این بود که ایشان عادت داشتند، با مشورت دوستان میگشتند و بهترین گزینه را انتخاب میکردند البته من بهترین نبودم اما عرضم این است که ایشان فرایند انتخاب همکاران خود را به گونهای چیده بودند که گزینههای باتجربه را انتخاب کنند.پس از انتخاب ایشان به عنوان رئیسجمهور هم همین رویه پابرجا بود و با وجود اینکه بنده را از یک سال و نیم پیش میشناختند، عملکردم را دیده بودند و مورد تأیید ایشان بود و مردم پسندیده بودند، با این موجود بنده را در یک فرایند انتخاب دقیق قرار دادند، شبیه به همین فرآیندی که مدتی است دوستانمان در دولت چهاردهم دنبال میکنند برای انتخاب اعضای کابینه، آقای رئیسی هم چنین فرآیندی داشتند منتها خیلی رسانهای نشد، کارگروههای متعدد بود از افراد نخبه و خبره و بخش خصوصی؛ من یادم هست که یک فهرست ده نفره برای وزیر ارتباطات اعلام شده بود که بعد از بررسی شدیم 3 نفر و در نهایت خود ایشان با وجود شناخت از همه ما دوباره حضوری مصاحبه کردند و به بنده گفتند اینجا با قوه قضاییه فرق دارد و باید برنامه مشخص، شفاف و روشن داشته باشید که چهکار میخواهید کنید.رئیسجمهور با کسی تعارف نداشتند و برایشان فرقی نداشت که به طور مثال من با ایشان در قوه همکار بودم، اما با وجود شناختی که ایشان از بنده داشتند با طی یک روند مشخص به مجلس معرفی شدم.
مهمترین ویژگی شهید رییسی مردمی بودن ایشان بود
فارس: شهید رئیسی چه ویژگی منحصربهفردی داشتند که برای شما جالب توجه و سرلوحه بود؟زارعپور: ایشان بسیار مردمی و به فکر مردم بودند و برای کار کردن شب و روز نداشتند، در عین حال که خیلی در کار جدی بودند اما بسیار کریمانه برخورد میکردند خصوصاً با مردم عادی؛ بارها دیده بودید در این سفرها گاهی اوقات در مسیر خود به خاطر یک پیرزن و پیرمرد یا یک فرد روستایی توقف میکردند و حرف آنها را میشنیدند، حتی در کلامشان هم این موضوع را رعایت میکردند، یادم هست در کلیپی که پخش شده بود یک نفر به ایشان میگفت که ما کوچک شما هستیم آقای رئیسی به ایشان میگفت شما آقایی، شما عزیزی، سیدی.با مسئولین هم همین طور بودند با وجود اینکه خیلی در کار جدی بودند اما من هر وقت خدمت ایشان میرسیدم احوال بچهها را به اسم یکبهیک میپرسیدند و سعی میکردند به هر حال فضای کاری افراد را از فضای شخصی آنها جدا کنند. به نظرم مهمترین ویژگی کاری ایشان همین با جدیت کار کردن بود، ایشان خالصانه برای خدا کار میکردند و هیچچیز جلودارشان نبود، ولایتمداری ایشان بسیار زبانزد بود، اگر به جمعبندی میرسیدند یک کاری باید انجام شود با جدیت و شبانهروزی پیگیری میکردند.
حضور رییس جمهور در بین صنعتگران فضایی امیدآفرین بود
فارس: در صنعت فضایی رشد خوبی را طی ۳ سال شاهد بودیم، چقدر رییس جمهور در تعامل بین بخشها اثرگذار بود؟ زارعپور: گاهی اوقات ما خودمان موضوعی را فراموش میکردیم اما ایشان پیگیر بودند تا به نتیجه برسد، این ویژگیها مجموعاً باعث شده بود که همه دوست داشته باشند با شهید رئیسی کار کنند زیرا ایشان فردی منظم، با برنامه، علمدار و پرچمدار بودند و اگر توجیه میشدند که کاری باید انجام شود تمام قدر پای آن کار میایستادند یکی از نمونههای آن هم موضوع صنعت فضایی کشور بود. به هر حال یک دهه این حوزه کمتر مورد توجه قرار گرفته بود و متخصصین ما ناامید شده بودند، من خدمت ایشان رسیدم گفتم حاج آقا من میخواهم این صنعت را زنده کنم اما بخشهایی از آن که در حوزه لشکری است امکان احسا رخ نمدهد مگر اینکه جنابعالی پای کار باشید و پذیرفتند، گفتند حالا چهکار باید بکنیم گفتم باید زحمت بکشید و تشریف بیاورید محل کار این دوستان و از نزدیک خداقوت بگویید و آشنا شوید، برای شتاببخشی به این حوزه خود شما باید پشت فرمان بنشینید.نتیجه این حضور در میدان رئیسجمهور اولاً برگزاری جلسه شورایعالی فضایی پس از چندین سال وقفه در آذر 1400 بود، و بعد از آن هم الحمدلله ثمراتش را دیدیم که در دولت سیزدهم به اندازه دوازده سال قبل از خود بود، ما رویداد فضایی و پرتاب داشتیم به طوری که 8 ماهواره را با موفقیت در مدار قرار دادیم و در حال حاضر عملیاتی شده و کار میکنند، برای اولین بار با ماهوارهبر بومی توانستیم ماهواره عملیاتی در مدار قرار دهیم.
