درود بر شما
چرخ فلک
🔺فیلم فارسی مشهوری که در نیمه دوم دهه چهل، سال ۴۶ ساخته شد، صابر رهبر نویسنده و کارگردان آن بود. فردین و ایمانوردی و آذرشیوا و شهلا ریاحی و... فیلم با نقد وضعیت طبقاتی جامعه، توجه و همدلی با عنصر معنویت و دین، پیشنهاد به قانون برای روی خوش نشان دادن به محرومین ساخته شد. تصویری که از زندگی عادی مردم نشان داده میشود دیدنی است، تصویری که البته با رجوع به اکثر فیلمهای ایرانی میتوانید به دست آورید. تصویری خاطره انگیز برای شصت هفتاد ساله های امروز ما. 🔺فیلم طبق معمول همراه است با آوازهایی که مرحوم ایرج برای فردین میخواند. مشهور است که آن زمان ابیاتی از این آواز توسط ساواک سانسور شد، ابیاتی که فردین در خانه خرابه خود میخواند وقتی مسجد در میان شهر پشت او است و بعد بر میگردد به سمت هتل هیلتون و آن را با خانه خود مقایسه میکند و اشاره میکند و میگوید: اگر دستم رسد بر چرخ گردون/ از او پرسم که این چون است و آن چون/ یکی را میدهی صد ناز و نعمت/ یکی را نان جو آلوده در خون🔺خیلی ها معتقدند دهه چهل ، دهه مهمی در تاریخ زمامداری ایران بوده، درست است که شاه با کودتای آمریکایی سال ۳۲ بازگشت اما از ابتدای دهه چهل این پشتیبانی آمریکایی از حاکم دست نشانده ایرانی باید ثمر میداد. آمریکا تصمیم گرفته بود برای کنترل شوروی، حکومتی مقتدر که کاملا پیرو سیاستهای آمریکا باشد در ایران وجود داشته باشد، حکومتی قدرتمند، با تجهیزات نظامی با توان امنیتی بالا. شاه هم تصمیم خود را گرفته بود، همراهی تام و تمام با راهبردی که آمریکا داشت.🔺اگر چیزی به نام حق کاپیتولاسیون در ایران مطرح شد، محصول این راهبرد مهم بود. اگر ساواک با بهروزترین و خشن ترین روشهای امنیتی پلیسی در ایران شکل گرفت محصول همین سیاست
بود. اگر حجم بالای مستشاران آمریکایی که فقط خرج خورد و خوراک و عیش و نوش و ... آنها بیش از بودجه وزارات آموزش و پرورش ما بود، محصول همین سیاست بود. 🔺اما وضع معیشت مردم چطور؟ با وجود سیاست همراهی با آمریکا آیا بهتر شده بود یا نه؟ یک راهش مراجعه به گزارشهای تاریخی است. اسدالله علم در روزنوشت 17 اسفند ماه 1347 می نویسد برای شاه توضیح دادم مردم پول آب (دقت کنید، پول آب) ندارند بدهند، شاه عصبانی شد که همین است که هست علم میگوید بی اعتنایی شاه آزارم میداد. یک راه آشنایی با وضعیت دهه چهل پرسیدن از کسانی است که آن روزگار را دیده اند، من در جمع آشنایان خود از خیلی ها پرسیده ام، برایم جالب بوده، از کودکانی که همزمان با درس کار میکردند، خرج خانه را درآورند، نوجوانهایی که درس را رها کردند و به خاطر عشق به مدرسه و درس میگریستند اما مجبور بودند کار کنند. یکی از آنها که حالا حدود هفتاد سال سن دارد میگوید تلخ ترین روز زندگیم آن روز بود. جالب است که ماجرای فیلم چرخ و فلک هم درباره یکی از همین کودکان است. کودکی که نقش فردین را در کودکی باز میکند مجید فرید فر است. او سالها بعد در کنار چمران در جبهه حاضر میشود و سال ۶۰ شهید میشود. چه واقعه پر استعاره ای. 🔺ایران مسیری غیر از مسیر مقاومت را یک بار انتخاب کرده و دهها سال با آمریکا آن را ادامه داده. برگردیم ببینیم خروجیش چه بود این مسیری که زیر لب یک عده مفلوک سیاسی زمزمه اش میکنند.
10:18 - 27 شهریور 1405