آنچه از اقتصاد فارس نمی‌دانیم
فارس، استان معین استان‌های جنوبی کشور است که ۶ ماه است در خط مقدم رویارویی با دشمن قرار دارند و باید بتواند به‌عنوان جبهه پشتیبان و خاکریز عمل کند. این موضوع برنامه‌ریزی و کار جهادی و انقلابی مدیران استان به‌ویژه تیم اقتصادی را می‌طلبد. اما آمارها و دادهای رسمی کشور چیزی دیگری را نشان می‌دهد.
فارس چهارمین استان کشور از نظر جمعیت و وسعت است. موقعیت جغرافیایی آن که از مرکز تا نزدیک سواحل جنوبی کشیده شده، سبب شده این استان به یکی از قطب‌های اقتصادی و ترانزیتی شناخته و روی آن حساب ویژه ای باز شود. فارس همچنین استان معین استان‌های جنوبی کشور است که 6 ماه است در خط مقدم رویارویی با دشمن قرار دارند و باید بتواند به عنوان جبهه پشتیبان و خاکریز عمل کند. این موضوع برنامه‌ریزی و کار جهادی و انقلابی مدیران استان به‌ویژه تیم اقتصادی را می‌طلبد. سیاستهای اقتصادی استان نمی‌تواند مشابه پیش از جنگ باشد، باید از جلسه و کاغذ بیرون بیاید و در میدان خود را نشان دهد. اما آمارها و دادهای رسمی کشور متاسفانه شرایط بحرانی را نشان می‌دهد که گویا فارس به سختی خودش را هم اداره می‌کند.فضای بغرنج کسب‌وکاردر آخرین پایش فضای کسب و کار که فضای فعالیت اقتصادی کشور در زمستان گذشته را ارزیابی نموده است، شرایط استان فارس به طور کلی 0.38 درصد نسبت به فصل پاییز بهبود یافته با این وجود تقریباً در تمامیشاخص‌ها از عدد میانگین(5) فاصله گرفته به10نزدیک میشود و از میانگین کل کشور نیز وضع وخیم‌تری دارد.مطابق روال همیشگی این تحقیقات، ارزیابی بین نمرات ۱ تا ۱۰ انجام میشود که عدد ۱۰ بدترین و عدد ۱ مساعدترین شرایط را نشان می‌دهد.بر اساس نتایج به دست آمده نمره میانگین محیط کسب وکار ایران در زمستان ۱۴۰۴، ۶.۲۰ بوده است اما فارس با کسب نمره ۶.۳۴ وضعی به مراتب بدتر از میانگین کشوری دارد. به این معنا که مردم فارس برای فعالیت اقتصادی با دشواری‌های بیشتری نسبت به میانگین کشور روبرو هستند.
در شاخص بی‌تعهدی طرف‌های قرارداد به اجرای تعهدات، میانگین کل کشور ۵.۵۵ محاسبه شده اما ما استان فارس در این مؤلفه نمره ۵.۵۹ را به دست آورده است، یا در موضوع کمبود فناوریهای نوین نمره میانگین کشوری ۵.۹۶ است اما فعالان اقتصادی استان فارس در این شاخصه به استان نمره ۵.۹۹ داده‌اند.فارس سومین استان غیرشفاف کشوراز دیگر مؤلفه های اثرگذار در مساعد بودن فضای کسب و کار، شفافیت و دسترسی آزاد به آمار و داده هاست. متاسفانه استان فارس با نمره ۶.۸۹ پس از تهران و ایلام در رتبه سوم غیرشفاف‌ترین استان کشور قرار گرفتهاست. این عدد نشان‌دهنده وضعیت بسیارنامناسب فارس در شفافیت و تبدیل شدن استان به یک تاریکخانه است که خطرپذیر بودن انجام فعالیت اقتصادی را در آن بالا می‌برد و اشتیاق به هرگونه سرمایه‌گذاری و اشتغال‌زایی را کاهش می‌دهد. ازنظر بخش خصوصی دسترسی به آمار شفاف در استان فارس ۶۸ درصد غیرممکن است. این درحالی است که قانون شفافیت و دسترسی آزاد به اطلاعات سال ۸۷ تصویب و سال ۸۸ ابلاغ شده است و کلیه دستگاه‌ها ملزم به انتشار و ارائه آمار و داده‌هاهستند.نکته قابل تأمل اینکه نمره کل کشور در شاخص شفافیت ۶.۳۰ ارزیابی شده و استان فارس قریب به ۰.۵۹ نمره، اوضاع نامساعدتری نسبت به میانگین کشوری دارد.رتبه یازدهمین استان رانت‌سالار کشور و دهمین استان در فساد و سوءاستفاده از مقام و موقعیت تعلق می‌گیرد به استان فارسفارس در مولفه «امتیاز، انحصار یا هرگونه رانت» با نمره ۶.۶۴ از ۱۰، یازدهمین استان رانت‌سالار کشور شناخته میشود. از نگاه فعالان اقتصادی، فضای کسب‌وکار فارس درامتیازهای ویژه، از وضعیت متوسط کشور که 6.57 است، اندکی نامطلوب‌تر ارزیابی شده است.
