امکان وجود روح برای هوش مصنوعی در آینده
از منظر فلسفی این امکان عقلی وجود دارد بشر به چنان علم و قدرتی برسد که یک سختافزاری طراحی کند، نرمافزار طراحی کند و به هر طریقی زمینه را فراهم کند، وقتی به این شرایط رسید، خدای متعال در هوش مصنوعی، روح ایجاد کند، مانند موارد بسیاری که تا به امروز این اتفاق افتاده است و به خواست خدا از مواد بیجان و بیروح، موجود دارای روح به وجود آمده است.
به گزارش گروه حوزه و دانشگاه خبرگزاری فارس، بررسی ابعاد فلسفی و انسانشناختی هوش مصنوعی از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. در واقع با ظهور هر نوع ابزار و فناوری جدید باید به رابطه آن ابزار با علوم انسانی توجه ویژهای داشت. در آینده و یا حتی همین امروز، این بررسی رابطه علومی مانند فلسفه، اخلاق، حقوق، تربیت، جامعهشناسی و ... با هوش مصنوعی است که جهتگیری به سمت یک تمدّن خاص را مشخص کرده و از تمدنهای رقیب متمایز میکند.خبرنگار گروه حوزه و دانشگاه خبرگزاری فارس برای بررسی امکان وجود روح برای هوش مصنوعی در آینده به سراغ حجت الاسلام دکتر صفدر الهی راد، عضو هیئت علمی موسسه امام خمینی(ره) و مولف کتاب انسانشناسی طرح ولایت رفته است.صحبتهای این کارشناس فلسفه را در ادامه میخوانید.
تفاوت هوش مصنوعی قوی و ضعیفهوش مصنوعی در یک تعریف ابتدایی در واقع به ماشینهایی گفته میشود که از انسان تقلید میکنند و آن را میتوان به دو نوع کلی تقسیم کرد: هوش مصنوعی ضعیف و هوش مصنوعی قوی. نکته اینجاست که تمام چیزهایی که تاکنون به عنوان کامپیوتر، گوشی موبایل، ربات و هر چیزی تا حالا شنیدهاید، به آن میگویند هوش مصنوعی ضعیف. آن چیزی که اکنون به عنوان کامپیوتر، ربات یا چت جیپیتی که برای شما، تصویر درست میکند، ویدیو درست میکند، برای شما خلاصهبرداری مقاله میکند، پایاننامه را آماده میکند، مقالهای که مینویسید را برای شما مینویسد و ...، بیاستثنا همهی این ابزارها، هوش مصنوعی ضعیف هستند. هوش مصنوعی قوی هنوز محقق نشده است. دانشمندان آرزو دارند و امیدوارند در آینده نزدیک یا دور، هوش مصنوعی قوی را طراحی کنند.تفاوت این دو نوع هوش مصنوعی در چیست؟ هوش مصنوعی قوی یعنی آن هوش مصنوعی که حقیقتاً مانند انسان آگاهی داشته باشد، حقیقتاً مانند انسان شعور داشته باشد، حقیقتاً مانند انسان اراده داشته باشد. یعنی حالات ذهنی داشته باشد که ویژگیشان شخصی بودن و حیث التفاتی داشتن است.آیا دانشمندان موفق شده اند که هوش مصنوعی قوی و به تعبیری هوش مصنوعی دارای اراده و اختیار و آگاهی و احساس را درست بکنند؟ خیر. تا اینجا به چیزی موفق شدند که نامش را هوش مصنوعی ضعیف گذاشته اند. آن چیزی که موفق شدند، این است.
امکان هوش مصنوعی قوی در آیندهآیا هوش مصنوعی قوی یعنی مدل قوی، امکان دارد در آینده اتفاق بیفتد یا امکان ندارد اتفاق بیفتد؟ این را باید گفتگو کنیم. آیا هوش مصنوعی قوی یعنی امکان دارد روزی یک حقیقت مصنوعی پیدا شود که بتواند آگاهی داشته باشد؟ آیا بشر خواهد توانست یا نه؟ آیا پیشبینی میکنیم؟ما نمیدانیم چه اتفاقی میافتد. ما هیچ پیشبینی در این موضوع نداریم. اما میگوییم هر اتفاقی ممکن است بیفتد. به صورت کلی جواب ما این است که خدایی که ما میشناسیم، علمش بینهایت است، قدرتش بینهایت است. یعنی نکته این است که با وجود هوش مصنوعی قوی و دارای اراده و آگاهی از نظر ما محال عقلی اتفاق نمیافتد و امکان هوش مصنوعی قوی وجود دارد.اما پاسخ تفصیلی ما به این سوال این است که اگر منظور شما این است که با همین امر فیزیکال، با همین برنامهنویسی فیزیکال و نرمافزار-سختافزار، بتوانند هوش مصنوعی درست کنند که واجد حالات ذهنی و مجرد(آگاهی) بشود، ما میگوییم از نظر عقلی چنین چیزی محال است. چرا؟ چون حلول مجرد در مادی محال است.اما اگر منظور شما این است که روحی برای هوش مصنوعی به وجود بیاید که درک کنندهی آگاهیها آن روح باشد و نه این امور فیزیکی در این صورت بله، هوش مصنوعی قوی امکان دارد. یعنی چه؟ یعنی امکان دارد خدا یک چنان علم و قدرتی به بشر بدهد تا زمینه مصنوعی را برای تحقق روح مجردی که حالت ذهنی دارد فراهم کند. من میگویم بله، امکان دارد. مانع فلسفی برای این مسأله نداریم. اتفاقاً ما در فلسفه گارد خود را باز کردیم نسبت به هر اتفاق علمی-تکنولوژیک که در حوزه هوش مصنوعی امکان دارد. فکر نکنید یک وقتی دستگاه فلسفی ما دچار مخاطره میشود.