تا پیش از این دولت همه ماهوارهها تحقیقاتی بود، اما بهمت متخصصان ایرانی توانستیم تقریباً به فناوری تزریق ماهواره در لایه لئو تا پانصد کیلومتری برسیم البته به 1100 هم رسیدیم که امیدواریم این دولت هم این مسیر را ادامه دهد تا به ماهوارههای سنگینتر و مدارات بالاتر دست پیدا کنیم. در نهایت اینکه ما به واسطه نفس پاک و پیگیری رئیس جمهور شهید توانستیم در این بخش یک خودباوری ایجاد کنیم زیرا میدان صنعت فضایی یک صنعت فرابخشی بین نیروهای نظامی و بخش دانشگاهی هستند.
تعامل با وزرای کشورهای دیگر حاصل یک تجربه بینالمللی است
فارس: شما از معدود وزرایی هستید که تحصیلات دانشگاهیتان مرتبط با حوزه ICT بوده و دکترای شبکه از نیوساولتولز استرالیا دارید. اتفاقی که باعث شد در بحث زیرساخت و معماری شبکه تغییرات بزرگی ایجاد شود، این تحصیلات و تجربه چقدر به شما در حوزه وزارت کمک کرد؟زارعپور: همانطور که گفتید دوره دکترا و پسادکترا را در دانشگاه نیو ساوت ولز که جزو 40 دانشگاه برتر دنیا و در رشته کامپیوتر جزو 30 دانشگاه اول دنیا است گذراندهام، بعدها نیز یک دوره پسادکترا در دانشگاه صنعتی شریف گذراندهام، تجربهای که در آن دانشگاه کسب کردم از سه جهت کمک کرد اول حضور در محیط بینالمللی بود زیرا مدتی را در مرکز ملی فناوری اطلاعات استرالیا (نیکتا) بودم و کار پژوهشی انجام میدادم، تجربه کار در یک محیط عملیاتی خارجی در بالاترین سطح و تحصیل در این دانشگاه هم به لحاظ خود تحصیلات، زبان و هم تجربه کار بینالمللی با افرادی از کشورهای مختلف حضور داشتند خیلی کمک کرد تا در حوزه وزارت و در تعامل با همکارانمان ادبیات و زبان آنها را بهتر بفهمیم.خیلی وقتها در مجامع بینالمللی مسائلی را مطرح میکردند و میگفتند موضوع مطرح شده به لحاظ فنی درست نیست اما این تجربه کمک میکرد و میتوانستیم آنها را متقاعد کنیم حرفشان درست نیست. یا در تعاملات بینالمللی من وقتی با همتایان خودم صحبت میکردم خیلی برایشان جالب توجه بود که یک نفر با این تحصیلات و تخصص وزیر ارتباطات است و به هر حال زبان مانعی نبود برای تعامل با آنها و همین خیلی کمک میکرد که فاصلهها کم شده و رفاقتها بیشتر شود به نحوی که همین حالا هم با بعضی از وزرای ارتباطات برخی از کشورها رفیق هستم و تعاملات خوبی با هم داریم.