تصویراستان در شاخص «فساد و سوءاستفاده از مقام و موقعیت» نیز چندان متفاوت نیست. فارس با نمره 6.40 از10، دهمین استان کشور در سوءاستفاده از مقام و موقعیت است.همزمانی دو رتبه دهم و یازدهم کشور در شاخص‌هایی که مستقیما ً با سلامت فضای اداری-اقتصادی و رقابت عادلانه ارتباط دارند، نیازمند توجه و اصلاح جدی است و نباید بیش از این ادامه یابد. دو موضوع رانت و سوءاستفاده‌ازموقعیت ماهیت پنهان دارند، عموما در قالب پرونده‌های فساد ثبت نمی‌شوند و قابل اندازه‌گیری مستقیم نیستند؛ بنابراین این شاخصه‌ها از طریق ادراک‌سنجی فعالان اقتصادی به دست می‌آید.به زبان ساده‌تر، تصویر و نگاهی که فعالان اقتصادی به استان فارس دارند این است که فضای کسب و کار در فارس را 64 درصد متاثر از رانت و سوءاستفاده از مقام و موقعیت می‌دانند و این اتفاق رغبت سرمایه‌گذاری در استان را به شدت تحت تأثیر قرار می‌دهد.
فارس رکوردار تورم ماهانه در کشورفارس همچنین تیر ماه امسال بالاترین تورم ماهانه کشور را با 5.4 درصد به نام خود ثبت کرد. تورم در واقع سرعت گرانی است و وقتی گفته میشود استان فارس تیرماه بالاترین تورم ماهانه را داشته، یعنی از خرداد تا تیرماه قیمت‌ها در فارس با سرعت بیشتری نسبت به سایر استان‌ها گران شده‌اند.برای مثال، اگر یک خانواده در فارس در خردادماه برای خرید کالایی200هزار تومان هزینه می‌کرد، با افزایش 5.4 درصدی قیمت‌ها، در تیرماه باید برای همان کالا حدود 211هزار تومان پول خرج کند؛ اما در همین مدت، میانگین تورم ماهانه در کل کشور 3.5درصد بوده است و درصورتی که قیمت همان کالا قرار بود به اندازه میانگین کشور افزایش یابد، قیمتش در تیرماه حدود 207هزار تومان می‌شد. یا در استان قزوین که کمترین میزان تورم با عدد 1.4درصد را داشته، همین کالا را می‌توان با قیمت 203هزار تومان تهیه کرد. اگرافزایش قیمت با این سرعت در ماه‌های آینده نیز تداوم پیدا کند، فشار تورمی بر خانوارهای فارس بیشتر شده و فاصله سطح قیمت‌ها با استان‌هایی که تورم پایین‌تری دارند، افزایش خواهد یافت.
