غافلگیریهای انتخاباتی: برزیل و صربستان
برداشت از کاترین بنهولد از نیویورک تایمز، ۲۶ اکتبر ۲۰۲۶♦ پیشبینیهای نادرست درباره برزیل و صربستانبه نظر میرسید اجتنابناپذیر است که برزیل مانند دیگر کشورهای آمریکای لاتین در ۱۸ ماه گذشته به راست بچرخد و بولسوناروی دیگری را انتخاب کند. لولا داسیلوا پس از دور اول رأیگیری عقب بود. در ۱۰٬۰۰۰ کیلومتری شمال شرق، رأیدهندگان صربستان نیز در انتخاباتی شرکت کردند که به نظر بسیاری نتیجهاش از پیش معلوم نبود. الکساندر ووچیچ از سال ۲۰۱۲ بر سیاست صربستان مسلط بود و کنترل پلیس، تقریباً همه رسانههای اصلی و کمیسیون انتخاباتی را در دست داشت. این پیشبینیها احتمالاً نتایج مطلوب ترامپ، متحد بولسونارو، و پوتین، متحد ووچیچ، نیز بود، اما رأیدهندگان نظر دیگری داشتند.♦ مشارکت بالا و پیروزی لولا پس از عقبماندگیدر صربستان رأیدهندگان صاحب قدرت را برکنار کردند و در برزیل او را نگه داشتند، اما یک شباهت وجود داشت: مشارکت بسیار بالای رأیدهندگان. لولا کاری کرد که هیچ نامزدی از زمان بازگرداندن انتخابات مستقیم ریاستجمهوری در ۱۹۸۹ نکرده بود؛ او پس از دوم شدن در دور اول، پیروز شد. لولا بیش از ۱۰ میلیون رأی میان دو دور افزود و ۲ واحد عقبماندگی را به حدود ۴ واحد پیشتازی تبدیل کرد. شمار رأیدهندگان یکشنبه بسیار بیشتر از دور اول بود؛ امری غیرعادی، زیرا معمولاً شمار رأیدهندگان از دور اول به دور دوم کاهش مییابد. لولا رأیگیری را نبردی برای دموکراسی برزیل و نبردی برای حاکمیت کشور معرفی کرد.
♦ نقش شبکههای اجتماعی و پیروزی جنبش دانشجویی صربستانکانالی بسیار محبوب حامی لولا در واتساپ، پلتفرمی که مدتها در تسلط جنبش راست بولسونارو بود، در مرحله پایانی کارزار به تحرک حامیان لولا کمک کرد. در صربستان نیز جنبش دانشجویی دو سال گذشته را صرف اعتراض به فساد کرد. با گسترش اعتراضات که گاه تا ۱۰۰٬۰۰۰ نفر را جذب میکرد، به درخواست استعفای ووچیچ تبدیل شد. او در عوض انتخابات زودهنگام برگزار کرد و بهطور قاطع شکست خورد؛ حزب ووچیچ تنها حدود ۱۰۵ کرسی از ۲۵۰ کرسی پارلمان را برد و فهرست نامزدهای انتخابشده توسط دانشجویان معترض ۱۳۵ کرسی به دست آورد.♦ نقض شکستناپذیری پوپولیسم راستگراهر دو انتخابات همچنین شکست برای برند پوپولیسم راستگرای نزدیک به اقتدارگرایی به نظر میرسند. ووچیچ و بولسونارو با جنبش «ماگا» ترامپ خویشاوندی دارند و متحد آن هستند. اندرو هیگینز، همکار من، اشاره میکند در کشورهای بزرگ اروپای غربی مانند فرانسه یا آلمان که پوپولیستهای راست افراطی اکنون در نظرسنجیها پیشتازند، «اردوگاه ناسیونالیست ضد سیستم ظاهر یک نیروی شکستناپذیر به خود گرفته» و رهبرانش ممکن است هنوز پیروز شوند. اما رأیگیریهای اخیر در لهستان و مجارستان و اکنون صربستان و برزیل نشان میدهد این احزاب پس از آنکه واقعاً حکومت کردهاند، میتوانند خود هدف خشم رأیدهندگانی شوند که در مهار آن چیرهاند. حتی در جاهایی مانند صربستان که موفق میشوند زمین بازی سیاسی را به نفع خود کج کنند، گاهی خشم چنان فراگیر میشود که باز هم شکست میخورند.
10:45 - 5 آبان 1405