تجربه ۱۲ ساله اروپا در توسعه فیبر نوری را ظرف ۴سال به نتیجه میرسانیم
فارس: شما درباره تجربههای بینالمللی خود گفتید، چقدر همکاری با محققین بینالمللی و کار در پژوهشگاههای استرالیا به شما در توسعه برنامههایتان کمک کرد؟زارعپور: روز اولی که توفیق خدمتگزاری پیدا کردم، استرالیا و اروپا از سال 2012 ایجاد شبکه پرسرعت ملی مبتنی بر فیبر نوری را شروع کرده بودند و این یک تجربه خوب در ذهنم بود، به هر حال تجربه و دانشی که از آنجا کسب کردم چشماندازی بود که آنها برای پیشرفت کشور خود داشتند، تلاش کردیم این طرح را کلید بزنیم هرچند که در ابتدا خیلیها میگفتند این کار نمیشود حتی خود اپراتورها میگفتند این سنگ بزرگ علامت نزدن است و این کار امکانپذیر نیست، برخی میگفتند ده سال طول خواهد کشید و عدهای میگفتند حداقل 300 همت پول و بودجه نیاز است، برخی مصاحبه کردند که این وزیر نمیفهمد فیبر چیست و 20 میلیون چقدر است.
یک بخشی از تلاش و جنگیدن ما مبارزه با همین ذهنیتهای غلطی بود که در برخی حوزهها وجود دارد، این ویروس خود ناباوری و خود تحقیری و دست کم گرفتن خودمان در خیلی از حوزهها هست، در وزارت ارتباطات هم بود. اما امروز همان افراد میگویند ما باور نمیکردیم بشود، به هر حال این تجربه، تخصص و تحصیلی که در استرالیا داشتم در کار خیلی کمک کرد تا بتوانیم زودتر سوار بر امور شویم و این کار بزرگ را زودتر شروع کنیم، دیده بودیم کشورهای دیگر انجام دادهاند هر چند کار در بسیاری از کشورهای دیگر راحتتر بود زیرا وقتی یک کاری در سطح ملی انجام میشود همه باید تمکین کنند و قانون فصلالخطاب باشد اما ما در اینجا شاهد بودیم که بعضی از شهرداران محترم کلانشهرها رو در روی ما ایستادند و گفتند ما قانون را قبول نداریم و اجرا نمیکنیم، البته خیلی تعداد معدود و به تعداد انگشتان یک دست هم نیست ولی هستند.میخواهم عرض کنم که کار برای کشورهای دیگر بسیار راحتتر بود زیرا اولا 10 سال پیش کار را آغاز کرده بودند و دوما همه با هم همراه بودند و کار در بخش زیرساختی زودتر به نتیجه میرسید اما با همه مشکلات الحمدلله راه ۱۰ ساله را با سرعت آغاز کردیم و به صورت جدی ۲ سال است که شروع کار را کلید زدهایم.الحمدلله از اردیبهشت 1401 پیشرفت خیلی خوبی داشتیم و تقریباً به میانه راه رسیدایم، برنامه بیش از 40 درصد پیشرفت داشته و بنای ما این بود که امسال به 70 درصد رسیده و سال آینده پروژه را به اتمام برسانیم و به فضل الهی با ریلگذاری که صورت گرفت اتفاق خواهد افتاد.
شهید رئیسی همیشه تاکید داشت ۹۰ درصد کارها در بازدید میدانی حل میشود
فارس: معمولا آخر هفتههای دوران وزارت شما به سفرهای استانی میگذشت، در این بازدیدهای میدانی آیا خاطرهای هست که برایتان به یاد ماندنی باشد؟زارعپور: خب لحظه به لحظه خاطره بود، منزل هموطنان عزیز و کسبوکارشان می رفتیم، من بار آخر رفته بودم کرمانشاه منزل عزیزی حضور پیدا کردیم سرعت ADSL آنها 2 و 3 بود و این مایه شرمساری بود اما به هر حال از تکنولوژی آن توقع بیشتری هم به دلایل فنی نداریم، سرعتی که نهایتا ارائه میکند 16 مگابیت بر ثانیه است و هر چه از مخابرات دورتر باشد با شرایط دیگر کم و کمتر میشود اما سرعتی که تقدیم کردیم با فیبر نوری 960 مگابیت بر ثانیه و سرعت آپلود 1 مگابیت بود، یا به یک داروخانه رفتیم خانم دکتری که مسئول آنجا بود از سرعت رضایت داشت و میگفت سرعت 60 تا 70 برابر بیشتر شده استمن یک بار استان مرکزی رفته بودم بعضی از مردم فکر میکردند دکلهای ارتباطاتی مضر هستند و اجازه نمیدادند دکل نصب شود و بعضاً همین موضوع باعث ایجاد نارضایتی برای بقیه مردم میشد، یکی از عزیزان روستایی زمینی داشت که موقعیت مناسبی برای نصب دکل و آنتن دهی داشت اما اجازه کار نمیداد، شخصا رفتم و ایشان را مجاب کردم که هیچ خطری ندارد و هر زمان که مایل باشد همکاران من برای تست تشعشع مراجعه خواهند کرد. این موارد واقعاً خاطرات شیرینی برای من بود.
