روزهایی که حاکمان ایران با کوچکترین تهدید تسلیم میشدند
از روزگاری که تهدید ناوهای انگلیسی رضاشاه را به عقب نشینی واداشت تا امروز که ایران در برابر فشارهای نظامی آمریکا ایستاده، تفاوت رویکرد حاکمان ایران در مواجهه با تهدیدهای خارجی روایتگر دو مقطع تاریخی است.
به گزارش خبرنگار سیاسی فارس، پیام رهبر معظم انقلاب به مناسبت هفته دفاع مقدس و دومین سالگرد شهادت سیدحسن نصرالله، با ترسیم تصویری از تفاوتهای ایران پیش و پس از انقلاب اسلامی، فرصتی برای بازخوانی تحولات کشور در حوزههای مختلف فراهم کرده است. رهبر انقلاب در بخشی از این پیام میفرمایند: «آن روزها دو دریای جنوب ایران، جولانگاه نیروهای دشمن بود، ولی این روزها آنان بهخاطر ضربات دردآوری که از رزمندگان دلاور و محافظان تنگۀ هرمز خوردهاند، از دریای عرب جلوتر نمیآیند و هرگاه این خطر را بهجان خریدهاند، آسیبی بهخود وارد نمودهاند؛ و زود است که دریای عرب هم خود را از آنان خالی کند.» آن روزها، شرکت نفت ایران و انگلیس شرکت تجسم و خلاصهای از دخالت بیگانگان بود. این شرکت یکی از بزرگترین منابع ثروت ایران را در اختیار داشت و از آن بهرهبرداری میکرد و در ازای میلیونها پوند که از کشور میبرد مبلغ ناچیزی به دولت میداد. براساس امتیاز دارسی(1280)، امتیاز استخراج و بهرهبرداری نفت در سراسر ایران به استثنای استانهای شمالی شامل خراسان، گرگان، مازندران، گیلان و آذربایجان به مدت 60 سال به دارسی واگذار شد. در مقابل، وی متعهد شد در ابتدا امضای قرارداد 100 هزار پوند و سالانه ۱۶ درصد از سود خالص خود را به دولت ایران پرداخت کند. کشف نفت در مسجدسلیمان، اهمیت این امتیاز را دوچندان کرد. طبق برآوردهای آن دوره، میدان نفتی مسجدسلیمان پس از منابع نفتی آمریکا و روسیه، سومین منبع بزرگ نفتی جهان به شمار میرفت. به همین دلیل، دولت انگلیس برای حضور قدرتمند در رقابتهای نفتی به یکی از سهامداران اصلی شرکت نفت ایران و انگلیس تبدیل شد و نیمی از سهام آن را خرید.
وقتی رضاشاه تسلیم یک تهدید شد قرارداد دارسی از سال ۱۲۸۰ تا ۱۳۱۲ به قوت خود باقی بود. در این دوران شرکت نفت انگلیسی با دستکاری در محاسبات و مفاد مالی قراردادها، سهمی بسیار کمتر از میزان واقعی از درآمدهای نفتی را به ایران پرداخت میکرد؛ درحالیکه این شرکت و دولت انگلیس از سود سرشار نفت ایران بهرهمند میشدند. در سال 1312، رضاشاه در واکنش به این وضعیت به صورت یک طرفه قرارداد را فسخ و آن را آتش زد و تصميم گرفت با آن شرکت وارد مذاکره شود تا بتواند سهم بيشتری را دریافت کند. وی از شرکت انگلیسی خواست ۲۵ درصد از سود خالص خود را به ایران اختصاص دهد و مانند سایر شرکتهای فعال در ایران، مشمول پرداخت مالیات بر اساس قوانین کشور شود. انگلیسیها این خواستهها را زیادهخواهی دانستند و با اعزام ناوهای جنگی به جنوب ایران، خوزستان را تهدید به تصرف کردند. اين اقدام انگليسیها موجب ترس و عقبنشینی رضاشاه شد. سرانجام، مذاکرات به امضای قرارداد سال ۱۹۳۳ انجامید؛ قراردادی که بر اساس آن، مجدد امتیاز بهرهبرداری از منابع نفتی و گازی ایران توسط انگلیس به مدت ۶۰ سال دیگر تمدید شد. این روزها، وقتی آمریکا پس از دههها تحریم، فشار اقتصادی، خرابکاری و تهدید، نتوانست جمهوری اسلامی ایران را به تسلیم در برابر خواستههای خود وادار کند و به جنگ مستقیم روی آورد؛ نتنها موجب ذرهای عقب نشینی نشد بلکه ایران توانست مدیریت انحصاری تنگه هرمز را بدست آورد.
و امروز بر اساس این اطلاعات رسانه های غربی، شلیک موشکهای ایرانی به ناوهای آمریکایی و اصابت حداقل یکی از آنها در ماه گذشته، باعث شده است تا ناوگان آمریکا به منطقه ای دورتر عقبنشینی کنند و حالا صدها کیلومتر دورتر از مکان قبلی، جایی در میانه دریای عرب استقرار دارند و حتی جایی در دریای عمان ندارند.
بمنظور دسترسی پایدار به اخبار و مطالب ما، آخرین نسخه اپلیکیشن خبرگزاری فارس را میتوانید از اینجا و در فروشگاههای «کافه بازار» و «مایکت» دانلود و نصب کنید. 20:05 - 21 مهر 1405