ابرتورم مواد غذایی در فارستیرماه همچنین یکی از تکان‌دهنده‌ترین تورم‌های مواد غذایی دهه اخیر را مردم فارس تجربه کردند. تورم نقطه به نقطه مقایسه یک زمان با زمان مشابه در سال قبل است و منظور از این شاخص در تیر ماه یعنی مقایسه قیمت اقلام خوراکی تیرماه امسال با سال گذشته. تورم مواد غذایی در این فاصله‌ی یک ساله، با جهشی عجیب، 129درصد افزایش یافته است. این عدد به زبان ساده نشان می‌دهد قیمت خوراکی ها درطی یکسال بیش از دو برابر شده است. در واقع اگر مردم دراستان فارس تیرماه سال گذشته برای یک شانه تخم‌مرغ 200هزار تومان هزینهمی‌کردند، تیرماه امسال 459هزار تومان پرداخت کرده‌اند. یا اگر یک خانواده سال گذشته برای یک سبد مشخص مواد غذایی 5میلیون تومان خرج می‌کرد، الان باید با 11میلیون و475هزار تومان همان را بخرد.در سنجش تورم سالانه نیز که قیمت ها را در 12ماه منتهی به تیر ماه بررسی می‌کند، مواد غذایی در فارس دو برابر شده‌اند و 100.6 درصد رشد داشته‌اند.
تورم اقلام خوراکی در فارس ۴۲درصد بیشتر از دولت قبل دولت شهید رئیسی نیز با تورم 33.8درصد مواد غذایی در فارس به کار خود پایان داد. مقایسه آمارها نشان می‌دهد دولت سیزدهم به شکل محسوسی در حال مهار تورم بود و مأموریت ناتمام آن به دولت چهاردهم سپرده شد که به گواه آمار به جهش بی سابقه سطح قیمت‌ها منتهی شد.در سال‌های 402 و 403، دو سال پایانی دولت سیزدهم، تورم سالانه مواد خوراکی در فارس 62.6 و 33.8 درصد بوده که با آغاز دولت چهاردهم در سال 404 به 36.4 و در سال 405 به 100.6رسید. یعنی 42درصد بیش از دولت قبل.
مسکن در فارس تقریبا ً نیمی از درآمد خانوار را می‌بلعددر آخرین شاخص‌های کلان اقتصادی کشور که از سوی مرکز آمار در تیر ماه منتشر شد، نسبت هزینه مسکن به کل هزینه‌های خانوار به پایش‌های سال403 باز می‌گردد در این آمار فارس بعد از تهران، البرز، گیلان و قزوین، در رتبه چهارم بالاترین هزینه مسکن قرار دارد و 42 درصد کل هزینه های یک خانواده صرف مسکن شده است.ترجمه ساده این آمار این است که مسکن در فارس تقریبا ً نیمی از درآمد خانوار را میخورد و فشار آن مستقیما ً خودش را در کاهش پول باقیمانده برای خوراک، درمان، آموزش، پوشاک و تفریح نشان می‌دهد.
سومین استان کشور در تعداد مددجو کمیته امداد فارس همچنین سالهاست سومین استان کشور بعد از سیستان و بلوچستان و خراسان رضوی، از نظر تعداد مددجو زیر پوشش کمیته امداد امام خمینی (ره) است. در سال 403، 330هزار نفر در فارس تحت پوشش کمیته امداد قرار داشتند. این آمار گستردگی جمعیت نیازمند حمایت در استان را نشان می‌دهد.آثار جنگ هنوز در مرحله خفتگی به سر می‌برد همه این آمار در شرایطی است که آثار جنگ هنوز در مرحله خفتگی به سر می‌برد و خود را نشان نداده است. آنچه می بینیم نه اثر دفاع مقدس های دوم و سوم که ناشی از نوع اداره اقتصادی استان است که نتوانسته در بطن معیشت و دغدغه های فعالان اقتصادی حضور داشته باشد. فارس برش عظیمی از کشور است و اصلاح شرایط و امورات اقتصادی آن قدم بزرگی در اصلاح کشور خواهد بود. آمارهای رسمی در خصوص وضعیت اقتصادی _ معیشتی استان فارس بیش از این است که در گزارش های بعدی بررسی میشود.
11:55 - 25 مرداد 1405