برای این که ذهنتان نزدیک بشود چند مثال میزنم در رابطه با اتفاقات مشابهی که تا الان اتفاق افتاده. برای شما بگویم: حضرت آدم روح دارد.درست است؟ روح حضرت آدم چگونه به وجود آمد؟ اولش خاک بود. خوب، با آب قاطی شد، به قول قرآن کریم شد گل چسبنده. این خاک وقتی در آن قالب قرار گرفت، صورت انسانی به قول ما پیدا کرد، این زمینه شد تا خدا در حضرت آدم روح ایجاد کرد. ما در فلسفه به این میگوییم اینجا خاک علت اعدادی، یعنی زمینهساز شد برای تحقق روح مجرد. با این حرف مشکل نداریم.مورد دوم بنیآدم هستند. بنیآدم چگونه اتفاق میافتد؟ روح انسان اینگونه اتفاق افتاد که اول نطفه بود، بعد شد مراحل جنینی تا چهارماهگی-پنجماهگی. وقتی به مرحله چهارماهگی میرسد، پس از مهیا شدن زمینه روحی برای آن به وجود میآید. یعنی چون زمینه فراهم شد (علت اعدادی زمینه فراهم شد)، خدا روح انسانی را برای ما انسانها ایجاد کرد. وگرنه روح ما که در آن علقه و مضغه و خون و گوشت و اینها نبود. بلکه زمینه فراهم شد، خدا روح ایجاد کرد. یعنی امور مادی و فیزیکیای مهیا شد تا آن امر مجرّد یا به تعبیری روح به وجود بیاید و به این ماده و امر فیزیکی تعلق پیدا کند.سومی چیست؟ حضرت عیسی سلامالله علیه. جبرئیل آمد، روحالقدس آمد. در واقع روحالقدس القا کرد بر رحم حضرت مریم. چگونه میفهمیم؟ اما این القا باعث شد زمینه فراهم شد، خدا روح حضرت عیسی را ایجاد کرد، با اینکه پدر نداشت، مثل خود حضرت آدم و حوا که پدر نداشتند.
چهارمی را اگر اتفاق نمیافتاد شاید مرا تکفیر میکردید. اتفاق افتاد: سلولهای بنیادین. خدا چنان علم و قدرتی به این انسان داده... نه از طریق نطفه و علقه، بلکه از طریق سلولهای بنیادین، میآورند پرورش میدهند، زمینهسازی میکنند... ، به یک مرحلهای میرسد که خدا روح حیوانی را ایجاد میکند، روح انسانی را ایجاد بکند. یعنی آن مواد بی جان و بی روح تبدیل می شود به یک موجود دارای روح مثل گوسفند. مشکل داریم با این حرف؟ کمکم کنید. خیر. انسان زمینه پیدایش روح حیوانی را برای سلولهای بنیادین مهیا کرد.
در عالم هستی ۵۰ نوع علت دیگر مانند نطفه و سلولهای بنیادی، مانند خاک وجود دارد که هنوز خدای متعال با قدرت به انسان کشف نکرده که اگر زمینه را انسان فراهم کند، خدا روح انسانی را ایجاد میکند. یکی از آن ۵۰ تا میشود چی؟ هوش مصنوعی. این امکان عقلی وجود دارد بشر به چنان علم و قدرتی برسد که یک سختافزاری طراحی کند، نرمافزار طراحی کند، حتی لازم شده که خون را به آن پمپاژ کند... هیچ اشکال ندارد. زمینه را فراهم کند. وقتی به این شرایط رسید، خدای متعال در هوش مصنوعی روح ایجاد کند. بله، هوش مصنوعی اگر دارای روح باشد، تازه میشود مثل من و شما انسان. آنجا میشود حقیقت مجرد. با این حرف ما مشکلی نداریم. امکان چنین چیزی وجود دارد.
18:59 - 9 آذر 1404