هر نوزاد یک حساب حمایتی ملی داشته باشد
ایده مرکزی «صندوق حمایتی-اعتباری ملی برای هر شهروند از بدو تولد» هر ایرانی به محض صدور شناسنامه، صاحب یک صندوق یا حساب اعتباری شخصی میشود که به مرور زمان، از طریق دولت، مالیاتها، و مشارکت اجتماعی تأمین میگردد. این صندوق تا زمان ورود فرد به بازار کار، جنبهٔ حمایتی دارد (آموزش، سلامت، رفاه پایه)، و بعد از اشتغال، تبدیل به پایهٔ اعتبار مالی و اقتصادی فرد میشود. ساختار پیشنهادی ۱. مرحلهٔ اول – تولد تا ۱۸ سالگی (صندوق حمایتی پایه) دولت هر سال مبلغی ثابت یا متغیر (بر اساس رشد اقتصادی و بودجه) در حساب هر کودک واریز میکند. منابع: بخشی از درآمدهای نفتی، مالیات بر ثروت، یا صندوق توسعه ملی. این صندوق صرفاً برای نیازهای اساسی و آموزشی قابل استفاده است (با محدودیت برداشت). سرمایهٔ موجود تا زمان بلوغ بهصورت سرمایهگذاری امن (مثلاً اوراق دولتی یا صندوقهای توسعهای) رشد میکند. هدف: برابری فرصتها، کاهش فقر نسلی، و فراهمسازی حداقل دارایی برای آغاز زندگی مستقل. ۲. مرحلهٔ دوم – ورود به بازار کار (۱۸ تا ۲۵ سالگی) در هنگام اشتغال، صندوق حمایتی به حساب اعتبار فردی متصل میشود. فرد بر اساس سطح تحصیلات، شغل، و عملکرد کاری (مثلاً پرداخت منظم بیمه یا مالیات) امتیاز اعتباری کسب میکند. این امتیاز جایگزین نیاز به ضامن برای وامها میشود. کارکرد: این حساب اکنون به «اعتبار شخصی» تبدیل شده است که پشتوانهٔ دریافت تسهیلات بانکی، خرید مسکن، یا سرمایهگذاری است. ۳. مرحلهٔ سوم – استمرار و پاداش عملکرد : افراد شاغل بر اساس شاخصهای کارکردی شغل (پیوستگی اشتغال، پرداخت مالیات، مهارتآموزی، مسئولیت اجتماعی و غیره) امتیاز میگیرند. نرخ بهره و سقف وامها متناسب با این امتیاز تنظیم میشود (مشابه رتبهٔ اعتباری). بخشی از مالیاتهای پرداختی میتواند به صندوق فرد بازگردد یا در بازنشستگی مورد استفاده قرار گیرد. مزایا کاهش نیاز به ضامن یا وثیقه در تسهیلات بانکی برابری فرصت برای همهٔ نوزادان بدون توجه به طبقهٔ اقتصادی والدین تشویق به اشتغال رسمی و پرداخت مالیات پیوند نظام رفاه و نظام بانکی در قالب یک «اعتبار زندگی» شفافیت و ردیابی دقیق وضعیت رفاه و اعتبار هر شهروند چالشها و پیشنیازها : نیاز به زیرساخت دیجیتال و مالی امن (حساب ملی واحد برای هر فرد) شفافیت و نظارت شدید بر منابع صندوقها جلوگیری از تورم و فشار مالی بر بودجهٔ دولت آموزش عمومی دربارهٔ سواد مالی و نحوهٔ استفاده از صندوق نمونه بینالمللی مشابه : Child Trust Fund (بریتانیا): حساب سرمایهگذاری برای هر کودک که دولت در بدو تولد شارژ میکرد. Singapore CPF: حساب پسانداز ملی که از بدو اشتغال فعال میشود و مبنای وام، درمان و بازنشستگی است. Norway Oil Fund: منبع ملی ثروت برای نسلهای آینده از درآمدهای نفتی.
مجلس شورای اسلامی، دولت و کابینه