در خصوص سفرهای استانی خب حضور میدانی خیلی کمک میکرد، رئیسجمهور شهید ما همیشه میگفتند که 90 درصد کار، این پیگیریها و حضور میدانی است و 10 درصد در سیستم اداری با دستور ممکن است حل شود، همه جای دنیا هم کموبیش همین است منتها در ایران خیلی بوروکراسیها بیشتر است یعنی همیشه فضا برای کار نکردن فراهم است، من گاهی اوقات میگویم که باید واقعا آسیبشناسی شود که انگیزه در سیستم اداری برای کار کردن یک خورده پایین آمده است؛ همه چیز برای کار نکردن فراهم است یعنی کسی کار نکند با او کاری ندارند و اگر فردی کار کند بهسختی میتواند این قطار را به حرکت درآورد. اما به هر حال کار در شرایط حضور میدانی، پیگیری و تخصص داشتن خیلی کمک میکند تا کار روی زمین نماند، من در بسیاری از موارد وقتی سر یک پروژه میرفتم برای آنها زمانبندی پایان کار تعیین میکردم و تأکید میکردم که کار باید در این بازه زمانی به اتمام برسد در غیر این صورت جدی برخورد میشود. الحمدلله با این پیگیریهای حضوری در همه موضوعات کار روی روال افتاده و ریلگذاری خوبی شده که انشاءالله نفر بعدی در حوزه وزارت با آرامش کار را دنبال کند.
جبهه فقط زمان جنگ نیست و باید در صورت نیاز کشور آماده باشیم
فارس: شما تقریبا تمام آخر هفته ها سفر بودید، در تمام طول هفته هم درگیر کار وزارتخانه و طبیعتا خیلی کم فرصت داشتید کنار خانواده باشید چه بازخوردی داشتند خانواده شما مخصوصا اینکه فرزندان کوچکی هم دارید که شاید مدت زمان خیلی طولانی شما رو نبینند. درباره این همراهی بفرمایید؟زارعپور: یکی از الطاف خداوند به من همین خانواده همراهم بود، همسرم و بچهها در هر جایی که من بودم کنارم بودند، واقعاً اعتقاد دارم آدم یا نباید مسئولیت قبول کند یا اگر مسئولیت قبول کرد باید شب و روز وقت بگذارد تا دِین خود را ادا کند، بالاخره مردم انتظار دارند کسی که مسئولیت قبول میکند با تمام انرژی پای کار باشد و مسائل آنها را حل کند؛ الحمدلله خانواده خیلی همراهی کردند ولی خب اذیت هم شدند، همسرم برای بچهها هم پدری کرده و هم مادری، دختر کوچک من الان 6 سال دارد و هر وقت مرا میبیند سؤال میکند که بابا کی جمعه میشود هر چند جمعهها هم یا سفر استانی بود یا جلسات کاری، گاهی اگر بیدار بود میپرسید که کی برمیگردی از سفر و من ساعت تقریبی به او میگفتم، دوست داشت ساعت دقیق را بداند تا بیدار باشد.
هر چند درست است که اذیت شدند اما این شرایط شبیه به جبهه جنگ است، یعنی من اعتقاد دارم که به هر حال جبهه فقط زمان جنگ نیست آدم باید در شرایطی که کشور احتیاج دارد به افرادی که خودشان را وقف پیشرفت کشور کنند و لازم است که تمام قد افراد پای کار بیایند و این هم یک جبههای است که انشالله خداوند خودش به وقت و انرژی همه کسانی که با این انگیزه کار میکنند برکت دهد.
تحلیل اندیشکده حکمرانی خوب بود اما دقیق نبود
فارس: یکی از مهمترین چالشهایی که شما با آن مواجه شدید و نقشی هم در آن نقشی نداشتید و هم زمان شدن دوران وزارت شما با دو موضوع فیلترینگ دو پلتفرم بود، از طرف دیگر گستردگی فیلترینگ روی سرعت و کیفیت اینترنت و ادراک مردم از استفاده از اینترنت اثرگذار بود، شاید تمام اقدامات شما تحت الشعاع این ماجرا قرار بگیرد و قضاوتی نسبت به دوران وزارت شما شود، در بعضی از بازخوردها مثل اندیشکده شریف امارهایی اعلام شد. به نظر شما چرا این ادراک اشتباه شکل گرفت ؟زارعپور: در باره بخش دوم سوال شما باید بگویم نه دانشگاه شریف و نه هیچ بخش دیگری هیچ نمرهای به هیچ وزارتخانهای مثل وزارت ارتباطات نداده بودند و این حاشیهای بود که اندیشکده آزمایشگاه حکمرانی ارائه کرده بود، البته آنها هم نمره نداده بودند و فقط یک تحلیل خوب نسبت به شرایط بود، در این تحلیل آمده بود که از 20 میلیون پوششی که قرار بود ایجاد شود 8 میلیون پوشش ایجاد شده است، برخی با استناد به همین جمله گفتند نمره 8 دانشگاه شریف به وزیر ارتباطات در حالی که منظور پوشش بود و در اصل هم نباید 20 میلیون ایجاد میشد زیرا ما از اول گفته بودیم تا پایان 1404به عدد ۲۰ میلیون خواهیم رسید و اتفاقا طبق برنامه پیش میرویم.
برخی تصمیمات از اختیار وزارت ارتباطات خارج است
زارعپور: درباره فیلترینگ باید عرض کنم که خب برخی تصمیمات خارج از اختیارات وزارت ارتباطات بوده است، من باید اضافه کنم که به جز مسئله فیلترینگ، موضوع تحریمها هم در دسترسی مردم مؤثر است، یعنی روزبهروز تعداد سایتها و سرویسهایی که مورد تحریم قرار میگیرند و برای IPهای ایران غیرقابل دسترس میشود که مردم فکر میکنند از سوی دولت فیلتر شده است در حالی که ما هیچ نقشی در آن نداشتیم و اتفاق برعکس برای حل آن تدبیر کردیم. من یک بار سال گذشته رفته بودم استان زنجان در بین فعالین اقتصاد دیجیتال استان، یکی از آقایان حاضر گفت آقا شما انقدر بیتدبیر هستید که فلان سایت را که امنیتی نیست هم فیلتر کردید، همان جا سایت موردنظر را چک کردیم با هم و گفتم خطای 403 میدهد، شما که متخصص هستید باید بدانید این سایت تحریم است و از سمت خودشان دسترسی قطع شده، اتفاقا همین سایت در سرویس ضدتحریمی وزارت ارتباطات هم ثبت شده بود.در همین راستا هم یکی از کارهایی که ما در وزارت ارتباطات انجام دادیم راهاندازی سرویس ضد تحریمی بود که روزبهروز گستردهتر میشود و به راهاندازی زیرساختهای دور زدن تحریم کمک میکند تا دسترسی مردم به این سایتها تسهیل شود ولی مردم فرقی بین مسدودسازی و تحریم نمی بینند وقتی یک سایت را جستجو میکنند و بالا نمیآید ممکن است یک فحش هم نصیب ما کنند؛ به هر حال فکر میکنند فیلتر شده در حالی که ما هیچ نقشی در آن نداشتیم و کشور هم در آن نقشی نداشته است.
در خصوص مسدود سازی هم باید بگویم تلقی اجتماعی و بیرونی این است که وزارت ارتباطات تصمیم گیرنده است در حالی که وزارت ارتباطات تنها یک عضو از 13 عضو کمیته تعیین مصادیق مجرمانه است اما من تلاشم این بود در این مدت، کاری که وظیفه وزارت ارتباطات است را انجام دهم، من به جای اینکه به این حواشی و قضاوتها بپردازم به کارهای اساسی و زیرساختی که وظیفه ذاتی وزارت ارتباطات است پرداختم.بارها عرض کردم همین الان هم اگر تصمیم گرفته شود که تمام سرویسهای خارجی در کشور باز شود اما شاهراه آماده نباشد و کشش نداشته باشد شما امکان استفاده از آن را نخواهید داشت. کاری که من و همکارانم در وزارت ارتباطات در این دوره انجام دادیم این بود که در تمام لایههای شبکه ارتباطی کشور کاری بکنیم که متناسب با نیاز کشور توسعه پیدا کند.
08:40 - 17 مرداد 1403